Η χθεσινή επίσκεψη του Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα και ο 6ος γύρος του Στρατηγικού Διαλόγου Ελλάδας–ΗΠΑ αφήνουν στην κυβέρνηση την εικόνα μιας ελληνοαμερικανικής σχέσης με ολοένα μεγαλύτερο στρατηγικό και οικονομικό βάθος.Το βασικό συμπέρασμα που εκπέμπεται από το κυβερνητικό στρατόπεδο είναι ότι η Ελλάδα έχει καταφέρει να ενισχύσει τη θέση της στον αμερικανικό σχεδιασμό σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη γεωπολιτική συγκυρία. Όπως λένε στο Μέγαρο Μαξίμου, επιβεβαιώθηκε η παρουσία της χώρας μας ως αξιόπιστου συμμάχου, πυλώνα σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο και ταυτόχρονα ως γέφυρας μεταξύ Ευρώπης, Βαλκανίων, Μέσης Ανατολής και αραβικού κόσμου.
Αρμόδια πηγή υπογραμμίζει πως η επίσκεψη Ρούμπιο αφήνει πίσω της μια σειρά από συγκεκριμένες συμφωνίες στην άμυνα, νέες προοπτικές στην ενέργεια, διεύρυνση της οικονομικής και τεχνολογικής συνεργασίας και, κυρίως, την πολιτική επιβεβαίωση ότι η Ουάσιγκτον αντιμετωπίζει την Ελλάδα ως έναν από τους κρίσιμους συμμάχους της στην ευρύτερη περιοχή.
Ειδικά όσον αφορά την άμυνα, η ανακοίνωση για πωλήσεις αμερικανικού στρατιωτικού υλικού ύψους 4 δισ. δολαρίων μέσω του προγράμματος Foreign Military Sales, η ενίσχυση της διαλειτουργικότητας με την παραχώρηση τεθωρακισμένων Stryker και η συμμετοχή της Ελλάδας στο State Partnership Program με τη Φλόριντα συνιστούν απτές αποδείξεις της εμβάθυνσης της αμυντικής συνεργασίας. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται η αναβάθμιση των F-16 και η ένταξη των F-35 στην Πολεμική μας Αεροπορία.
Για το Μέγαρο Μαξίμου, ιδιαίτερη σημασία έχει και η μετατόπιση του ενεργειακού βάρους της σχέσης. Ο Κάθετος Διάδρομος, για τον οποίο υπάρχει ταύτιση απόψεων με τις ΗΠΑ, οι υποδομές LNG, οι έρευνες υδρογονανθράκων και η παρουσία αμερικανικών ενεργειακών κολοσσών συνθέτουν ένα νέο τοπίο. Η Ελλάδα επιδιώκει να καταστεί βασική πύλη εισόδου αμερικανικού φυσικού αερίου προς τα Βαλκάνια και τη Νοτιοανατολική Ευρώπη, με την παρότρυνση της αμερικανικής πλευράς. Στο θέμα αναφέρθηκε ο αμερικανός υπουργός:
«Ένας τομέας που έχουμε στενή συνεργασία και θέλουμε να αναλάβουμε δράση, οι σχέσεις της ενέργειας· αυτές έχουν ανέβει σε πιο υψηλό επίπεδο και θέλουμε να επεκτείνουμε, να μιλήσουμε για τον Κάθετο Διάδρομο και να θέσουμε την Ελλάδα ως κόμβο ενέργειας και ασφάλειας, για να αυξήσουμε τις εξαγωγές αμερικανικού αερίου στην Ευρώπη».
Ηλεκτρική διασύνδεση
Απέφυγε πάντως να δείξει την ίδια επιθυμία και για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας Κύπρου. Στην ερώτηση για το ηλεκτρικό καλώδιο, σημείωσε ότι τα προβλήματα με άλλες χώρες υπάρχουν και ότι αυτά πρέπει να αντιμετωπίζονται μέσω της διπλωματίας και όχι μέσω δημόσιων αντιπαραθέσεων. Όπερ σημαίνει ότι η αμερικανική στήριξη στα ενεργειακά σχέδια δεν συνεπάγεται εξαφάνιση των περιφερειακών εντάσεων ούτε ότι οι ΗΠΑ αναλαμβάνουν να λύσουν τις ελληνοτουρκικές διαφορές.
Παράλληλα, η επίσκεψη Ρούμπιο είχε σαφές οικονομικό και επενδυτικό αποτύπωμα. Η κοινή δήλωση προβλέπει περαιτέρω ενίσχυση του διμερούς εμπορίου και των επενδύσεων, ενώ ιδιαίτερο βάρος δίνεται στις νέες τεχνολογίες, την κυβερνοασφάλεια, την υπολογιστική υψηλών επιδόσεων και την υπερνοημοσύνη. Η συμμετοχή της Ελλάδας στην πρωτοβουλία Pax Silica εντάσσεται σε αυτή τη διεύρυνση της ατζέντας.
Αίσθηση προκάλεσε, ως αναμενόταν, και η ομιλία του αμερικανού υπουργού στην Πνύκα, που είχε έντονο άρωμα ελληνικής ιστορίας: «Ο λαός αυτής της χώρας (της Ελλάδας) απέδειξε για άλλη μια φορά ότι αποτελεί αναντικατάστατο φίλο τόσο για την Ευρώπη όσο και για τις Ηνωμένες Πολιτείες, σε κάθε τομέα —από την ενέργεια και το μεταναστευτικό έως την άμυνα, όπου η Ελλάδα υπήρξε σύμμαχος-πρότυπο. Είναι ειλικρινής μας ελπίδα ότι ολόκληρη η Ευρώπη θα ακολουθήσει το παράδειγμά σας», τόνισε, ανάμεσα στα άλλα.
Ξεχωριστό δε ενδιαφέρον παρουσιάζει και η περιφερειακή διάσταση της επίσκεψης, με τον κ. Ρούμπιο να είναι σαφής: «Κοινή κατανόηση για απειλές, κοινή κατανόηση για το πώς αντιμετωπίζονται». Η ελληνική πλευρά επιχείρησε να καταστήσει σαφές ότι η αντιμετώπιση των αναθεωρητικών απειλών πρέπει να γίνεται μέσω διαλόγου και διπλωματίας, ενώ στο Κυπριακό επανέλαβε τη θέση για λύση στη βάση των αποφάσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Έμφαση δόθηκε εξάλλου στις σχέσεις με το Ισραήλ και το σχήμα 3+1 (Ελλάδα, Κύπρος, Ισραήλ + ΗΠΑ), εμπνευστής του οποίου φέρεται να είναι ο αμερικανός υπουργός Εξωτερικών.