Η Αθήνα κατατάσσεται 22η σε σύνολο 30 Ευρωπαϊκών πόλεων σε σχέση με τις περιβαλλοντικές της επιδόσεις.

Αυτό είναι το συμπέρασμα της έρευνας περιβαλλοντικής βιωσιμότητας 30 μεγάλων πόλεων σε 30 Ευρωπαϊκές χώρες, την οποία παρουσίασε η Siemens κατά τη διάρκεια της Συνόδου Κορυφής του ΟΗΕ για το Κλίμα στην Κοπεγχάγη.

Ο δείκτης European Green City Index μετρά τις σημερινές περιβαλλοντικές επιδόσεις των μεγάλων ευρωπαϊκών πόλεων, καθώς και τη δέσμευσή τους για τη μείωση των μελλοντικών τους περιβαλλοντικών επιπτώσεων μέσα από συνεχείς πρωτοβουλίες και στόχους. Η μελέτη αξιολόγησε 30 πόλεις σε οκτώ κατηγορίες: εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα, ενέργεια, κτίρια, μεταφορές, νερό, ποιότητα αέρα, απορρίμματα και χρήσεις γης, καθώς και περιβαλλοντική διακυβέρνηση.

Η Αθήνα κατατάσσεται 22η σε σύνολο των 30 πόλεων που περιλαμβάνονται στον Ευρωπαϊκό Δείκτη Πράσινης Πόλης, με βαθμολογία 53,09 στα 100. Σε σύγκριση με άλλες πόλεις που βρίσκονται σε θερμά κλίματα, η Αθήνα βρίσκεται χαμηλότερα από τη Μαδρίτη, τη Ρώμη και τη Λισσαβόνα, αλλά υψηλότερα από την Κωνσταντινούπολη και το Βελιγράδι.

Η γενική βαθμολογία της πόλης ήταν χαμηλή, εξαιτίας της ποιότητας του αέρα, της απόδοσης στη διαχείριση απορριμμάτων και γης καθώς και λόγω έλλειψης ενεργειακά αποδοτικών κτιρίων ή σχετικών προτύπων. Ωστόσο η βαθμολογία της ενισχύθηκε από τις περιβαλλοντικές της πολιτικές για το νερό και τις συγκοινωνίες, όπου είχε σχετικά καλή απόδοση.

Από τα στοιχεία που συγκέντρωσε και αξιολόγησε η έρευνα, προκύπτει ότι η Αθήνα αν και υλοποιεί κάποιες πρωτοβουλίες για τη βελτίωση της ποιότητας του αέρα, τις συγκοινωνίες και την περαιτέρω αξιοποίηση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, εντούτοις δε διαθέτει ενεργειακά αποδοτικά οικοδομικά πρότυπα ή κίνητρα, ενώ έχει αναπτύξει ελάχιστες πολιτικές για τις πράσινες χρήσεις γης.

Η απόδοση της Αθήνας ανά δείκτη:

Εκπομπές CO2: Δεν υπάρχουν διαθέσιμα ακριβή στοιχεία για τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα (CO2) στην Αθήνα, όμως βάσει εκτιμήσεων από την κατανάλωση καυσίμων στην πόλη, αυτή κατατάσσεται 17η μαζί με τη Βουδαπέστη.

Η Αθήνα εκπέμπει κατά προσέγγιση 6 τόνους εκπομπών CO2 ανά κάτοικο, αριθμό ελαφρώς υψηλότερο από τον μέσο όρο των 5 τόνων στο σύνολο των 30 πόλων. Η βαθμολογία της Αθήνας είναι επίσης χαμηλή λόγω της έλλειψης ετήσιου στόχου μείωσης CO2 στην πόλη.

Ενέργεια: Η Αθήνα κατατάσσεται στη 15η θέση. Αυτό οφείλεται κυρίως στα υψηλά επίπεδα κατανάλωσης ενέργειας στην πόλη κατά κεφαλήν. Tο 2006, η κατά κεφαλήν κατανάλωση ενέργειας ήταν περίπου 89 gigajoules, σε σύγκριση με τον μέσο όρο των 30 πόλεων, που αντιστοιχεί σε περίπου 81 gigajoules.

? Αυτό οφείλεται κυρίως στο συγκοινωνιακό κλάδο, καθώς ο Πειραιάς, δήμος εντός της αστικής περιοχής της Αθήνας, αποτελεί βασικό κόμβο διακίνησης αγαθών.
? Η Αθήνα έχει σχετικά υψηλό βαθμό κατά κεφαλήν κατανάλωσης ενέργειας, εντούτοις ελάχιστο ποσοστό αυτού προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας
? Λιγότερο από 3% της ενέργειας που καταναλώνεται στην πόλη βασίζεται σε ανανεώσιμες πηγές, σε σύγκριση με 7% που είναι ο μέσος όρος των 30 πόλεων

Κτίρια: Η Αθήνα έρχεται 22η στα κτίρια, κυρίως λόγω της έλλειψης ενεργειακά αποδοτικών οικοδομικών προτύπων ή κίνητρων στην πόλη.
? Με τα οικιστικά κτίρια να καταναλώνουν περίπου 695 megajoules ανά τετραγωνικό μέτρο, η Αθήνα μένει πίσω από άλλες πόλεις με υψηλές μέσες θερμοκρασίες.
? Η πόλη μένει επίσης πίσω λόγω της έλλειψης κανονισμών ενεργειακής αποδοτικότητας στα νέα κτίρια.
? Επιπλέον η Αθήνα δεν παρέχει κίνητρα για την κατασκευή πράσινων σπιτιών ή κτιρίων, ούτε για την προσαρμογή υπαρχόντων κτιρίων ώστε να είναι πιο φιλικά προς το περιβάλλον.

Συγκοινωνίες: Η Αθήνα έρχεται 17η στις συγκοινωνίες, που μαζί με το νερό αποτελούν την κατηγορία όπου καταγράφει την καλύτερη απόδοση.
? Η πόλη διαθέτει ένα εκτεταμένο δίκτυο λεωφορείων, πολλά από τα οποία (20%) τροφοδοτούνται με συμπιεσμένο φυσικό αέριο (CNG), καθώς και ηλεκτρικά κίτρινα τρόλεϊ.
? Η έκταση του δικτύου δημοσίων συγκοινωνιών της πόλης είναι μεγαλύτερη από τον μέσο όρο των 30 πόλεων.
? Ωστόσο, δεν υπάρχει δίκτυο ποδηλατοδρόμων, ούτε γρήγορες λωρίδες για συλλογική χρήση των ΙΧ.

Νερό: Η Αθήνα κατατάσσεται 15η στην κατηγορία του νερού, δεύτερη στις πόλεις με θερμά κλίματα. Η συνολική της απόδοση μειώνεται λόγω των υψηλών επιπέδων κατανάλωσης νερού στην πόλη.
? Η κατανάλωση νερού είναι περίπου 105 κυβικά μέτρα ανά άτομο ανά έτος, ουσιαστικά ταυτόσημη με τον μέσο όρο των 30 πόλεων, αλλά σχεδόν διπλάσια από το Άμστερνταμ που βρίσκεται στην κορυφή της κατηγορίας.
? Έχει επίσης ελαφρώς χαμηλότερη βαθμολογία από τον μέσο όρο στις διαρροές του συστήματος ύδρευσης, με εκτιμώμενο ποσοστό διαρροών 25% (ο μέσος όρος είναι περίπου 23%).
? Ωστόσο, η πρόσβαση στο νερό στην πόλη είναι καλή, με 99,7% των κατοικιών να συνδέονται με το αποχετευτικό σύστημα, ποσοστό υψηλότερο από τον μέσο όρο του 95%.

Απορρίμματα και χρήση γης: Η Αθήνα κατατάσσεται 23η στην κατηγορία διαχείρισης απορριμμάτων και χρήσης γης, κυρίως λόγω της κακής της απόδοσης σε πολιτικές πράσινων χρήσεων γης.
? Η πόλη έχει ωστόσο καλή βαθμολογία (στην 11η θέση) στην παραγωγή δημοτικών απορριμμάτων, δημιουργώντας περίπου 465 kg απορρίμματα ανά κάτοικο ανά έτος, κάτω από τον μέσο όρο των 511 kg για τις 30 πόλεις
? Κατατάσσεται 18η στην ανακύκλωση και επαναχρησιμοποίηση απορριμμάτων.

Περιβαλλοντική διακυβέρνηση: Η Αθήνα κατατάσσεται 21η, μαζί με το Δουβλίνο στην περιβαλλοντική διακυβέρνηση
? Το περιβαλλοντικό πρόγραμμα της Αθήνας μοιράζεται ανάμεσα στις αρχές της πόλης και τα διάφορα υπουργεία στην εθνική κυβέρνηση, δημιουργώντας κάποια σύγχυση αναφορικά με τα όρια των δικαιοδοσιών τους.
? Αν και υπάρχει ειδική περιβαλλοντική αρχή στην Αθήνα, πολλά ζητήματα που αφορούν το περιβάλλον τα χειρίζεται το Αθηναϊκό τμήμα του Υπουργείου Περιβάλλοντος ή το Υπουργείο Συγκοινωνιών. Κατά συνέπεια, το περιβαλλοντικό πρόγραμμα της πόλης είναι αποσπασματικό και παρέχει ελάχιστους πραγματικούς στόχους.
? Για το σχέδιο πράσινης δράσης, η Αθήνα έρχεται ισόπαλη με το Βουκουρέστι και το Δουβλίνο στην 26η θέση. Ωστόσο, η πόλη παίρνει καλύτερη βαθμολογία για την πράσινη διαχείριση, ανεβάζοντας τη γενική της κατάταξη.

Πέρα από τα σημεία όπου απαιτείται βελτίωση, η έρευνα κατέγραψε και δράσεις που η Αθήνα υλοποιεί σήμερα, στο πλαίσιο της προσπάθειας της να γίνει μια πιο βιώσιμη και περιβαλλοντικά φιλική πόλη. Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται οι εξής:

? Παρότι δεν έχει εφαρμοστεί ακόμη στην Αθήνα, συζητείται ένα νομοσχέδιο σε εθνικό επίπεδο για την εισαγωγή πιστοποιητικών ενεργειακής απόδοσης.

? Για τη μείωση των εκπομπών από τις συγκοινωνίες και την αποσυμφόρηση της πόλης, η πρόσβαση των πεζών στο ιστορικό κέντρο έχει βελτιωθεί. Παράλληλα, έχει αρχίσει να επεκτείνεται το δίκτυο υπόγειου σιδηροδρόμου, με στόχο τη μείωση των εκπομπών που σχετίζονται με τη συγκοινωνία στο κέντρο της πόλης.

? Η Αθήνα έχει τοποθετήσει την ανακύκλωση στο επίκεντρο της περιβαλλοντικής ημερήσιας διάταξής της. Ξεχωριστοί κάδοι παρέχονται για γυαλί, μέταλλο και μπαταρίες από το 2005. Υπάρχουν τρία κεντρικά σημεία συλλογής στην Αθήνα, με τα δοχεία ανακύκλωσης να είναι ευρέως διαθέσιμα σε ολόκληρη την πόλη.

? Η πόλη εφάρμοσε το πρόγραμμα Αττική SOS το 1994, μια πρωτοβουλία με στόχο τη βελτίωση της ποιότητας του αέρα στην Αθήνα, που έφτασε έως τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004. Η πολιτική ενημερώθηκε με αναθεωρήσεις το 1996, το 1998 και το 2001. Οι περισσότεροι στόχοι που ορίζονταν στην πρωτοβουλία έχουν επιτευχθεί.

Η έκταση του δείκτη European Green City Index είναι μοναδική. Οι κατηγορίες βασίζονται σε 30 επιμέρους δείκτες – 16 ποσοτικούς (π.χ. κατανάλωση νερού και ενέργειας κατά κεφαλήν, ποσοστό ανακύκλωσης και χρήση μέσων μαζικής μεταφοράς) και 14 ποιοτικούς (π.χ. στόχοι μείωσης CO2, πρότυπα αποδοτικότητας για κτίρια, και υποστήριξη για μέτρα προστασίας του περιβάλλοντος). Το Economist Intelligence Unit ανέπτυξε το δείκτη και συνέταξε την έκθεση σε συνεργασία με τη Siemens.

Ο δείκτης European Green City Index είναι η τρίτη μέχρι στιγμής έρευνα στη σειρά Sustainable Urban Infrastructures που εκδίδει η Siemens – μετά από εκθέσεις βιωσιμότητας που αφορούν στο Λονδίνο και το Μόναχο. «Με αυτή την ανάλυση υπογραμμίζουμε για μια ακόμη φορά τη δέσμευσή μας στο να υποστηρίζουμε την προσπάθεια των πόλεων με τα μέτρα που υιοθετούν για την προστασία του κλίματος», δήλωσε ο Δρ. Reinhold Achatz, επικεφαλής του τμήματος Corporate Research and Technologies, στην κεντρική μονάδα έρευνας της Siemens AG.

«Στο κάτω-κάτω, παίζουν ένα πολύ σημαντικό ρόλο, αφού είναι υπεύθυνες για το 80% των συνολικών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, ενώ περισσότερο από το μισό του πληθυσμού της γης ζει σήμερα σε πόλεις». Το περιβαλλοντικό χαρτοφυλάκιο της Siemens την κάνει έναν ιδανικό συνεργάτη για την εφαρμογή φιλικών προς το περιβάλλον λύσεων για υποδομές. Κατά το οικονομικό έτος 2009, η εταιρία κατέγραψε περίπου €23 δισ. κέρδη από τα προϊόντα και τις λύσεις της για την προστασία του κλίματος. Αυτό αντιστοιχεί περίπου στο 30% των συνολικών ετήσιων εσόδων της εταιρίας.