Εις βάθος έρευνα σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα λοιπά κράτη-μέλη για το ζήτημα των αυξήσεων των τιμών στον τομέα των τροφίμων πραγματοποιεί η Επιτροπή Ανταγωνισμού, η οποία αυτήν τη στιγμή εξετάζει 30 καυτές υποθέσεις από όλους τους κλάδους της οικονομίας.

Ειδικότερα, σε ό,τι αφορά το πρόβλημα της ακρίβειας, το οποίο από στελέχη της χαρακτηρίζεται πολυσύνθετο, αυτό αποδίδεται στις ολιγοπωλιακές δομές και στις δεσπόζουσες θέσεις επιχειρήσεων στην ελληνική αγορά, αλλά και στις ενδείξεις για την ύπαρξη καρτελικού τύπου συμπράξεων, οι οποίες όπως παραδέχονται οι ίδιοι είναι δύσκολο να αποκαλυφθούν χωρίς τη βοήθεια του προγράμματος επιείκειας.

Ωστόσο, στην ακρίβεια εμπλέκονται και 16 διαχρονικές στρεβλώσεις και διαρθρωτικά ζητήματα, όπως:

1. Η έλλειψη ανταγωνιστικότητας της αλυσίδας εφοδιασμού τροφίμων (κατακερματισμός του αγροτικού και του κτηνοτροφικού τομέα και έλλειψη οργανώσεων παραγωγών, μη έκδοση παραστατικών, ρυθμιστικά εμπόδια στο λιανεμπόριο κ.ά.).

2. Το υψηλό μη ανακτήσιμο κόστος, στο οποίο συμπεριλαμβάνονται οι δαπάνες αδειοδότησης για ανάπτυξη νέων προϊόντων, οι δαπάνες αδειοδότησης και αρχικής λειτουργίας. Για να ενισχυθεί ο ανταγωνισμός οι διεθνείς οργανισμοί προτείνουν τη μείωση του κόστους εξόδου με το να επιτρέπεται η σύντομη ρευστοποίηση των εμπορευμάτων (πώληση κάτω του κόστους).

3. Η χαμηλή εισοδηματική ελαστικότητα ζήτησης για συγκεκριμένα προϊόντα (βασικά είδη διατροφής).

4. Οι διαδοχικές αυξήσεις του ΦΠΑ σε τρόφιμα. Από τον Μάρτιο του 2010 έγιναν συνολικά τέσσερις αυξήσεις.

5. Το υψηλό ενεργειακό κόστος με τις διαδοχικές αυξήσεις στον ΕΦΚ και στην ενέργεια.

6. Οι αθέμιτες συμβατικές πρακτικές που προκύπτουν από ασυμμετρίες διαπραγματευτικής ισχύος παραγόντων της αλυσίδας.

7. Η αδιαφάνεια στην εφοδιαστική αλυσίδα καταναλωτικών αγαθών (κυρίως τροφίμων).

8. Η συρρίκνωση της παραγωγικής βάσης της χώρας, σε συνδυασμό με το ελλειμματικό ισοζύγιο πληρωμών (περισσότερες εισαγωγές από εξαγωγές) και τα υψηλά μεταφορικά κόστη.

9. Οι υψηλοί συντελεστές της φορολογίας, σε συνδυασμό με πολιτικές transfer pricing από την πλευρά πολυεθνικών εταιρειών.

10. Η εμπλοκή πληθώρας μεσαζόντων στην αλυσίδα διανομής. Το γεγονός αυτό συνεπάγεται την ύπαρξη υπερκέρδους σε συγκεκριμένα στάδια της αλυσίδας διανομής.

11. Η υποχρεωτική ελληνική επισήμανση, μία πρακτική που ουσιαστικά αποτρέπει τη διεύρυνση των παράλληλων εισαγωγών, που θα μπορούσε εν μέρει να αποτρέψει το μοίρασμα εθνικών αγορών από την πλευρά ορισμένων πολυεθνικών επιχειρήσεων.

12. Η έλλειψη καταναλωτικής συνείδησης.

13. Η γεωγραφία νησιωτικού τύπου, που δημιουργεί μικρές κλειστές αγορές και αυξάνει τα μεταφορικά κόστη.

14. Οι συγκυριακές διεθνείς ανατιμήσεις πρώτων υλών.

15. Η άκρατη κερδοσκοπία, που ευνοείται από τον σύνθετο χαρακτήρα της ακρίβειας, επειδή δυσκολεύει τον ακριβή εντοπισμό και επιμερισμό ευθυνών των παραγόντων που την προκαλούν.

16. Τα κατάλοιπα των προς τα πάνω στρογγυλοποιήσεων που προκάλεσε η είσοδος της Ελλάδας στην Οικονομική και Νομισματική Ένωση (Ο.Ν.Ε.).

Σε όλα τα παραπάνω, στελέχη της ΕΠΑΝΤ συμπεριλαμβάνουν την τρέχουσα γενική οικονομική συγκυρία, που δυσκολεύει τον τραπεζικό δανεισμό προς τις επιχειρήσεις, οι οποίες πλέον τις περισσότερες φορές είναι υποχρεωμένες να πληρώνουν τοις μετρητοίς για να εισάγουν πρώτες ύλες ή τελικά προϊόντα που εμπορεύονται.

Την ίδια ώρα, οι 30 υποθέσεις σε προτεραιότητα από την Επιτροπή αφορούν κυρίως τους κλάδους:

• Την αγορά ενέργειας.

• Αγορές προϊόντων βασικής διατροφής και καθημερινής κατανάλωσης.

• Αγροτικά προϊόντα και την αλυσίδα προσφοράς των τροφίμων (αγροτικοί παραγωγοί, διανομείς, λιανέμποροι) που επικεντρώνεται ιδίως στον τομέα των αγροτικών προϊόντων.

• Τον τομέα των χρηματοπιστωτικών και ασφαλιστικών υπηρεσιών, γενικών υπηρεσιών κ.λπ.
 
Επιπρόσθετα, η Επ.Αντ. βάσει του άρθρου 23 του ν. 3959/2011, και στο πλαίσιο των γνωμοδοτικών της αρμοδιοτήτων, δίνει έμφαση στον προληπτικό τρόπο δράσης της σε κρίσιμα ζητήματα που έχουν επίπτωση στις δομές της αγοράς.

Προς τον σκοπό αυτόν, είναι σε εξέλιξη η έκδοση γνωμοδότησης αναφορικά με τις συνθήκες ανταγωνισμού στον κλάδο των τσιμέντων ή σε επιμέρους κλάδους των δομικών υλικών.