Για άγνωστες πτυχές της διαδικασίας επαναγοράς κάνουν λόγο οι NYT σε δημοσίευμά τους. Σύμφωνα με αυτό, τον προηγούμενο μήνα, και ενώ η Ελλάδα ετοιμαζόταν να προχωρήσει το σχέδιο της επαναγοράς για να μειώσει το χρέος της, ο επίτροπος Όλι Ρεν έλαβε ένα πολύ ενδιαφέρον e-mail.

Ένα υψηλόβαθμο στέλεχος της Deutsche Bank, με εμπλοκή στη διαδικασία της επαναγοράς για λογαριασμό του ελληνικού δημοσίου, πρότεινε η Ευρώπη να τηρήσει σκληρή διαπραγματευτική γραμμή απέναντι στα hedge funds που είχαν αγοράσει ελληνικό χρέος. Καλούσε τους Ευρωπαίους να χρησιμοποιήσουν έναν νομικό μηχανισμό, τις ρήτρες συλλογικής ευθύνης, που θα ανάγκαζε τα hedge funds να πουλήσουν σε χαμηλότερη τιμή από αυτήν που θα αποδέχονταν εθελοντικά.

Η κίνηση ήταν απολύτως νόμιμη και δεν θα διατάρασσε τις αγορές, υποστήριξε ο Hakan Wohlin, το εν λόγω στέλεχος, σημειώνει η εφημερίδα. Και αναγκάζοντας τα hedge funds να πουλήσουν στα 28 - 30 σεντς ανά ευρώ ονομαστικής αξίας τα ομόλογα, αντί για 34 - 35 σεντς που ήθελαν, η Ελλάδα θα πετύχαινε σημαντική μείωση χρέους σε «λογικό» κόστος.

Όμως, και στην τελευταία αναμέτρηση με τους ιδιώτες πιστωτές της Ελλάδας, η Ευρώπη έκανε πίσω πρώτη, σημειώνουν οι New York Times. Όταν τα «φιλόδικα» hedge funds και τα μεγάλα χρηματοοικονομικά λόμπι προειδοποίησαν για κρίση στην αγορά, οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι απέρριψαν τη σκληρή γραμμή.

Η Ελλάδα ολοκλήρωσε την επαναγορά και διέγραψε χρέος 21 δισ. ευρώ. Οι μεγάλοι νικητές ήταν τα hedge funds, που έγραψαν κέρδη υψηλότερα και από αυτά που περίμεναν, σε ένα ακόμα επεισόδιο ελληνικής διάσωσης που χρηματοδοτήθηκε από τους Ευρωπαίους φορολογούμενους, σημειώνει η εφημερίδα.

Για ορισμένους ειδικούς πρόκειται για ένα ακόμα επεισόδιο που δείχνει πως οι ιδιώτες πιστωτές «τρίπλαραν» τους Ευρωπαίους σε διάφορα στάδια της κρίσης χρέους. Και έδειξε ότι κάθε φορά που θα υπάρξει στο μέλλον κάποιο σχέδιο μείωσης χρέους θα είναι όλο και ακριβότερο.

«Δεν καταλαβαίνω γιατί το έκαναν», δηλώνει ο Mitu Gulati, ειδικός στα κρατικά χρέη στο πανεπιστήμιο του Duke, υποστηρίζοντας ότι η Ευρώπη θα μπορούσε να εξασφαλίσει όφελος έως και 2 δισ. ευρώ. «Θα ήταν μια εύκολη συναλλαγή και τα hedge funds θα έβγαιναν από αυτή με σημαντικό κέρδος».

Τα κεφάλαια αυτά έχουν κερδίσει σημαντικά από την κρίση στην Ευρώπη, κερδοσκοπώντας με τα ελληνικά ομόλογα ή αγοράζοντας senior χρέος των ισπανικών τραπεζών. Έχουν ποντάρει επιτυχημένα στο ότι η Ευρώπη θα προτιμήσει να πληρώσουν οι φορολογούμενοι για διασώσεις προκειμένου να εξασφαλίσουν τη συναίνεση των ιδιωτών πιστωτών.

Φέτος, τα επονομαζόμενα και κεφάλαια «γύπες», όπως το Dart Management, πληρώθηκαν στο 100% όταν αρνήθηκαν να υποστούν ζημίες στο πλαίσιο του PSI. Στους μεγάλους κερδισμένους περιλαμβάνονται τα Greylock Capital, FirTree, Brevan Howard και Third Point. Όλα αγόρασαν χρέος το καλοκαίρι και έγραψαν κέρδη 100% ή και περισσότερο.


Ο ρόλος του IIF

Η εφημερίδα σημειώνει ότι πρέπει να ευχαριστήσουν το χρηματοοικονομικό λόμπι, και κυρίως το Institute of International Finance. Το IIF έπαιξε με τους φόρους των Βρυξελλών, της Ρώμης και της Μαδρίτης με μια σκληρή προσέγγιση ότι τα hedge funds θα δημιουργούσαν έναν ακόμα γύρο χάους στις χρηματαγορές. Η προειδοποίηση ήταν σαφής: αν η Αθήνα έθετε σε εφαρμογή νομικούς μηχανισμούς όπως η ενεργοποίηση της γνωστής ρήτρας συλλογικής ευθύνης (collective action clauses), για να αναγκάσει τους κατόχους ομολόγων να αποδεχθούν χαμηλότερες τιμές, τότε οι επενδυτές θα σταματούσαν να αγοράζουν ομόλογα των δοκιμαζόμενων ευρωπαϊκών χωρών. Αντιμέτωποι με αυτό το επιχείρημα στάθηκαν ο Wohlin της Deutsche Bank και ο Adam Lerrick, ένας πρώην τραπεζίτης και τώρα συνδεδεμένος με το American Enterprise Institute.

Υποστήριξαν ότι τα collective action clauses έχουν νόμιμη λειτουργία: να βοηθήσουν χώρες κοντά στη χρεοκοπία να πετύχουν αναδιάρθρωση χρέους με την πλειοψηφία των πιστωτών και ελάχιστη νομική φασαρία από επενδυτές που θέλουν να μείνουν εκτός της συμφωνίας. Όλα τα κράτη μέλη της ευρωζώνης που θα εκδώσουν χρέος από τον επόμενο χρόνο θα έχουν τέτοιες πρόνοιες στα συμβόλαια των ομολόγων τους και οι υποστηρικτές τους λένε ότι αυτό είναι απόδειξη ότι δεν προκαλούν αναταραχή στις αγορές. «Αν βρίσκονται μέσα στους κανόνες, δεν θα πρέπει να προκαλέσουν καμία αναταραχή», σημειώνει ο Jeromin Zettelmeyer, ειδικός για τα κρατικά χρέη στην Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Επενδύσεων.

Ο Wohlin, ο οποίος ήταν επικεφαλής χρηματοοικονομικός σύμβουλος της Ελλάδας στην επαναγορά, δήλωσε πως δεν μπορεί να σχολιάσει τις επαφές του με τους πελάτες, συμπεριλαμβανομένου του e-mail, μέρος του οποίου έχουν δει οι NYT. Υποστήριξε ότι, ενώ η χρήση των collective action clauses θα εξασφάλιζε μέγιστη μείωση χρέους, αυτή η κίνηση απαιτούσε οικονομική δέσμευση από την πλευρά της Ευρώπης, που η τελευταία δεν ήθελε να πάρει. «Η τιμή που πλήρωσε η Ελλάδα είναι εύλογη και η ‘δόξα’ θα πρέπει να πάει στον επίσημο τομέα που εκτέλεσε τη συναλλαγή, η οποία ήταν δίκαια για τους φορολογούμενους και δεν αναστάτωσε τις αγορές», σημειώνει.

Για να ενεργοποιηθούν τα collective action clauses πρέπει να συναινέσουν τα 2/3 των επενδυτών, και δεν υπήρχε η βεβαιότητα ότι αυτό θα γίνει, υποστηρίζουν Ευρωπαίοι αξιωματούχοι. Η εφημερίδα σημειώνει ότι αυτό ίσως ήταν εύκολο το καλοκαίρι, οπότε πλανιόταν ο φόβος του Grexit και τα ομόλογα υποχώρησαν στα 12 - 13 σεντς το ευρώ. Τότε αρκετοί επενδυτές άρχισαν να αγοράζουν, μετατρέποντας τα ελληνικά ομόλογα στο πιο δημοφιλές στοίχημα υψηλού ρίσκου. Η εφημερίδα υπενθυμίζει ότι εν συνεχεία υπήρξε η πρόταση το θέμα νέας αναδιάρθρωσης, αλλά ο επίσημος τομέας δεν δεχόταν «κούρεμα». Έτσι, το βάρος έπεσε στα 62 δισ. ευρώ χρέος που έχουν οι ιδιώτες.

Οι συνθήκες ήταν ιδανικές, σημειώνει η εφημερίδα. Το χρέος ήταν υπό διαπραγμάτευση με «έκπτωση» 75% επί της ονομαστικής αξίας και υπήρχαν επενδυτές έτοιμοι να πουλήσουν. Κυρίως, όμως, τα ομόλογα ήταν «ευλογημένα» με τις ρήτρες συλλογικής ευθύνης, που είχε σχεδιάσει ο Lee C. Buchheit της νομικής εταιρείας Cleary Gottlieb, της πλέον έμπειρης εταιρείας στο πώς να τυλίξει απείθαρχους επενδυτές σε ένα πρόγραμμα αναδιάρθρωσης.


Οι επενδυτές το περιμένουν

Στο e-mail προς τον Όλι Ρεν, ο Wohlin υποστήριξε πως δεν υπήρχε φόβος για τη χρήση των collective action clauses. Αντιθέτως, αυτές οι ρήτρες χρησιμοποιούνται στις περισσότερες αναδιαρθρώσεις χρέους και οι επενδυτές περιμένουν ότι η Ελλάδα θα τις χρησιμοποιήσει.
Ως έναν βαθμό ο Wohlin είχε δίκιο, σημειώνει η εφημερίδα. Καθώς τα στοιχήματα των hedge funds αυξάνονταν, οι νομικοί τους ετοίμαζαν τη στρατηγική τους ώστε να αντιμετωπίσουν κάτι τέτοιο.

Στο θέμα ενεπλάκη και ο Charles Dallara, του ΙΙF. Ηρθε στην Αθήνα για να πει στην κυβέρνηση ότι η χρήση τους θα ήταν καταστροφική για την Ελλάδα και την ευρωζώνη. Οι θέσεις του είχαν απήχηση. Και το σχέδιο προχώρησε καθαρά εθελοντικά, δίνοντας στα hedge funds το πλεονέκτημα. «Δεν θα απαντήσω καν στο τηλέφωνο, αν η τιμή είναι κάτω από τα 35 σεντς», δήλωσε κάτοχος μεγάλης ποσότητας ελληνικού χρέους»…