Η Κομισιόν παρατείνει τα κρατικά «μαξιλάρια» για έξι μήνες

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να παραρατείνει έως τις 30 Ιουνίου 2022 το προσωρινό πλαίσιο για τις κρατικές ενισχύσεις (το οποίο επί του παρόντος λήγει στις 31 Δεκεμβρίου 2021).

Προκειμένου να επιταχυνθεί περαιτέρω η ανάκαμψη, η Επιτροπή αποφάσισε επίσης να θεσπίσει δύο νέα μέτρα, για ένα πρόσθετο περιορισμένο χρονικό διάστημα, με σκοπό τη δημιουργία άμεσων κινήτρων για μελλοντοστραφείς ιδιωτικές επενδύσεις και στήριξη της φερεγγυότητας, αναφέρει ανακοίνωση της Κομισιόν.

Η εκτελεστική αντιπρόεδρος Μαγκρέιτε Βέστεϊγιερ, αρμόδια για την πολιτική ανταγωνισμού, δήλωσε:

«Από την έναρξη της πανδημίας, το προσωρινό πλαίσιο για τις κρατικές ενισχύσεις επέτρεψε στα κράτη-μέλη να παρέχουν στοχευμένη και αναλογική στήριξη σε επιχειρήσεις που χρειάζονται βοήθεια, με παράλληλη θέσπιση διασφαλίσεων για τη διατήρηση ισότιμων όρων ανταγωνισμού στην ενιαία αγορά. Σήμερα, παρατείναμε την εφαρμογή του για έξι μήνες, έως το τέλος Ιουνίου του επόμενου έτους. Η περιορισμένη παράταση παρέχει την ευκαιρία για σταδιακή και συντονισμένη κατάργηση των μέτρων αντιμετώπισης της κρίσης, χωρίς να δημιουργούνται φαινόμενα κατακρήμνισης, και αντικατοπτρίζει την προβλεπόμενη ισχυρή ανάκαμψη της ευρωπαϊκής οικονομίας συνολικά. Εξάλλου, θα συνεχίσουμε να παρακολουθούμε εκ του σύνεγγυς την αύξηση των λοιμώξεων από τη νόσο Covid-19 και άλλους κινδύνους για την οικονομική ανάκαμψη. Για να στηρίξουμε περαιτέρω την ανάκαμψη, θέσαμε σε εφαρμογή δύο νέα εργαλεία για την εκκίνηση της οικονομίας και την προσέλκυση ιδιωτικών επενδύσεων για μια ταχύτερη, πιο πράσινη και πιο ψηφιακή ανάκαμψη».

Υπό το πρίσμα της παρατηρούμενης οικονομικής ανάκαμψης, η Επιτροπή ενέκρινε περιορισμένη παράταση 6 μηνών του προσωρινού πλαισίου, έως τις 30 Ιουνίου 2022. Αυτή η παράταση θα επιτρέψει στα κράτη μέλη, όπου χρειάζεται, να επεκτείνουν τα καθεστώτα στήριξής τους και να διασφαλίσουν ότι οι επιχειρήσεις που εξακολουθούν να πλήττονται από την κρίση δεν θα αποκοπούν ξαφνικά από την αναγκαία στήριξη. Ταυτόχρονα, η Επιτροπή θα συνεχίσει να παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς τις εξελίξεις της πανδημίας Covid-19 και άλλους κινδύνους για την οικονομική ανάκαμψη.

Επιπλέον, η Επιτροπή εισήγαγε ορισμένες στοχευμένες προσαρμογές, συμπεριλαμβανομένων δύο νέων εργαλείων για τη στήριξη της συνεχιζόμενης ανάκαμψης της ευρωπαϊκής οικονομίας με βιώσιμο τρόπο:

• μέτρα στήριξης των επενδύσεων προκειμένου να βοηθήσει τα κράτη μέλη να αντιμετωπίσουν το επενδυτικό κενό που άφησε η κρίση. Τα κράτη-μέλη μπορούν να δημιουργήσουν κίνητρα για επενδύσεις που αναλαμβάνονται από εταιρείες και να χρησιμοποιήσουν αυτό το εργαλείο για να επιταχύνουν τόσο την πράσινη όσο και την ψηφιακή μετάβαση. Τα μέτρα περιλαμβάνουν διασφαλίσεις για την αποφυγή αδικαιολόγητων στρεβλώσεων του ανταγωνισμού, όπως ότι τα μέτρα θα πρέπει να στοχεύουν ευρεία ομάδα δικαιούχων και τα ποσά των ενισχύσεων να είναι περιορισμένα σε μέγεθος. Το μέσο αυτό είναι διαθέσιμο στα κράτη μέλη έως τις 31 Δεκεμβρίου 2022· και
• μέτρα στήριξης της φερεγγυότητας για τη μόχλευση ιδιωτικών κεφαλαίων και τη διάθεσή τους για επενδύσεις σε μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ), συμπεριλαμβανομένων των νεοφυών επιχειρήσεων και των εταιρειών μεσαίας κεφαλαιοποίησης. Τα κράτη μέλη μπορούν να χορηγούν εγγυήσεις σε ιδιωτικούς ενδιάμεσους οργανισμούς, δημιουργώντας κίνητρα για επενδύσεις σε εταιρείες αυτού του είδους και να τους παρέχουν ευκολότερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση μετοχικού κεφαλαίου που συχνά είναι δύσκολο να προσελκύσουν μεμονωμένα. Το εργαλείο αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό υπό το πρίσμα των αυξανόμενων επιπέδων χρέους των επιχειρήσεων κατά τη διάρκεια της κρίσης. Το μέσο αυτό είναι διαθέσιμο στα κράτη μέλη έως τις 31 Δεκεμβρίου 2023.

Επιπλέον, μεταξύ άλλων τροποποιήσεων, η Επιτροπή: i) παρέτεινε από τις 30 Ιουνίου 2022 έως τις 30 Ιουνίου 2023 τη δυνατότητα των κρατών μελών να μετατρέπουν επιστρεπτέα μέσα (π.χ. εγγυήσεις, δάνεια, επιστρεπτέες προκαταβολές) που χορηγούνται βάσει του προσωρινού πλαισίου σε άλλες μορφές ενίσχυσης, όπως άμεσες επιχορηγήσεις· ii) προσάρμοσε αναλογικά στην παραταθείσα διάρκεια τα μέγιστα ποσά ορισμένων τύπων ενισχύσεων· iii) διευκρίνισε τη χρήση των εξαιρετικών διατάξεων ευελιξίας των κατευθυντήριων γραμμών της Επιτροπής για τη διάσωση και την αναδιάρθρωση· και iv) παρέτεινε τον προσαρμοσμένο κατάλογο των χωρών με μη εμπορεύσιμους κινδύνους, στο πλαίσιο της βραχυπρόθεσμης ασφάλισης εξαγωγικών πιστώσεων (STEC), για 3 επιπλέον μήνες (από τις 31 Δεκεμβρίου 2021 έως τις 31 Μαρτίου 2022).

Ιστορικό

Το προσωρινό πλαίσιο για τις κρατικές ενισχύσεις εγκρίθηκε στις 19 Μαρτίου 2020 και τροποποιήθηκε για πρώτη φορά στις 3 Απριλίου 2020, για να αυξηθούν οι δυνατότητες δημόσιας στήριξης της έρευνας, των δοκιμών και της παραγωγής προϊόντων σχετικών με την καταπολέμηση της έξαρσης του κορονοϊού, με στόχο την προστασία των θέσεων εργασίας και την περαιτέρω στήριξη της οικονομίας.

Στις 8 Μαΐου 2020, η Επιτροπή ενέκρινε δεύτερη τροποποίηση, με την οποία επέκτεινε το πεδίο εφαρμογής του προσωρινού πλαισίου σε μέτρα ανακεφαλαιοποίησης και χρέους μειωμένης εξασφάλισης.

Στις 29 Ιουνίου 2020, η Επιτροπή ενέκρινε τρίτη τροποποίηση, με την οποία επέκτεινε το πεδίο εφαρμογής του προσωρινού πλαισίου για την περαιτέρω στήριξη των πολύ μικρών, μικρών και νεοφυών επιχειρήσεων και την παροχή κινήτρων για ιδιωτικές επενδύσεις.

Στις 13 Οκτωβρίου 2020, η Επιτροπή παρέτεινε το προσωρινό πλαίσιο έως τις 30 Ιουνίου 2021 (με εξαίρεση τα μέτρα ανακεφαλαιοποίησης που μπορούσαν να χορηγούνται έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2021) και έδωσε τη δυνατότητα στα κράτη-μέλη να καλύψουν μέρος των μη καλυπτόμενων πάγιων δαπανών των επιχειρήσεων που επλήγησαν από την κρίση.

Στις 28 Ιανουαρίου 2021, η Επιτροπή ενέκρινε πέμπτη τροποποίηση, με την οποία επέκτεινε το πεδίο εφαρμογής του προσωρινού πλαισίου αυξάνοντας τα ανώτατα όρια που καθορίζονται σε αυτό και επιτρέποντας, έως το τέλος του 2022, τη μετατροπή ορισμένων επιστρεπτέων μέσων σε άμεσες επιχορηγήσεις.

Η συμβολή της πολιτικής ανταγωνισμού

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση σχετικά με μια πολιτική ανταγωνισμού κατάλληλη για νέες προκλήσεις, στην οποία σκιαγραφείται ο σημαντικός ρόλος που διαδραματίζει η πολιτική ανταγωνισμού στην πορεία της Ευρώπης προς την ανάκαμψη, την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση, αλλά και για μια ανθεκτική ενιαία αγορά.

Στην ανακοίνωση υπογραμμίζεται η εγγενής ικανότητα της πολιτικής ανταγωνισμού να προσαρμόζεται στις νέες συνθήκες της αγοράς, στις προτεραιότητες πολιτικής και στις ανάγκες των πελατών: σήμερα, για παράδειγμα, η Επιτροπή ενέκρινε την έκτη τροποποίηση του προσωρινού πλαισίου για τις κρατικές ενισχύσεις, ώστε να δοθεί στα κράτη μέλη η δυνατότητα να παρέχουν στοχευμένη στήριξη σε επιχειρήσεις κατά τη διάρκεια της κρίσης του κορονοϊού. Επιπλέον, η Επιτροπή προβαίνει, επί του παρόντος, σε μια επανεξέταση των εργαλείων της πολιτικής ανταγωνισμού -ώστε όλα τα μέσα ανταγωνισμού (συγκεντρώσεις, αντιμονοπωλιακή νομοθεσία και έλεγχος των κρατικών ενισχύσεων) να παραμείνουν κατάλληλα για τον επιδιωκόμενο σκοπό- και εμπλουτίζει την τρέχουσα εργαλειοθήκη της.

Η εκτελεστική αντιπρόεδρος κ. Μαργκρέιτε Βέστεϊγιερ, αρμόδια για την πολιτική ανταγωνισμού, δήλωσε: «Η αυστηρή επιβολή της νομοθεσίας περί ανταγωνισμού είναι θεμελιώδης προκειμένου οι επιχειρήσεις και οι καταναλωτές να αξιοποιούν πλήρως τα οφέλη της ενιαίας αγοράς μας. Η επιβολή της νομοθεσίας παρέχει στις επιχειρήσεις όλων των μεγεθών ίσες ευκαιρίες ανταγωνισμού και διασφαλίζει ότι οι επιχειρήσεις συναγωνίζονται να προσφέρουν τις καλύτερες και τις πιο καινοτόμες λύσεις για τους καταναλωτές.

Επίσης, δίνει στους πελάτες δυνατότητα επιλογής μεταξύ προϊόντων και υπηρεσιών, συμβάλλοντας στη δημιουργία αξιόπιστων και διαφοροποιημένων αλυσίδων εφοδιασμού. Γι' αυτό, μια αποτελεσματική πολιτική ανταγωνισμού είναι σήμερα πιο αναγκαία από ποτέ, προκειμένου να δοθεί στην ευρωπαϊκή οικονομία η ευελιξία και η ώθηση να ξεπεράσει τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει. Ταυτόχρονα, οι κανόνες ανταγωνισμού διαθέτουν μια εγγενή ευελιξία προσαρμογής. Σήμερα, εγκρίναμε την έκτη τροποποίηση του προσωρινού πλαισίου για τις κρατικές ενισχύσεις και έχουμε ήδη αρχίσει να επανεξετάζουμε την πολιτική ανταγωνισμού -μια επανεξέταση της οποίας η έκταση και η φιλοδοξία δεν έχουν προηγούμενο».

Από τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η πολιτική ανταγωνισμού έχει συμβάλει στη διατήρηση και την προώθηση της οικονομικής της ευημερίας. Η αυστηρή επιβολή της νομοθεσίας περί ανταγωνισμού έχει υπηρετήσει τους ευρωπαίους καταναλωτές και τις επιχειρήσεις και έχει συμβάλει στην καλλιέργεια του δυναμικού και δραστήριου ιστού της ευρωπαϊκής οικονομίας, ο οποίος συνυφαίνεται από επιχειρήσεις όλων των μεγεθών.

Σήμερα, η Ένωση αντιμετωπίζει νέες προκλήσεις: καλείται ν' ανέβει την απότομη ανηφόρα της ανάκαμψης μετά την πανδημία του κορονοϊού, δίνοντας παράλληλα στις ευρωπαϊκές βιομηχανίες τη δυνατότητα να ενισχύσουν την ανθεκτικότητά τους και να πρωτοστατήσουν στη διττή πράσινη και ψηφιακή μετάβαση. Μια αποτελεσματική και καλά σταθμισμένη πολιτική ανταγωνισμού μπορεί να συμβάλει στην επίτευξη αυτών των στόχων, για την οποία θα απαιτηθούν έκτακτες δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις, καινοτομία, καθώς και η εύρυθμη λειτουργία της ενιαίας αγοράς.

Για να καταστεί πιο σαφές, ιδού μερικά παραδείγματα που αναφέρονται στην ανακοίνωση:

Προκειμένου να συμβάλει στην ευρωπαϊκή αντίδραση απέναντι στην κρίση του κορωνοϊού και να στηρίξει την ευρωπαϊκή ανάκαμψη, η Επιτροπή ενέκρινε μια έκτη τροποποίηση του προσωρινού πλαισίου για τις κρατικές ενισχύσεις, δίνοντας περιορισμένη παράταση στα ισχύοντα μέτρα έως τα τέλη Ιουνίου του 2022. Η τροποποίηση προετοιμάζει το έδαφος για τη σταδιακή κατάργηση των μέτρων αντιμετώπισης της κρίσης, αποφεύγοντας παράλληλα φαινόμενα ξαφνικής επιδείνωσης κατά τη λήξη των μέτρων, και συμπληρώνει την ανάκαμψη με νέα εργαλεία για την επανεκκίνηση και την προσέλκυση ιδιωτικών επενδύσεων κατά τη φάση της ανάκαμψης.

Προκειμένου να συμβάλουν στην πράσινη μετάβαση, οι επικείμενες κατευθυντήριες γραμμές για τις ενισχύσεις στους τομείς του κλίματος, του περιβάλλοντος και της ενέργειας (ΚΓΚΠΕ) στοχεύουν στη στήριξη των προσπαθειών της βιομηχανίας για απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές, κυκλικότητα και βιοποικιλότητα, για καθαρή κινητικότητα ή κινητικότητα μηδενικών εκπομπών και για ενεργειακή απόδοση των κτιρίων.
Επίσης, στο πλαίσιο της επικαιροποίησης των οριζόντιων κανονισμών απαλλαγής κατά κατηγορία και των συναφών κατευθυντήριων γραμμών, η Επιτροπή προτίθεται να παράσχει καθοδήγηση και ασφάλεια δικαίου ώστε να προαχθεί η συνεργασία για πιο βιώσιμα προϊόντα και διαδικασίες παραγωγής.

Προκειμένου να συμβάλουν στην ψηφιακή μετάβαση, οι επικείμενες κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις στον τομέα των ευρυζωνικών δικτύων επιδιώκουν την προώθηση της ανάπτυξης ψηφιακών υποδομών, διευκολύνοντας την εγκατάσταση και την αφομοίωση των ευρυζωνικών δικτύων που καλύπτουν τις ταχέως εξελισσόμενες ανάγκες των χρηστών.

Επιπλέον, η Επιτροπή ενίσχυσε τον έλεγχο των δυνητικά προβληματικών εξαγορών στον ψηφιακό τομέα μέσω των νέων κατευθυντήριων γραμμών της σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου 22 του κανονισμού συγκεντρώσεων. Έτσι, τα κράτη μέλη καλούνται να παραπέμπουν δυνητικά προβληματικές πράξεις προς έλεγχο από την Επιτροπή, ακόμη και όταν αυτές δεν υπερβαίνουν τα εθνικά όρια κοινοποίησης, και δίνεται η δυνατότητα στην Επιτροπή να εξετάζει τις εξαγορές καινοτόμων εταιρειών που διαθέτουν ανταγωνιστικό δυναμικό μεγαλύτερο από αυτό που υποδηλώνει ο κύκλος εργασιών τους, ιδίως στον ψηφιακό τομέα.

Η Επιτροπή θα συνεχίσει να στηρίζει τις τρέχουσες προσπάθειες των κρατών μελών για τον σχεδιασμό πανευρωπαϊκών σημαντικών έργων κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος (ΣΕΚΕΕ), τα οποία αντιμετωπίζουν από κοινού τις αδυναμίες της αγοράς, επιτρέποντας ρηξικέλευθες επενδύσεις στην καινοτομία και τις υποδομές σε βασικές πράσινες και ψηφιακές προτεραιότητες, όπως το υδρογόνο, το υπολογιστικό νέφος, η υγεία και η μικροηλεκτρονική. Η επικείμενη ανακοίνωση για τις κρατικές ενισχύσεις των ΣΕΚΕΕ θα διευρύνει περαιτέρω τον ανοικτό χαρακτήρα των ΣΕΚΕΕ, θα διευκολύνει τη συμμετοχή των ΜΜΕ και θα αποσαφηνίσει τα κριτήρια για τη συγκέντρωση εθνικών και ενωσιακών πόρων.

Με σκοπό να συμβάλει στην ανθεκτικότητα μέσω των ανοικτών και ανταγωνιστικών αγορών, ο ευρωπαϊκός έλεγχος των συγκεντρώσεων θα συνεχίσει να διευκολύνει την επέκταση των επιχειρήσεων, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι διατηρείται η ανταγωνιστικότητα στις αγορές και η διαφοροποίηση στις αλυσίδες εφοδιασμού. Επιπλέον, η αντιμονοπωλιακή πολιτική επιτρέπει στις επιχειρήσεις της ΕΕ να ενώσουν τις δυνάμεις τους ώστε να προαγάγουν τις προσπάθειές τους στον τομέα της έρευνας και της ανάπτυξης, να σχεδιάζουν, να παράγουν και να εμπορεύονται προϊόντα ή να αγοράζουν από κοινού προϊόντα ή υπηρεσίες που τυχόν χρειάζονται για τις δραστηριότητές τους.

Τέλος, εξαιτίας της εξαιρετικής κατάστασης όσον αφορά τους ημιαγωγούς, της σημασίας τους και της εξάρτησης λόγω της προσφοράς από περιορισμένο αριθμό επιχειρήσεων σ' ένα δύσκολο γεωπολιτικό πλαίσιο, η Επιτροπή μπορεί να εξετάσει το ενδεχόμενο να εγκρίνει στήριξη για την κάλυψη δυνητικών χρηματοδοτικών κενών με σκοπό τη δημιουργία, ιδίως, πρωτοποριακών ευρωπαϊκών εγκαταστάσεων στο οικοσύστημα των ημιαγωγών. Αυτές οι ενισχύσεις βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ θα υπόκεινται σε αυστηρές διασφαλίσεις όσον αφορά τον ανταγωνισμό και θα τελούν υπό την προϋπόθεση ότι τα οφέλη τους κατανέμονται ευρέως και χωρίς διακρίσεις σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή οικονομία.