Κορωνοϊός: Πώς ένας ασυμπτωματικός μόλυνε 23 σε λεωφορείο

Μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα μελέτη περίπτωσης Κινέζων επιστημόνων αποκαλύπτει πόσο εύκολα μπορεί να εξαπλωθεί ο κορωνοϊός με αερογενή μετάδοση σε κλειστούς χώρους.

Οι επιστήμονες έβαλαν στο «μικροσκόπιο» το ξέσπασμα δεκάδων κρουσμάτων Covid κατά τη μετάβαση 128 βουδιστών πιστών, με δύο λεωφορεία, σε λατρευτική τελετή στην Ανατολική Κίνα τον περασμένο Ιανουάριο. Ένας από τους 68 επιβαίνοντες στο ένα λεωφορείο ήταν ασυμπτωματικός φορέας Covid-19. Μετά την επιστροφή διαγνώστηκαν θετικοί άλλοι 23 (το 35,3% του συνόλου), όλοι επιβάτες του ίδιου λεωφορείου με τον ασυμπτωματικό ασθενή και κανένας από το δεύτερο, παρόλο που είχαν συγχρωτιστεί όλοι οι πιστοί στη διάρκεια της τελετής, η οποία έγινε σε ανοιχτό χώρο.

Από την ανάλυση της θέσης στην οποία καθόταν καθένας από τους θετικούς στη διάρκεια του ταξιδιού, προέκυψε πως δεν έπαιξε τόσο σημαντικό ρόλο η απόστασή τους από τη θέση του ασυμπτωματικού φορέα όσο ο αερισμός της περιοχής στην οποία βρίσκονταν (δίπλα σε παράθυρο). Όσοι ήταν σε κοντινά καθίσματα αλλά δίπλα σε παράθυρο δεν νόσησαν, σε αντίθεση με άλλους που κάθονταν μακριά από τον φορέα αλλά σε εσωτερικές θέσεις.

Επίσης, προέκυψε πως νόσησαν από κορωνοϊό άλλοι 7 από τους υπόλοιπους 172 πιστούς που συμμετείχαν στην τελετή και είχαν πάει εκεί με άλλα μέσα (κανένας από τους επιβάτες του δεύτερου λεωφορείου). Όλοι τους δήλωσαν πως είχαν στενή επαφή με τον φορέα ή κάθισαν στο ίδιο τραπέζι μαζί του στη διάρκεια του γεύματος.

Βασικό συμπέρασμα της μελέτης είναι πως σε κλειστούς χώρους είναι πιο κρίσιμος παράγοντας ο καλός αερισμός, σε αντίθεση με τους ανοικτούς, όπου η απόσταση είναι καθοριστική.

Οι Κινέζοι επιστήμονες επισημαίνουν πως οι προσπάθειες για πρόληψη και έλεγχο της εξάπλωσης της πανδημίας πρέπει να εστιαστούν περισσότερο στη δυνατότητα αερογενούς μετάδοσης του SARS-CoV-2, σε κλειστά περιβάλλοντα με ανακυκλοφορία αέρα.

Η πόλη Ningbo στην Ανατολική Κίνα

Πώς έγινε η μελέτη

Η λατρευτική τελετή έγινε στις 19 Ιανουαρίου του 2020, σε βουδιστικό ναό στην πόλη Ningbo της επαρχίας Zhejiang της Ανατολικής Κίνας. Η συγκεκριμένη πόλη των 8 εκατομμυρίων κατοίκων, που βρίσκεται περίπου 700 χιλιόμετρα ανατολικά της Γιουχάν -πηγή έξαρσης της πανδημίας- δεν είχε κανένα επιβεβαιωμένο κρούσμα Covid πριν από αυτή την ημερομηνία.

Στην τελετή συμμετείχαν 293 πιστοί, δύο οδηγοί λεωφορείων και 5 μοναχοί. Οι 128 εξ αυτών (126 πιστοί και οι δύο οδηγοί) ταξίδεψαν εκεί με δύο λεωφορεία, παρόμοιου σχεδιασμού, με σύστημα κλιματισμού σε λειτουργία θέρμανσης και ανακύκλωσης αέρα, καθώς και 4 ανοιγόμενα παράθυρα (2 σε κάθε πλευρά). Οι υπόλοιποι 172 ταξίδεψαν με άλλα μέσα.

Η διάρκεια του ταξιδιού ήταν 50 λεπτά (100 με την επιστροφή), με τους επιβάτες να διατηρούν τις ίδιες θέσεις στις δύο διαδρομές. Η εκδήλωση κράτησε 2,5 ώρες και περιελάμβανε γεύμα, με 10 συμμετέχοντες να κάθονται σε κάθε στρογγυλό τραπέζι, σε ευρύχωρη αίθουσα χωρίς κεντρικό σύστημα κλιματισμού και ανανέωσης αέρα. Στη διάρκεια της τελετής, που έγινε σε ανοιχτό χώρο, και του γεύματος, οι συμμετέχοντες αναμίχθηκαν.

Κανένας δεν φορούσε μάσκα, καθώς εκείνη την εποχή δεν υπήρχε ευαισθητοποίηση του κοινού για την Covid-19.

Στο λεωφορείο 1 επέβαιναν 60 άτομα (59 πιστοί και ο οδηγός) και στο λεωφορείο 2, 68 άτομα (67 πιστοί και ο οδηγός). Μεταξύ των επιβαινόντων στο λεωφορείο 2 ήταν ένας 60χρονος, ο μοναδικός που είχε έρθει σε επαφή με κατοίκους από τη Γιουχάν, και όπως αποδείχτηκε στη συνέχεια ήταν ασυμπτωματικός φορέας του κορωνοϊού και πηγή μετάδοσης στο συγκεκριμένο ξέσπασμα. Το ίδιο βράδυ άρχισε να παρουσιάζει τα πρώτα συμπτώματα και τρεις μέρες μετά πήγε στο νοσοκομείο μαζί με τη σύζυγο και το παιδί τους, που νόσησαν επίσης.

Τις επόμενες μέρες βρέθηκαν θετικοί στον κορωνοϊό συνολικά 30 από τους συμμετέχοντες στην τελετή. Οι 23 εξ αυτών ήταν επιβάτες του ίδιου λεωφορείου με τον 60χρονο και άλλοι 7 ήταν πιστοί που ήρθαν σε στενή επαφή μαζί του στη διάρκεια της τελετής ή του γεύματος.

Σχεδιάγραμμα του εσωτερικού του λεωφορείου

Η απόσταση από τον ασθενή και το παράθυρο

Οι μελετητές του τοπικού Κέντρου Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων της Zhejiang συνέλεξαν ένα λεπτομερές ιστορικό του ταξιδιού, δημογραφικά στοιχεία, κοινωνικές και οικογενειακές δραστηριότητες, αλλά και την ακριβή θέση στην οποία κάθονταν οι επιβάτες του συγκεκριμένου λεωφορείου, μέσω ερωτηματολογίου και προσωπικών συνεντεύξεων. Τα ευρήματα είναι ιδιαιτέρως διαφωτιστικά αναφορικά με τον τρόπο μετάδοσης του ιού.

Το λεωφορείο είχε 15 σειρές καθισμάτων. Ξεκινώντας από την τρίτη σειρά, κάθε σειρά είχε 3 θέσεις στη μία πλευρά του διαδρόμου και 2 θέσεις στην άλλη. Ο 60χρονος ασυμπτωματικός καθόταν στο μεσαίο κάθισμα στην πλευρά 3 θέσεων της όγδοης σειράς.

Οι επιστήμονες χώρισαν το εσωτερικό του λεωφορείου σε ζώνες επικινδυνότητας, με κριτήριο την απόσταση από τη συγκεκριμένη θέση και διαπίστωσαν πως οι επιβάτες στις ζώνες υψηλού κινδύνου είχαν μέτρια και όχι σημαντικά υψηλότερο κίνδυνο να μολυνθούν, σε σχέση με όσους κάθονταν στις ζώνες χαμηλού κινδύνου. Είναι χαρακτηριστικό ότι εκτός από έναν επιβάτη που καθόταν ακριβώς δίπλα στον 60χρονο, κανένας από όσους βρίσκονταν στα καθίσματα δίπλα σε παράθυρο δεν νόσησε. Επίσης, δεν μολύνθηκαν ο οδηγός και οι επιβάτες που κάθονταν κοντά στην πόρτα του λεωφορείου.

Οι Κινέζοι επιστήμονες επισημαίνουν την ανάγκη να γίνουν περισσότερες προσπάθειες για τον περιορισμό της εξάπλωσης του κορωνοϊού, καθώς είναι περιορισμένη η γνώση σχετικά με την αερογενή μετάδοσή του μέσω εισπνοής αιωρούμενων σωματιδίων του αέρα, ιδιαίτερα σε κλειστά περιβάλλοντα. Πειραματική μελέτη έδειξε πως ο SARS-CoV-2 μπορεί να παραμείνει ενεργός σε αερολύματα για 3 ώρες ή και περισσότερο.

Πηγή: Feng Ling, MD, Zhejiang Provincial Center for Disease Control and Prevention, 3399 Binsheng Rd, Hangzhou, China ([email protected]); Guozhang Xu, MD, Ningbo Municipal Center for Disease Control and Prevention, 237 Yongfeng Rd, Ningbo, China ([email protected]).