Της Μαρίνας Τσικλητήρα

«Βαριέμαι να ακούω παραμύθια με αρχή , μέση και τέλος. Τα διανοητικά παιχνίδια, αυτά με ιντριγκάρουν.

Μια στιγμιαία συγκίνηση, μια σκηνή φλογερή, μια τσαλακωμένη πούλια, μια ματιά. Όμως, η ερεθιστική διαστρέβλωση της πραγματικότητας από μόνη της δεν αρκεί ποτέ, είναι ανόητη. Πάντα δανειζόμουν πράγματα από τη ζωή. Αλλά η ζωή δεν υπήρχε στις ταινίες μου».

Η τελευταία φορά που τον είδα ήταν η 8η Δεκεμβρίου. Το «Ιντεάλ» κατάμεστο, λόγω της πρεμιέρας της τελευταίας του ταινίας «Η κόρη του Ρέμπραντ».
 
Λίγο πριν σβήσουν τα φώτα, ο Νίκος Παναγιωτόπουλος στάθηκε κάτω από τη σκηνή, με φόντο τη μεγάλη οθόνη. Καθόμουν ένα, δυο μέτρα μακριά του και με κοίταξε μερικές φορές ανασηκώνοντας αδιόρατα τους ώμους, κίνηση που μετέφρασα ως στωικότητα ανάμικτη με ελαφριά αμηχανία.



Έλεγε πάντα πως δεν του άρεσαν οι συνεντεύξεις, μάλλον δεν του άρεσαν ούτε οι λόγοι -αν και με τον Παναγιωτόπουλο δεν μπορούσες ποτέ να είσαι σίγουρος, υπήρχε, βλέπεις, εκείνο το υπομειδίαμα που φώλιαζε μόνιμα στην άκρη του βλέμματός του, σαν μισοκρυμμένη σκανταλιά. Μετά, μας είπε μερικά λόγια για την ταινία του, «που δεν είναι ταινία και δεν θέλω να την αντιμετωπίσετε ως τέτοια». Σιγά μην μας έλεγε κάτι τετριμμένο.

Ποτέ δεν ήταν αναμενόμενος. Ούτε όταν τον πρωτοσυνάντησα, 20 χρόνια πριν (20 χρόνια!) στα γυρίσματα του «Εργένη». Rock’ n ‘Roll Café και...«Μαρίνα, μπες στο πλάνο», μου είπε ξαφνικά και έτσι, εντελώς αναπάντεχα, έζησα τρία δευτερόλεπτα κινηματογραφικής «δόξας», δίπλα στην Καρυοφιλλιά Καραμπέτη.
 
Τον θυμάμαι να ξυρίζει το κεφάλι του Τζώρτζογλου- ο σκηνοθέτης που έγινε κουρέας. Θα μου πείτε, εδώ είχε βάψει ένα ολόκληρο βουνό με χρώματα, για χάρη του «Βαριετέ» (μετά την απίστευτη εκείνη ταλαιπωρία των γυρισμάτων, ένας βοηθός του είχε αναφωνήσει, όπως μου είπε, «Θάνατος στους κουλτουριάρηδες!»).

Τον θυμάμαι να επιτρέπει στους Ινδούς μετανάστες και τον ηλικιωμένο, πρώην μπον βιβάντ άστεγο της πλατείας Βάθης να παίξουν ως κομπάρσοι στο «Delivery», μόνο και μόνο επειδή…του το ζήτησαν.

«Καλό παιδί, καλός ηθοποιός», μου έλεγε μια άλλη φορά, στα γυρίσματα του «Κουράστηκα να σκοτώνω τους αγαπητικούς σου», για τον Αλέξη Γεωργούλη. «Δεν είμαι ηθοποιός, μου είπε, κι εγώ του απάντησα ότι ακριβώς αυτό χρειάζεται το σινεμά».


Στη φωτό ο Νίκος Παναγιωτόπουλος με τη Μαριάννα Σπανουδάκη στο Φεστιβάλ Βενετίας 2004, όπου παρουσίασε την ταινία του «Delivery»

Η ζωή του, η τέχνη του

Τον θυμάμαι στο σπίτι του, να απλώνει δεκάδες φωτογραφίες μπροστά μου για χάρη ενός άρθρου -ο Νίκος με την αγαπημένη του Μαριάννα Σπανουδάκη στην Πάτμο, με τον Διονύση Φωτόπουλο στην Επίδαυρο, με τον Μπερτολούτσι στις Σπέτσες, με τον Ελία Καζάν στο Λονδίνο. Και να μου αφηγείται υπέροχες ιστορίες, επί ώρες.

Για τον συγκάτοικό του στο Παρίσι Θεόδωρο Αγγελόπουλο, για τη Μελίνα («Ήταν μια σταρ, μια πασιονάρια. Ήταν ένα κομμάτι του εαυτού μας»), για την Καρέζη και τον Βογιατζή, για την κόρη του Αλίξ, για την ακριβή του σύντροφο Μαριάννα, πάντα στο πλευρό του, σε όλα του τα πλατό, ως ενδυματολόγος και παραγωγός, από τότε που γνωρίστηκαν. «Γινόμασταν θραύσματα, σκορπίζαμε και σμίγαμε ξανά μέσα από τις ταινίες», μου είπε για εκείνη.

Πολλοί μου μίλησαν για τον Νίκο Παναγιωτόπουλο. Από όλα τα λόγια που διαβάζω ξεφυλλίζοντας τα άρθρα που έγραψα για εκείνον, κρατάω εκείνα της Αλεξίας Καλτσίκη, πρωταγωνίστριας του Delivery (πόσο του άρεσαν τα φρέσκα, ταλαντούχα πρόσωπα! Να τα ανακαλύπτει, να τα αναδυκνείει.

Κουρής, Μαξίμου, Σαμαράς...). Μου είχε πει , λοιπόν, η Αλεξία: «Νιώθω ότι ο Νίκος αγαπάει τη ζωή, δεν την ισοπεδώνει για χάρη της τέχνης του. Γι΄αυτό και η τέχνη του αναπνέει τελικά. Η ανθρωπιά του είναι ίσως η αιτία που του έχω τόσο μεγάλη εμπιστοσύνη».

Από την Τρίτη το πρωί, σκέφτομαι συνεχώς ότι ένα μήνα πριν, εκείνο το βράδυ της πρεμιέρας, στο τέλος της προβολής, δεν πλησίασα να του μιλήσω.

Έπρεπε να φύγω και ήταν κυκλωμένος από δεκάδες ανθρώπους. Δεν πειράζει, είχα αποφασίσει, θα τον ξαναδώ σύντομα. Ήδη ετοιμάζει την επόμενη ταινία του.

Ελάχιστα πράγματα έχω μετανιώσει τόσο.

Από την άλλη σκέφτομαι ότι για όλους μας, για τους αγαπημένους του ανθρώπους, τους φίλους και τους συνεργάτες του, για τους θαυμαστές των ταινιών του, για όσους διασταυρωθήκαμε κάποιες πολύτιμες στιγμές μαζί του, θα υπάρχει πάντα ένα αόρατο νήμα να μας συνδέει με τον Νίκο Παναγιωτόπουλο.

Με την Ίριδα και με την Εύφορη Κοιλάδα, με τους Φίλους που ονειρεύτηκε και με τη Νύχτα, με την Αθήνα του.

Θα του αρέσει αυτό, νομίζω. Γιατί σίγουρα, με κάποιον τρόπο, το ξέρει.