Η προτεινόμενη αναθεώρηση του φορολογικού πλαισίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα προϊόντα καπνού δεν πέρασε από το Eurogroup μετά την άρνηση της Μάλτας να την αποδεχτεί.
Η ιρλανδική πρόταση προβλέπει την αύξηση του ελάχιστου ειδικού φόρου κατανάλωσης της ΕΕ στα τσιγάρα από τα σημερινά 90 ευρώ ανά 1.000 τσιγάρα σε 140 ευρώ από τον Ιούλιο του 2028, στη συνέχεια σε 170 ευρώ το 2030 και σε 200 ευρώ το 2032. Έως το 2032, ο συγκεκριμένος φόρος θα πρέπει επίσης, κατά κανόνα, να αντιστοιχεί τουλάχιστον στο 60% της σταθμισμένης μέσης λιανικής τιμής, με ορισμένες εξαιρέσεις.
Τα ποσά αυτά αφορούν τα ελάχιστα επίπεδα φορολόγησης και όχι τις τιμές που θα κληθούν αυτομάτως να πληρώσουν οι καταναλωτές. Οποιαδήποτε επίπτωση στις λιανικές τιμές θα εξαρτηθεί από τους υφιστάμενους εθνικούς φόρους, τις μελλοντικές αποφάσεις των κυβερνήσεων και τον βαθμό στον οποίο οι καπνοβιομηχανίες θα μετακυλίσουν το πρόσθετο κόστος στους καταναλωτές.
Η μεταρρύθμιση εκτείνεται πολύ πέρα από τα συμβατικά τσιγάρα. Στόχος των Βρυξελλών είναι να εντάξουν τα ηλεκτρονικά τσιγάρα, τα θερμαινόμενα προϊόντα καπνού και τα σακουλάκια νικοτίνης σε ένα κοινό ευρωπαϊκό φορολογικό πλαίσιο, αντιμετωπίζοντας τις αποκλίσεις μεταξύ των εθνικών καθεστώτων φορολόγησης, οι οποίες έχουν διευρυνθεί καθώς αναπτύσσεται η αγορά εναλλακτικών προϊόντων νικοτίνης.
Σύμφωνα με τον συμβιβασμό, τα υγρά των ηλεκτρονικών τσιγάρων, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που δεν περιέχουν νικοτίνη, θα υπόκεινται αρχικά σε ελάχιστο φόρο 20% επί της λιανικής τιμής ή 0,20 ευρώ ανά χιλιοστόλιτρο, με περαιτέρω αυξήσεις να προβλέπονται στη συνέχεια.
Για τα σακουλάκια νικοτίνης προτείνονται ενιαίοι ελάχιστοι συντελεστές σε επίπεδο ΕΕ, ύψους 10% επί της λιανικής τιμής ή 30 ευρώ ανά κιλό από το 2028. Σύμφωνα με το διαπραγματευτικό έγγραφο του Συμβουλίου, οι συντελεστές αυτοί θα αυξηθούν σε 25% ή 40 ευρώ ανά κιλό το 2030 και στη συνέχεια σε 50% ή 50 ευρώ ανά κιλό το 2032.
Οι διαφωνίες μεταξύ των κρατών-μελών
Τα συγκεκριμένα προϊόντα αποτέλεσαν ένα από τα βασικά σημεία αντιπαράθεσης. Η Φινλανδία έκρινε ότι ο προτεινόμενος ελάχιστος φόρος στα σακουλάκια νικοτίνης ήταν υπερβολικά χαμηλός, ενώ η Εσθονία αντιτάχθηκε σε διατάξεις που θα μπορούσαν να επιτρέψουν μελλοντικές φορολογικές αλλαγές χωρίς την ομόφωνη συγκατάθεση των κρατών-μελών.
Τελικά, και οι δύο χώρες πείστηκαν να συναινέσουν, αφού η ιρλανδική προεδρία πρότεινε πρόσθετες διατάξεις για την επανεξέταση της φορολόγησης των σακουλιών νικοτίνης και τροποποίησε τον μηχανισμό αναπροσαρμογής των ελάχιστων συντελεστών με βάση τον πληθωρισμό.
Η Μάλτα παρέμεινε η μοναδική χώρα που εξακολούθησε να αντιτίθεται στη συμφωνία. Ο υπουργός Οικονομικών της χώρας, Κλάιντ Καρουάνα, δήλωσε ότι οι προτεινόμενοι ελάχιστοι συντελεστές εξακολουθούν να είναι υπερβολικά υψηλοί σε σύγκριση με εκείνους που ισχύουν σήμερα στη χώρα του και θα μπορούσαν να πλήξουν δυσανάλογα την οικονομία της.
Εξέφρασε επίσης επιφυλάξεις σχετικά με την έκταση στην οποία η ευρωπαϊκή νομοθεσία θα πρέπει να καθορίζει την εθνική φορολογική πολιτική, υποστηρίζοντας ότι οι κυβερνήσεις πρέπει να διαθέτουν επαρκή περιθώρια για να ανταποκρίνονται στις δικές τους οικονομικές συνθήκες. Η Μάλτα έχει δηλώσει ότι στηρίζει τους ευρύτερους στόχους της νομοθεσίας, αλλά δεν μπορεί να αποδεχθεί τους υφιστάμενους όρους.
Καθώς η φορολογική νομοθεσία της ΕΕ απαιτεί ομοφωνία, ένα και μόνο κράτος-μέλος μπορεί να μπλοκάρει μια συμφωνία, ακόμη και όταν όλα τα υπόλοιπα τάσσονται υπέρ της.
Η ιρλανδική προεδρία θα συνεχίσει τις προσπάθειες
Ο υπουργός Οικονομικών της Ιρλανδίας, Σάιμον Χάρις, ο οποίος προήδρευσε στη συνεδρίαση της Δευτέρας, παραδέχθηκε ότι η έκβαση των διαπραγματεύσεων προκάλεσε απογοήτευση, χαιρέτισε ωστόσο τη στήριξη που εξασφαλίστηκε από 26 χώρες. Χαρακτήρισε τη χρήση νικοτίνης και καπνού «κατάσταση έκτακτης ανάγκης για τη δημόσια υγεία» και δήλωσε ότι η ιρλανδική προεδρία θα συνεχίσει τις προσπάθειες για την επίτευξη συμφωνίας τον Δεκέμβριο.