ΗΠΑ-Ιράν: Σήμα επιστροφής στο Πακιστάν, με την εκεχειρία στον αέρα

Με το βλέμμα στραμμένο στο Ισλαμαμπάντ, η νέα εικόνα που προκύπτει από το Associated Press δεν παραπέμπει σε καθαρή αποκλιμάκωση, αλλά σε μια εύθραυστη και αντιφατική φάση, όπου το διπλωματικό κανάλι παραμένει ανοικτό, ενώ ταυτόχρονα η στρατιωτική απειλή μένει ενεργή.

Σήμα για νέο γύρο

Το βασικό στοιχείο της ημέρας είναι ότι, σύμφωνα με δύο περιφερειακούς αξιωματούχους που επικαλείται το AP, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν δίνουν σήμα ότι θα μετάσχουν σε νέο γύρο επαφών στο Πακιστάν, καθώς η δίβδομη παύση πυρός πλησιάζει στο τέλος της. Οι ίδιες πηγές ανέφεραν ότι οι μεσολαβητές που κινεί το Ισλαμαμπάντ έλαβαν διαβεβαιώσεις πως οι κορυφαίοι διαπραγματευτές, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς και ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγέρ Καλιμπάφ, αναμένονται νωρίς την Τετάρτη στην πακιστανική πρωτεύουσα.

Ωστόσο, η διπλωματική αυτή ένδειξη συνοδεύεται από σοβαρές επιφυλάξεις. Ούτε η Ουάσιγκτον ούτε η Τεχεράνη είχαν επιβεβαιώσει δημοσίως το χρονοδιάγραμμα, ενώ η ιρανική κρατική τηλεόραση διέψευδε ότι έχει ήδη αφιχθεί κάποιος αξιωματούχος στο Ισλαμαμπάντ. Την ίδια ώρα, οι πακιστανικές αρχές ενίσχυαν τα μέτρα ασφαλείας στην πρωτεύουσα, προετοιμαζόμενες για έναν ενδεχόμενο δεύτερο γύρο συνομιλιών που, αν τελικά γίνει, θα ξεκινήσει σε κλίμα μεγάλης αβεβαιότητας.

Σκιά στην εκεχειρία

Την αβεβαιότητα αυτή ενίσχυσε ο ίδιος ο Ντόναλντ Τραμπ. Σε τηλεφωνική συνέντευξή του στο CNBC, ο Αμερικανός πρόεδρος ξεκαθάρισε ότι δεν θέλει παράταση της εκεχειρίας ακόμη και στην περίπτωση που καταγραφεί πρόοδος στις επαφές. Λίγο αργότερα, στο ίδιο δίκτυο, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο επανάληψης των βομβαρδισμών εάν οι συνομιλίες δεν εξελιχθούν ικανοποιητικά.

Σύμφωνα με το AP, παρέμενε μάλιστα ασαφές και το ακριβές χρονικό σημείο λήξης της παύσης πυρός, καθώς άλλοτε εμφανιζόταν να λήγει το βράδυ -απόψε- και άλλοτε το βράδυ της Τετάρτης. Ετσι, το διπλωματικό παράθυρο που δείχνει να ανοίγει συνοδεύεται από ένα παράλληλο μήνυμα πίεσης από την Ουάσιγκτον.

Η Τεχεράνη, από την πλευρά της, δεν έστειλε μήνυμα υποχώρησης. Ο Καλιμπάφ έγραψε ότι το Ιράν δεν αποδέχεται διαπραγματεύσεις «υπό τη σκιά απειλών» και προειδοποίησε ότι η Ισλαμική Δημοκρατία ετοιμάζεται να αποκαλύψει «νέα χαρτιά στο πεδίο της μάχης». Στο ίδιο πλαίσιο πίεσης, η Γερμανία κάλεσε δημοσίως το Ιράν να πάει στο Πακιστάν για συνομιλίες με τις ΗΠΑ, με τον υπουργό Εξωτερικών Γιόχαν Βάντεφουλ να υποστηρίζει ότι η Τεχεράνη πρέπει να ανταποκριθεί στο άνοιγμα που διαμορφώνεται.

Ανησυχία για την ενέργεια

Παράλληλα, η κρίση συνεχίζει να παράγει στρατιωτικές και γεωοικονομικές παρενέργειες. Το Πακιστάν ανακοίνωσε δοκιμή εγχώριου αντιπλοϊκού πυραύλου cruise, ενώ το ναυτικό του συνοδεύει εμπορικά πλοία σε κρίσιμες θαλάσσιες διαδρομές, μεταξύ αυτών και γύρω από τα Στενά του Ορμούζ.

Σχεδόν ταυτόχρονα, το Πεντάγωνο ανακοίνωσε ότι αμερικανικές δυνάμεις επιβιβάστηκαν χωρίς επεισόδιο στο δεξαμενόπλοιο M/T Tifani, το οποίο είχε τεθεί υπό κυρώσεις για λαθρεμπόριο ιρανικού αργού. Η κίνηση αυτή δείχνει ότι η πίεση προς την Τεχεράνη δεν περιορίζεται στο διπλωματικό πεδίο, αλλά επεκτείνεται και στη θαλάσσια επιτήρηση και εφαρμογή κυρώσεων.

Το ευρύτερο αποτύπωμα της σύγκρουσης αποτυπώνεται πλέον και στην ενέργεια. Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες μίλησε για τη σοβαρότερη ενεργειακή κρίση μιας γενιάς, τονίζοντας ότι η αναταραχή στη Μέση Ανατολή κρατά οικονομίες όμηρους και επιβαρύνει τη διεθνή σταθερότητα. Το σχόλιό του συνδέεται άμεσα με όσα εκτυλίσσονται γύρω από το Πακιστάν, το Ορμούζ και τη θαλάσσια ασφάλεια, καθώς οι αγορές παρακολουθούν όχι μόνο αν θα υπάρξουν συνομιλίες, αλλά και αν αυτές μπορούν πράγματι να συγκρατήσουν μια νέα κλιμάκωση.

Βαρύς απολογισμός 

Το ανθρώπινο κόστος παραμένει βαρύ. Σύμφωνα με τον απολογισμό που μετέδιδε το AP, από την έναρξη του πολέμου έχουν σκοτωθεί τουλάχιστον 3.375 άνθρωποι στο Ιράν και περισσότεροι από 2.290 στον Λίβανο. Επιπλέον, 23 άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους στο Ισραήλ και περισσότεροι από δώδεκα σε αραβικά κράτη του Κόλπου, ενώ έχουν σκοτωθεί 15 Ισραηλινοί στρατιώτες στον Λίβανο και 13 Αμερικανοί στρατιωτικοί στην ευρύτερη περιοχή.

Η ανατροπή, τελικά, είναι ότι ενώ η ημέρα ξεκίνησε με την προσδοκία πως η λήξη της εκεχειρίας θα οδηγούσε είτε σε καθαρή παράταση είτε σε ανοιχτή ρήξη, το τοπίο έκλεισε με ένα διπλό μήνυμα: δίαυλος συνεννόησης μεν, αλλά υπό τη διαρκή απειλή επιστροφής στα όπλα. Αυτό σημαίνει ότι, ακόμη κι αν ο νέος γύρος επαφών πραγματοποιηθεί, θα ξεκινήσει σε περιβάλλον ακραίας πίεσης και όχι πραγματικής εκτόνωσης.