ΔΝΤ: Προειδοποιεί για κινδύνους από τις αυξημένες αμυντικές δαπάνες

Οι εκρήξεις στις αμυντικές δαπάνες θέτουν σε κίνδυνο τις οικονομίες μεσοπρόθεσμα, καθώς αυτές οι δαπάνες χρηματοδοτούνται κυρίως μέσω υψηλότερων ελλειμμάτων, σύμφωνα με έκθεση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ).

Σύμφωνα με σχετική ανάλυση, οι στρατιωτικές δαπάνες τείνουν να ενισχύουν την κατανάλωση και τις επενδύσεις στο αρχικό στάδιο, ωστόσο στη συνέχεια επιβαρύνουν το δημόσιο χρέος, καθώς χρηματοδοτούνται κυρίως μέσω αυξημένων ελλειμμάτων.

«Οι συχνότερες συγκρούσεις και οι αυξανόμενες γεωπολιτικές εντάσεις έχουν επίσης ωθήσει πολλές χώρες να επανεκτιμήσουν τις προτεραιότητές τους στην ασφάλεια και να αυξήσουν τις αμυντικές δαπάνες. Αυτή η κατάσταση θέτει τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής μπροστά σε ένα κρίσιμο ερώτημα σχετικά με τους συμβιβασμούς που εμπλέκονται», ανέφεραν  ερευνητές του ΔΝΤ, Ιπολύτη Μπαλίμα, Αντρέσα Λάγκερμποργκ και Ευγενία Γουίβερ. 

Αύξηση δαπανών υπό την πίεση πολέμων και ΗΠΑ

Χώρες από τη Γερμανία έως τη Γαλλία -η οποία σήμερα ανακοίνωσε νέο πακέτο αμυντικών δαπανών- έχουν ενισχύσει σημαντικά τις στρατιωτικές τους δαπάνες τα τελευταία χρόνια, υπό το βάρος του πολέμου στην Ουκρανία αλλά και της πίεσης από τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος ζητά από την Ευρώπη να αναλάβει μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης για την άμυνά της.

Στις ΗΠΑ, η κυβέρνηση Τραμπ, μέσω του τελευταίου προϋπολογισμού, ζήτησε από το Κογκρέσο σημαντική αύξηση των αμυντικών δαπανών, μετά τις στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Βενεζουέλα και την έναρξη πολέμου κατά του Ιράν.

Το κόστος γίνεται ακόμη υψηλότερο σε συνθήκες πολέμου, καθώς το δημόσιο χρέος αυξάνεται σημαντικά και οι κοινωνικές δαπάνες περιορίζονται σε πραγματικούς όρους.

Όπως επισημαίνει το ΔΝΤ, σε περιόδους πολεμικών συγκρούσεων το δημόσιο χρέος αυξάνεται κατά περίπου 14 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ, ενώ οι αμυντικές δαπάνες χρηματοδοτούνται κυρίως μέσω αυξημένων ελλειμμάτων.

Παρά τη συμφωνία για εκεχειρία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, η αβεβαιότητα για την πορεία της σύγκρουσης παραμένει υψηλή. Η επικεφαλής του ΔΝΤ, Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, προειδοποίησε ότι το ΔΝΤ εξετάζει το ενδεχόμενο υποβάθμισης των προβλέψεων για την παγκόσμια ανάπτυξη.

Την ίδια ώρα, το παγκόσμιο χρέος έχει εκτιναχθεί σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, φτάνοντας τα 348 τρισ. δολάρια το 2025, καθώς οι κυβερνήσεις αυξάνουν τις δαπάνες για την εθνική ασφάλεια.

Περιορισμένη επίδραση στην ανάπτυξη

Το ΔΝΤ ορίζει ως «άνθηση» των αμυντικών δαπανών την περίοδο κατά την οποία ο διετής κινητός μέσος όρος των στρατιωτικών δαπανών αυξάνεται κατά τουλάχιστον 1% του ΑΕΠ.

Ωστόσο, όπως επισημαίνουν οι οικονομολόγοι, η αύξηση των αμυντικών δαπανών μεταφράζεται σχεδόν άμεσα σε αντίστοιχη αύξηση της οικονομικής παραγωγής, χωρίς να δημιουργεί ισχυρότερο πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα στην οικονομική δραστηριότητα.