Η στιγμή που θα διαπιστωθούν οι πραγματικές προθέσεις της Άγκυρας για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου έφτασε. Μετά τα λόγια και τις εκατέρωθεν δηλώσεις, ήρθε η ώρα των επιχειρήσεων έρευνας στο πεδίο.
Η Αθήνα παρακολουθεί με αυξημένη εγρήγορση τις εξελίξεις, καθώς, μετά την προ δύο ημερών έκδοση της NAVTEX, επανεκκινούν οι διαδικασίες για την πόντιση του καλωδίου από το γαλλικό ερευνητικό πλοίο Abeille Marengo, με τη στάση της Τουρκίας να παραμένει ερώτημα.
«Όλα είναι φυσιολογικά, όλα είναι καλά», διαβεβαίωσε χθες (στην Καθημερινή) ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, γεγονός που κάποιοι ερμηνεύουν ως κίνηση που αποβλέπει να αποκλιμακώσει την ένταση των προηγούμενων ημερών, λίγες ώρες όμως αφότου η Άγκυρα έσπευσε να εκδώσει αντι-NAVTEX, αμφισβητώντας για ακόμη μία φορά τα κυριαρχικά μας δικαιώματα στην περιοχή.
Η ελληνική κυβέρνηση, από την πλευρά της, διαμηνύει ότι η εσωτερική διαχείριση της τουρκικής αντίδρασης δεν την αφορά και επιμένει πως η αδειοδότηση των ερευνών έγινε από την αρμόδια ελληνική αρχή, σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο και πως η χώρα μας θα συνεχίσει να ασκεί τα δικαιώματά της.
Ερώτημα είναι τι προκάλεσε τη δήλωση του Τούρκου υπουργού, δεδομένου ότι στο παρασκήνιο εξελίσσονται κινήσεις από τη γαλλική πλευρά η οποία εκτιμάται ότι έχει ενημερώσει την Άγκυρα. Άγνωστο παραμένει το περιεχόμενο αυτής της ενημέρωσης (communique) και κατά πόσο αυτό θα «διαρρεύσει» προκειμένου να εξυπηρετηθούν οι εσωτερικές πολιτικές ανάγκες της Τουρκίας. Μένει επίσης να φανεί αν θα προχωρήσει σε κάποια άλλη κίνηση (π.χ. έκδοση Navtex) προκειμένου να δείξει ότι αυτή εγκρίνει τις κινήσεις του πλοίου.
Σε κάθε περίπτωση, το ενδιαφέρον πλέον μεταφέρεται στην έξοδο του γαλλικού πλοίου από το λιμάνι του Ηρακλείου τις επόμενες ώρες και στην εξέλιξη των ερευνών. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, η πρώτη φάση αναμένεται να λάβει χώρα εντός των ελληνικών χωρικών υδάτων.
Το επόμενο και σαφώς πιο κρίσιμο βήμα θα είναι η επέκταση των εργασιών πέραν των έξι ναυτικών μιλίων, σε θαλάσσιες περιοχές όπου η Τουρκία προβάλλει αξιώσεις επί της υφαλοκρηπίδας. Εκεί θα φανεί εάν η Άγκυρα, απαιτώντας να έχει λόγο στις εξελίξεις, θα περιοριστεί σε διπλωματικές κινήσεις (το πιο πιθανό σενάριο, σύμφωνα με αρμόδιες πηγές) ή θα επιχειρήσει να δημιουργήσει τετελεσμένα, όπως είχε συμβεί στην περίπτωση της Κάσου το καλοκαίρι του 2024, παρεμποδίζοντας τις έρευνες.
Τουρκική κλιμάκωση
Στην Αθήνα εκτιμούν ότι η σημερινή διεθνής συγκυρία λειτουργεί αποτρεπτικά για μια σοβαρή τουρκική κλιμάκωση. Η αντίδραση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά και σημαντικών περιφερειακών δυνάμεων (Ισραήλ, Αίγυπτος κ.λπ.) απέναντι στο τουρκολιβυκό μνημόνιο, το νέο περιβάλλον που διαμορφώνεται στις ΗΠΑ μετά τις ενδιάμεσες εκλογές, καθώς και η διεθνής διάσκεψη για το κλίμα που θα φιλοξενηθεί στην Αττάλεια, συνθέτουν ένα πλαίσιο μέσα στο οποίο μια νέα ελληνοτουρκική ένταση δεν θα ήταν εύκολα διαχειρίσιμη για την Άγκυρα.
Αυτό, πάντως, δεν οδηγεί την ελληνική πλευρά σε εφησυχασμό, καθώς η εμπειρία έχει δείξει ότι οι πραγματικές προθέσεις της Τουρκίας αποτυπώνονται κυρίως στις έμπρακτες κινήσεις της.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης επιχείρησε να αποσαφηνίσει τη στάση της Αθήνας, απαντώντας παράλληλα στην κριτική της αντιπολίτευσης περί υποχωρητικότητας.
Όπως σημείωσε, η εταιρεία που έχει αναλάβει το έργο ζήτησε άδεια αποκλειστικά από την Ελλάδα και την Κύπρο, τις δύο χώρες που αφορά η διασύνδεση. Μάλιστα, χαρακτήρισε την έκδοση τουρκικής αντι-NAVTEX ως έμπρακτη διάψευση των ισχυρισμών ότι η κυβέρνηση αναγνωρίζει στην Τουρκία ρόλο ρυθμιστή. «Παρακολουθούμε τα πάντα», ήταν το μήνυμά του και υπογράμμισε ότι η κυβέρνηση υπερασπίζεται τα εθνικά συμφέροντα, χωρίς κινήσεις εντυπωσιασμού για εσωτερική κατανάλωση.
Στο ίδιο μήκος κύματος, ο υφυπουργός Εξωτερικών Τάσος Χατζηβασιλείου ξεκαθάρισε ότι δεν υπήρξε καμία συνεννόηση Αθήνας και Άγκυρας για την αδειοδότηση των ερευνών. Όπως τόνισε, η άδεια δόθηκε από την ελληνική πλευρά και στην περιοχή του καλωδίου τα κυριαρχικά δικαιώματα ασκούνται αποκλειστικά από την Ελληνική και την Κυπριακή Δημοκρατία.
Παράλληλα, ανέδειξε την ευρωπαϊκή διάσταση του έργου, επισημαίνοντας ότι η χρηματοδότηση από την Ε.Ε. και η συμμετοχή γαλλικών συμφερόντων προσδίδουν στη διασύνδεση ευρύτερη στρατηγική σημασία. Η κυβέρνηση, όπως διαβεβαίωσε, θα προχωρήσει με βάση τον σχεδιασμό της, προστατεύοντας τα δικαιώματά της.
Και ο άλλος υφυπουργός Εξωτερικών, Γιάννης Λοβέρδος, σημείωσε ότι το σκάφος της κοινοπραξίας «θα περάσει μόνο από τα χωρικά ύδατα της Ελλάδος στα διεθνή ύδατα, στα οποία φυσικά δεν μπορεί να παρέμβει η Τουρκία ή καμιά άλλη χώρα. Ελπίζουμε ότι θα γίνει ομαλά. Αυτή είναι η εκτίμησή μας και δεν θα υπάρξει κάποια παρεμπόδιση από κανέναν. Αλλά εάν χρειαστεί, θα το αντιμετωπίσουμε επιχειρησιακά», επαναλαμβάνοντας την αντίστοιχη τοποθέτηση του Γιώργου Γεραπετρίτη στη Βουλή.
Τα πάντα, βεβαίως, θα αποτυπωθούν επί του πεδίου, δεδομένου ότι τα λόγια διαδέχονται πλέον οι πράξεις και η... ωμή πραγματικότητα.