της Έλενας Λάσκαρη

Τέλος στο ”σίριαλ” του χρόνου πρώτης υποχρεωτικής εφαρμογής των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων (ΔΛΠ) από τις εισηγμένες ελληνικές επιχειρήσεις βάζει διάταξη του νομοσχεδίου με τίτλο ”Συμφωνίες παροχής χρηματοοικονομικής ασφάλειας, εφαρμογή των ΔΛΠ και άλλες διατάξεις”, που κατατέθηκε την περασμένη εβδομάδα στη Βουλή.

Ορίζεται ότι ”οι εταιρίες που καταρτίζουν και δημοσιεύουν οικονομικές καταστάσεις υποχρεούνται να καταρτίζουν οικονομικές καταστάσεις για το πρώτο και το τρίτο τρίμηνο της κάθε οικονομικής χρήσης” και, όπως διευκρινίζει κορυφαίο στέλεχος του υπουργείου Οικονομίας, η σύνταξη των οικονομικών καταστάσεων του πρώτου τριμήνου του 2005 θα γίνει με βάση τα ΔΛΠ.

Προ ημερών, ο πρόεδρος της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς πρότεινε την κατάργηση της υποχρέωσης των εισηγμένων να δημοσιοποιήσουν οικονομικές καταστάσεις με βάση τα ΔΛΠ για το πρώτο τρίμηνο του επόμενου έτους.

Η πρόταση αυτή, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι με το νομοσχέδιο εκχωρούνται στην Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς οι αρμοδιότητες για την εφαρμογή των ΔΛΠ, δημιούργησε ερμηνείες περί πιθανής μετάθεσης της υποχρέωσης με τους ισολογισμούς εξαμήνου.

Όμως, κατόπιν συνεννόησης επιτροπής και υπουργείου η απόφαση είναι οριστική και αμετάκλητη για πρώτη εφαρμογή με την πρώτη τριμηνιαία κατάσταση του έτους.

Οι συνέπειες

Το πρώτο ερώτημα που ανακύπτει είναι τι σημαίνει αυτό για τους ισολογισμούς των εταιρειών, ενώ ο μεγάλος ”πονοκέφαλος” συνίσταται στην επίλυση του Ασφαλιστικού των τραπεζών, πρόβλημα το οποίο αν δεν διευθετηθεί άμεσα είναι ικανό να ”τινάξει” τους ισολογισμούς ορισμένων τραπεζών στον αέρα.

Οι τεχνοκράτες του υπουργείου που επιμελούνται του ζητήματος διαβεβαιώνουν ότι δεν θα υπάρξει η παραμικρή επίπτωση στις τριμηνιαίες οικονομικές καταστάσεις και κατ’ επέκταση στην αγορά. Η εξήγηση είναι απλή. ”Τα τρίμηνα δεν ελέγχονται από ορκωτούς ελεγκτές και τα στοιχεία που αποτυπώνουν είναι περιορισμένα σε σχέση με το εξάμηνο, γεγονός που δημιουργεί περιθώρια ”ευελιξίας”.

Μέχρι την κατάρτιση της εξαμηνιαίας κατάστασης (ελέγχονται υποχρεωτικά από ορκωτό ελεγκτή) υπάρχει επαρκές περιθώριο προσαρμογής στα νέα δεδομένα για τις επιχειρήσεις”. Αξίζει να σημειωθεί ότι η δημοσίευση τριμηνιαίων οικονομικών καταστάσεων γίνεται μόνο στην Ελλάδα και την Πορτογαλία μεταξύ των κρατών-μελών της Ε.Ε.

Για τις τράπεζες η υπόθεση είναι πολύ πιο σύνθετη, καθώς υπάρχει το άχθος των ελλειμμάτων των ασφαλιστικών ταμείων, η υποχρεωτική αποτύπωση των οποίων θα μπορούσε να οδηγήσει μέχρι και στον μηδενισμό των ιδίων κεφαλαίων τους.

Η ηγεσία του υπουργείου Οικονομίας επιδιώκει την εξεύρεση ”ρεαλιστικής” λύσης έως το τέλος του έτους, αρνούμενη όμως ενδεχόμενη ανάληψη βαρών από τον προϋπολογισμό πέραν αυτών που αναλογούν στη μετοχική παρουσία του Δημοσίου σε τράπεζες. Σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες, δεν φαίνεται διατεθειμένη να αναλάβει κάλυψη μέρους των ελλειμμάτων σε καμία τράπεζα πέραν της Εμπορικής και της Αγροτικής. Ο μαραθώνιος των συναντήσεων με τις εμπλεκόμενες πλευρές (Ένωση Ελληνικών Τραπεζών και ΟΤΟΕ) θα συνεχιστεί και την επόμενη εβδομάδα με βάση συζήτησης την πρόταση Σάλλα.

Οι νομοθετικές παρεμβάσεις

Σε συνεδρίαση της Βουλής την ερχόμενη Τρίτη ή το αργότερο την Πέμπτη θα ψηφιστεί το νομοσχέδιο για τα ΔΛΠ. Θα αποτελέσει την τελευταία νομοθετική παρέμβαση της κυβέρνησης για το εν λόγω θέμα, τουλάχιστον έως το τέλος του 2005, εκτός εάν προκύψουν εξελίξεις στο θέμα του IAS 39 που αφορά στις ασφαλιστικές εταιρείες και αποτέλεσε σημείο τριβής στις Βρυξέλλες για την οριστικοποίηση των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων. Προκειμένου να υπάρξει συμφωνία, μετά τις έντονες αντιδράσεις ορισμένων κρατών-μελών, το εν λόγω πρότυπο ψηφίστηκε χωρίς τις προβλέψεις για την εύλογη αξία και τη μακροοικονομική αντιστάθμιση, παράμετροι που έθιγαν ευθέως τους ισολογισμούς των ασφαλιστικών εταιρειών.

Σε επίπεδο Ε.Ε. έχει συσταθεί ομάδα εργασίας με μέλη της IASB (International Account Standard Board) και του EFRAG (European Financial Reporting Advisory Group), όπου μετέχουν εκπρόσωποι των συνδέσμων βιομηχανιών των κρατών-μελών), το πόρισμα της οποίας αναμένεται εντός του πρώτου εξαμήνου του 2005. Αποτελεί τη μοναδική παράμετρο που ενδέχεται να οδηγήσει σε πρόσθετες νομοθετικές παρεμβάσεις στην Ελλάδα.

Η ηγεσία του υπουργείου θεωρεί ότι τα ΔΛΠ θα πρέπει να εφαρμοστούν με βάση τον υπό ψήφιση νόμο, ώστε να αποκαλυφθούν πιθανά προβλήματα και να υπάρξουν εν συνεχεία οι όποιες διορθωτικές παρεμβάσεις. Ενδεικτικά, αρμόδιο στέλεχος του υπουργείου Οικονομίας αναφέρει πως ”όποιος υποστηρίζει ότι γνωρίζει τα πιθανά προβλήματα, λέει ψέματα ή δεν έχει ιδέα”.

Μεταξύ των διατάξεων του νομοσχεδίου επισημαίνουμε αυτές που ορίζουν ότι:

* Επεκτείνεται η δυνατότητα αποτίμησης των μετοχών των μη εισηγμένων στο χρηματιστήριο στην τιμή κτήσης τους και για τις διαχειριστικές περιόδους που λήγουν στις 31/12/2004 και στις 30/6/2005. Με τον τρόπο αυτό οι μετοχές ή συμμετοχές εισηγμένων εταιρειών σε μη εισηγμένες αποφεύγουν τις απώλειες του χαρτοφυλακίου εξαιτίας της πτώσης των τιμών των μετοχών τα τελευταία χρόνια.

* Παρέχεται η ευχέρεια στις επιχειρήσεις να τηρούν τα λογιστικά βιβλία τους είτε με βάση τα ΔΛΠ είτε με βάση τους ισχύοντες κανόνες της ελληνικής φορολογικής νομοθεσίας. Όσες επιχειρήσεις επιλέξουν την τήρηση των βιβλίων τους με βάση τα ΔΛΠ, υποχρεούνται να συντάσσουν Πίνακα Συμφωνίας Λογιστικής - Φορολογικής Βάσης (ΠΣΛΦΒ), Φορολογικών Αποτελεσμάτων Χρήσης και Σχηματισμού Φορολογικών Αποθεματικών. Επίσης, να τηρούν Φορολογικό Μητρώο Παγίων Περιουσιακών Στοιχείων, το οποίο μπορεί να είναι ενσωματωμένο στο κύριο Μητρώο Παγίων Περιουσιακών Στοιχείων.

* Κατά την πρώτη εφαρμογή των ΔΛΠ μπορεί να εκπίπτεται από τα έσοδα το αναπόσβεστο υπόλοιπο των εξόδων πρώτης εγκατάστασης και λοιπών εξόδων πολυετούς απόσβεσης. Έτσι, το αναπόσβεστο υπόλοιπο των εξόδων αυτών που υπάρχουν στις 31/12/2004 (τα οποία με βάση τα ΔΛΠ θα έπρεπε να διαγραφούν απευθείας από τα ίδια κεφάλαια) θα συνεχίσει να εκπίπτεται ”μέχρις εξαντλήσεως αυτού”.

* Οι εταιρίες που υποχρεούνται σε σύνταξη και δημοσίευση των ετήσιων οικονομικών καταστάσεων με βάση τα ΔΛΠ μπορούν με απόφαση του διοικητικού συμβουλίου τους να μεταθέσουν τον χρόνο της πρώτης εφαρμογής νωρίτερα, αλλά πάντως όχι σε χρόνο προγενέστερο της χρήσεως αναφορικά με την οποία έχουν ήδη δημοσιευθεί οικονομικές καταστάσεις με βάση τα μέχρι σήμερα λογιστικά πρότυπα.

* Οι οικονομικές καταστάσεις αναρτώνται ταυτόχρονα με τη δημοσίευσή τους στην ιστοσελίδα της εταιρείας, η οποία είναι προσπελάσιμη στο ευρύ κοινό, και παραμένουν προσπελάσιμες για χρονικό διάστημα τουλάχιστον δύο ετών από την πρώτη δημοσίευσή τους.

Τα επόμενα βήματα του οικονομικού επιτελείου, άμεσου επιχειρηματικού ενδιαφέροντος σε συναφές μέτωπο, αφορούν στην κατάργηση του Κώδικα Βιβλίων και Στοιχείων και σε ενισχυτικές αλλαγές για την Επιτροπή Λογιστικής Τυποποίησης και Ελέγχων.

Ήδη στο γραφείο του υπουργού Οικονομίας υπάρχει εισήγηση των αρμόδιων υπηρεσιακών παραγόντων για την κατάργηση του ΚΒΣ, στον οποίο αποδίδεται ο χαρακτηρισμός ”αναχρονιστικός” και εκτιμάται ότι οι προβλέψεις του καλύπτονται από τους υφιστάμενους φορολογικούς νόμους.