Πώς το Πεκίνο βάζει πλάτη στο σχέδιο εκεχειρίας ΗΠΑ-Ιράν

Καθώς ο Ντόναλντ Τραμπ πλησίαζε την προθεσμία που είχε θέσει για το Ιράν, κατέστη σαφές ότι μία δύναμη είχε την επιρροή να ωθήσει την Τεχεράνη σε αποκλιμάκωση: η Κίνα.

Σύμφωνα με το Bloomberg, μετά την ανακοίνωση της εκεχειρίας -η οποία διαμεσολαβήθηκε δημόσια από το Πακιστάν- Ιρανοί αξιωματούχοι απέδωσαν σε παρέμβαση της Κίνας της τελευταίας στιγμής την αποδοχή της συμφωνίας. Την εκτίμηση αυτή επιβεβαίωσε και ο ίδιος ο Τραμπ, ενώ ο πρωθυπουργός του Πακιστάν Σεχμπάζ Σαρίφ, ευχαρίστησε το Πεκίνο για τη στήριξή του.

Παρέμβαση με οικονομικό υπόβαθρο

Η Κίνα δεν έχει επιβεβαιώσει επίσημα τον ρόλο της, ωστόσο η εμπλοκή της συνδέεται κυρίως με οικονομικούς λόγους.

Συγκεκριμένα, η απόφαση να παρέμβει αντανακλά την ικανότητα του Πεκίνου να διατηρήσει ισχυρούς δεσμούς με το Ιράν, τα κράτη του Κόλπου και τον Τραμπ, και σηματοδοτεί μια απόκλιση από την μακροχρόνια προτίμηση της Κίνας να παραμένει στο περιθώριο.

Η μετατόπιση κατέληξε στα οικονομικά συμφέροντα, καθώς η σύγκρουση κινδύνευε να διαταράξει τον ενεργειακό εφοδιασμό και την οικονομία της Κίνας, δήλωσε η Zongyuan Zoe Liu, ερευνήτρια για τις κινεζικές σπουδές στο Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων.

Μια παύση των συγκρούσεων διευκολύνει την επικείμενη επίσκεψη του Ντόναλντ Τραμπ στο Πεκίνο, με τον ρόλο της Κίνας να ενισχύει τη διαπραγματευτική της θέση έναντι της Ουάσινγκτον.

Ο Αμερικανός πρόεδρος κατευθύνεται προς την Κίνα σε μια περίοδο που οι δασμοί του έχουν «μπλοκαριστεί» από το Ανώτατο Δικαστήριο, ενώ η στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ στην Ασία έχει αποδυναμωθεί λόγω της μεταφοράς πόρων στη Μέση Ανατολή.

Κέρδη με… ρίσκο για το Πεκίνο

Παρά τα πιθανά οφέλη, η εμπλοκή της Κίνας σε έναν πόλεμο χωρίς ξεκάθαρη λύση εγκυμονεί κινδύνους. Το Πεκίνο διατηρεί στενούς δεσμούς με το Ιράν καθώς είναι ο μεγαλύτερος εμπορικός του εταίρος και βασικός αγοραστής πετρελαίου.

Υπογραμμίζοντας τους κινδύνους, Πακιστανοί αξιωματούχοι φέρονται να δήλωσαν στον Guardian ότι ενώ το Ισλαμαμπάντ ενήργησε ως μεσολαβητής στις πρόσφατες συνομιλίες, η Κίνα λειτούργησε ως «εγγυητής», υποσχόμενος σε Ιρανούς αξιωματούχους ότι δεν θα δολοφονούνταν κατά τη διάρκεια μελλοντικών διαπραγματεύσεων.

Δεν είναι σαφές πώς θα προσέφερε το Πεκίνο μια τέτοια διαβεβαίωση ή το κίνητρο για να το πράξει, δεδομένων των συνεπειών σε περίπτωση που κάτι πάει στραβά, όπως μεταδίδει το Bloomberg.

Η εκπρόσωπος του κινεζικού ΥΠΕΞ, Μάο Νινγκ, απέφυγε να επιβεβαιώσει τις πληροφορίες, επαναλαμβάνοντας ότι η Κίνα στηρίζει την «άμεση λήξη των εχθροπραξιών μέσω διπλωματίας».

Οικονομική στήριξη αντί για στρατιωτική εμπλοκή

Το Πεκίνο ενδέχεται να κινηθεί διαφορετικά, προσφέροντας οικονομική βοήθεια στο Ιράν ή στήριξη στην ανοικοδόμηση κρίσιμων υποδομών και δυνατοτήτων.

«Είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς ότι η Κίνα θα προσφέρει σαφείς εγγυήσεις ασφαλείας στο Ιράν κατά τη διάρκεια ή μετά από μια εκεχειρία. Τέτοιες δεσμεύσεις θα ήταν αντίθετες με την μακροχρόνια αποστροφή της προς το στρατιωτικό ρίσκο - ειδικά όταν είναι πιθανή η αντιπαράθεση με τις Ηνωμένες Πολιτείες», δήλωσε ο Τονγκ Ζάο, ανώτερος συνεργάτης στο Carnegie Endowment for International Peace. 

Ενδείξεις προς αυτή την κατεύθυνση δίνουν και αναφορές για συνέχιση της Κίνας να εξάγει στο Ιράν υλικά που σχετίζονται με την αμυντική βιομηχανία, όπως υπερχλωρικό νάτριο για καύσιμο πυραύλων.

Το μεγάλο ερώτημα για τη Κίνα

Μια επικείμενη σύνοδος Κίνας - αραβικών χωρών αναμένεται να αποτελέσει νέο πεδίο πίεσης προς το Πεκίνο για πιο ενεργό ρόλο στην περιοχή.

«Η Κίνα σίγουρα δεν είναι ευχαριστημένη με το μπλοκάρισμα του Πορθμού του Ορμούζ. Αλλά το πώς θα διασφαλιστεί το μέλλον του Στενού του Ορμούζ, ή της Ερυθράς Θάλασσας, ως δημόσιου αγαθού για ολόκληρο τον κόσμο είναι ένα μεγάλο ερώτημα», δήλωσε ο Wang Yiwei, καθηγητής διεθνών σχέσεων στο Πανεπιστήμιο Renmin και Κινέζος πρώην διπλωμάτης.