Στην έκδοση γραμματίων €1 δισ. με επιτόκιο 1,5% θα προχωρήσει εντός μίας εβδομάδας το υπουργείο Οικονομικών της Κύπρου, στο πλαίσιο ενίσχυσης της ρευστότητας των τραπεζών με στόχο τη μείωση των επιτοκίων, όπως μεταδίδει το Stockwatch.

Ύστερα από ευρεία κοινή σύσκεψη του υπουργού Οικονομικών Χαρίλαου Σταυράκη και του υπουργού Εμπορίου Αντώνη Πασχαλίδη με εκπροσώπους των εμπορικών τραπεζών και του συνεργατικού κινήματος, ο υπουργός Οικονομικών δήλωσε ότι «η κυβέρνηση στα πλαίσια της συνεχούς διαχείρισης του δημόσιου χρέους θα εκδώσει βραχυπρόθεσμα χρεόγραφα διάρκειας οκτώ μηνών για να καλύψει τοις ανάγκες του δημοσίου και την επαναχρηματοδότηση του δημόσιου χρέους», αναφέρει το site.

Όπως επεσήμανε επίσης ο κ. Σταυράκης, οι εμπορικές τράπεζες και τα συνεργατικά ιδρύματα θα μπορούν να χρησιμοποιήσουν τα γραμμάτια αυτά ώστε να αντλήσουν από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα φθηνή ρευστότητα με 1,25% επιτόκιο κερδίζοντας έτσι 0,25%.

Οπως είχει μεταδώσει νωρίτερα το euro2day.gr, έντονους πονοκεφάλους προκαλεί στην κυπριακή αγορά ο συνεχιζόμενος πόλεμος που επικρατεί στο μέτωπο των καταθέσεων, με αποτέλεσμα τα σχετικά επιτόκια αντί να υποχωρούν να διατηρούνται ακόμη σε επίπεδα που ξεκινούν από το 3,5% και συχνά προσεγγίζουν ή και υπερβαίνουν το 4%. Υπάρχουν μάλιστα και περιπτώσεις όπου τα επιτόκια καταθέσεων φτάνουν ή και ξεπερνούν το 5%!

Η διατήρηση τόσο υψηλών καταθετικών επιτοκίων έχει αντίκτυπο και στα επιτόκια χορηγήσεων που εξακολουθούν να διατηρούνται σε σχετικά υψηλά επίπεδα, παρά το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έχει μειώσει το βασικό της επιτόκιο στο 1,25%. Μάλιστα, έχουν υπάρξει τελευταία περιπτώσεις στην Κύπρο όπου παρατηρείται άνοδος στα επιτόκια χορηγήσεων...

Το όλο θέμα έχει πάρει έντονες πολιτικές διαστάσεις και τα πολιτικά κόμματα αφήνουν αιχμές εναντίον της κυβέρνησης, θεωρώντας πως θα έπρεπε να έχει κάνει κινήσεις ώστε να κοπάσει ο τραπεζικός ανταγωνισμός στις καταθέσεις.

Η κυβέρνηση, με τη σειρά της, καλεί μεν τις τράπεζες να μειώσουν τα επιτόκια καταθέσεών τους και παράλληλα πετά το μπαλάκι στην Κεντρική Τράπεζα Κύπρου γιατί η τελευταία δεν αντλεί κεφάλαια χαμηλού κόστους από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.

Και τέλος, ο διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας Κύπρου, κ. Αθ. Ορφανίδης, επιστρέφει το... μπαλάκι στην κυβέρνηση υποστηρίζοντας ότι δεν έχει ψηφιστεί το απαιτούμενο θεσμικό πλαίσιο και βρίσκει μάλιστα ηθικό συμπαραστάτη τον διοικητή της Τραπέζης της Ελλάδος κ. Γ. Προβόπουλο.

Κάτω από αυτές τις συνθήκες, ο υπουργός Οικονομικών της Κύπρου, κ. Χαρίλαος Σταυράκης, συγκάλεσε έκτακτη σύσκεψη για σήμερα το πρωί με θέμα την αύξηση των δανειστικών επιτοκίων στην Κύπρο και συμμετέχοντες τους προέδρους, αντιπροέδρους και εκτελεστικούς διευθυντές των εμπορικών τραπεζών, τον γενικό διευθυντή του συνδέσμου τραπεζών Κύπρου, τον γενικό διευθυντή της Συνεργατικής Κεντρικής Τράπεζας και εκπροσώπους του συνεργατικού κινήματος.

Ο υπουργός Οικονομικών, βέβαια, γνωρίζει ότι δεν μπορεί να υποχρεώσει τις τράπεζες στη διαμόρφωση των επιτοκίων, αλλά αυτό που επιδιώκει είναι η άσκηση πίεσης προς όλους ώστε να γίνει κατανοητό ότι η διατήρηση υψηλών επιτοκίων σε περίοδο οικονομικής κρίσης δεν βοηθάει κανέναν, αλλά αντίθετα πλήττει την οικονομία.

Τα αίτια του... πολέμου

Βασικός πρωταγωνιστής στη νέα μάχη των καταθέσεων είναι ορισμένα από τα συνεργατικά πιστωτικά ιδρύματα (ΣΠΙ), τα οποία βλέπουν τον τελευταίο καιρό να χάνουν το έδαφος κάτω από τα πόδια τους. Ο συνεργατισμός γενικότερα -με υψηλότατα μερίδια αγοράς κυρίως στη λιανική τραπεζική- βρίσκεται σε μια περίοδο προσαρμογής στα νέα δεδομένα, όπως αυτά έχουν προκύψει μετά την είσοδο της χώρας στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στη ζώνη του ευρώ.

Όλα αυτά προκάλεσαν κάποιες απώλειες μεριδίων αγοράς, πλην όμως η κατάσταση επιδεινώθηκε έντονα στο δεύτερο εξάμηνο του 2008, όταν οι εμπορικές τράπεζες είχαν ξεκινήσει έναν απίστευτο πόλεμο επιτοκίων, φτάνοντας κάποια στιγμή τα επιτόκια μέχρι και το 8%! Από αυτόν τον πόλεμο εκτιμάται ότι τα συνεργατικά πιστωτικά ιδρύματα πρέπει να έχασαν καταθέσεις γύρω στα 900 εκατ. ευρώ... Το κόστος ήταν τόσο μεγάλο ώστε κάποιες από τις εμπορικές τράπεζες (π.χ. Εθνική, Εμπορική κ.ά.) δεν συμμετείχαν σε αυτή τη μάχη, επιλέγοντας να χρηματοδοτηθούν από τις μητρικές τους τράπεζες.

Τώρα λοιπόν τα ΣΠΙ φαίνεται να ζητούν τις καταθέσεις τους (ή έστω ένα ποσοστό από αυτές) πίσω, πλειοδοτώντας στο μέτωπο των επιτοκίων. Υπάρχουν περιπτώσεις όπου τα επιτόκια υπερβαίνουν το 5% και φτάνουν έως και το 5,5%!

Το ζήτημα που τίθεται είναι κατά πόσον θα κοπάσει αυτός ο πόλεμος σύντομα. Πολλοί προβλέπουν ότι θα χρειαστούν ακόμη κάποιοι μήνες μέχρις ότου εξομαλυνθεί πλήρως η κατάσταση (μιλούν ακόμη για το τέλος του καλοκαιριού), ενώ υπάρχουν και οι περισσότερο αισιόδοξοι που πιστεύουν ότι είναι πολύ πιθανόν να δούμε γρηγορότερα αποτελέσματα.

Ενδεικτικά, ο εκπρόσωπος τύπου του ΑΚΕΛ κ. Σταύρου Ευαγόρου δήλωσε: "Είμαι αισιόδοξος ότι πολύ σύντομα θα έχουμε συνέχιση της πορείας μείωσης των επιτοκίων". Ο κ. Ευαγόρου εξέφρασε την άποψη ότι το όλο θέμα ξεκίνησε από μικρό αριθμό ΣΠΙ περιορισμένου μεγέθους που αύξησαν τα επιτόκια επειδή ενδεχομένως έχασαν κατά το παρελθόν ορισμένους σημαντικούς καταθέτες τους.

Έτος χαμηλών περιθωρίων

Γενικότερα όσον αφορά στο 2009, αναμένεται για τις κυπριακές τράπεζες έτος χαμηλών περιθωρίων. Και αυτό γιατί υπάρχουν τρεις κατηγορίες δανείων: αυτά (τα παλαιότερα της 31ης/12/2007) με επιτόκιο συνδεδεμένο με το ΕΚΤ, κάποια άλλα συνδεδεμένα με το EURIBOR και τέλος μερικά άλλα συνδεδεμένα με το βασικό επιτόκιο κάθε τράπεζας.

Με δεδομένο το κόστος άντλησης χρήματος που εξακολουθεί να διατηρείται σε υψηλά επίπεδα, τα περιθώρια κέρδους των κυπριακών τραπεζών στα περισσότερα δάνειά τους είναι πλέον χαμηλά, παρά τις όποιες ανοδικές αναπροσαρμογές στα περιθώρια των πελατών (spreads) που έχουν μεσολαβήσει. Και όλα αυτά χωρίς να συνεκτιμάται το πώς θα εξελιχθεί φέτος η πορεία των μη εξυπηρετούμενων δανείων.