Το Ισραήλ διατηρούσε ένα εκτεταμένο δίκτυο μυστικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων και θέσεων πληροφοριών γύρω από το Ιράν κατά τη διάρκεια του πρόσφατου πολέμου, σύμφωνα με αποκλειστικό δημοσίευμα του CNN, το οποίο επικαλείται τέσσερις πηγές με άμεση γνώση των επιχειρήσεων.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, ισραηλινές ειδικές δυνάμεις, στελέχη της Μοσάντ και μονάδες συλλογής πληροφοριών αναπτύχθηκαν μυστικά στο Αζερμπαϊτζάν, κοντά στα βόρεια σύνορα του Ιράν, αποκτώντας στρατηγικό πλεονέκτημα για την παρακολούθηση και τη διεξαγωγή επιχειρήσεων κατά ιρανικών στόχων.
Μυστική παρουσία δίπλα στα σύνορα του Ιράν
Οι πηγές αναφέρουν ότι οι ισραηλινές δυνάμεις επιχειρούσαν από διάφορες τοποθεσίες στο νότιο Αζερμπαϊτζάν, σε απόσταση περίπου 100 χιλιομέτρων από την ιρανική πόλη Ταμπρίζ, η οποία δέχθηκε ισραηλινά πλήγματα κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης.
Στην περιοχή φέρονται να αναπτύχθηκαν μονάδες κομάντος, ομάδες drones και προσωπικό πληροφοριών, με αποστολή τη συλλογή στοιχείων για στρατιωτικές κινήσεις του Ιράν, αλλά και την παροχή έγκαιρης προειδοποίησης για εκτοξεύσεις πυραύλων.
Δίκτυο βάσεων σε όλη τη Μέση Ανατολή
Το CNN αναφέρει ότι η παρουσία στο Αζερμπαϊτζάν ήταν μόνο ένα μέρος ενός ευρύτερου δικτύου μυστικών εγκαταστάσεων που περιλάμβανε επίσης το Ιράκ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και τη Σομαλιλάνδη. Οι συγκεκριμένες τοποθεσίες χρησιμοποιήθηκαν αρχικά ως πιθανά σημεία διάσωσης προσωπικού, όμως σταδιακά μετατράπηκαν σε επιχειρησιακές βάσεις και κέντρα πληροφοριών.
Κατά το δημοσίευμα, οι αναπτύξεις αυτές έδωσαν στο Ισραήλ τη δυνατότητα να διαθέτει παρουσία κατά μήκος της βόρειας, δυτικής και νότιας περιφέρειας του Ιράν, επεκτείνοντας σημαντικά την επιχειρησιακή του εμβέλεια.
Η επιχείρηση του Αζερμπαϊτζάν αποτελούνταν από αρκετές δεκάδες στρατιώτες, συμπεριλαμβανομένων μελών των ισραηλινών ειδικών δυνάμεων επιχειρήσεων, της επίλεκτης δύναμης μάχης και διάσωσης με ελικόπτερα και προσωπικού της Μοσάντ, ανέφερε μία από τις πηγές.
Οι στενοί δεσμοί Ισραήλ - Αζερμπαϊτζάν
Το δημοσίευμα υπογραμμίζει ότι το Ισραήλ θεωρεί εδώ και χρόνια το Αζερμπαϊτζάν στρατηγικό εταίρο απέναντι στο Ιράν. Οι δύο χώρες διατηρούν στενή συνεργασία στους τομείς της άμυνας, της ασφάλειας και της ενέργειας, με το Μπακού να αποτελεί σημαντικό προμηθευτή πετρελαίου για το Ισραήλ και παράλληλα αγοραστή ισραηλινών οπλικών συστημάτων.
Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, εβδομάδες πριν από την έναρξη του πολέμου, ισραηλινές δυνάμεις είχαν προχωρήσει σε προπαρασκευαστικές επιχειρήσεις κοντά στα σύνορα Αζερμπαϊτζάν - Ιράν, εγκαθιστώντας εξοπλισμό παρακολούθησης και συλλογής πληροφοριών.
Η κυβέρνηση του Αζερμπαϊτζάν διέψευσε κατηγορηματικά το δημοσίευμα. Εκπρόσωπος της πρεσβείας του Αζερμπαϊτζάν στις ΗΠΑ δήλωσε στο CNN ότι οι ισχυρισμοί περί χρήσης του αζερικού εδάφους για επιχειρήσεις κατά τρίτων χωρών είναι αβάσιμοι.
«Απορρίπτουμε κατηγορηματικά τους αβάσιμους ισχυρισμούς σχετικά με την υποτιθέμενη χρήση του εδάφους του Αζερμπαϊτζάν για επιχειρήσεις εναντίον τρίτων χωρών», είπε ο ίδιος.
Μυστικές βάσεις σε Ιράκ και ΗΑΕ
Ο ισραηλινός στρατός διατηρούσε επίσης δύο μυστικές εγκαταστάσεις στο Ιράκ κατά τη διάρκεια μέρους του πολέμου με το Ιράν, παρέχοντας στο Ισραήλ προωθημένες βάσεις για υλικοτεχνική υποστήριξη και, εάν χρειαζόταν, για επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης.
Οι δύο τοποθεσίες στο Ιράκ αναφέρθηκαν για πρώτη φορά από την Wall Street Journal και τους New York Times. Σε ανακοίνωσή του, ο ιρακινός στρατός ανέφερε ότι δεν υπήρχαν «μη εξουσιοδοτημένες βάσεις ή δυνάμεις» στη χώρα από τις αρχές Μαρτίου.
Το Ισραήλ ανέπτυξε επίσης κρυφά μια πυροβολαρχία αεροπορικής άμυνας Iron Dome στα ΗΑΕ - και τα στρατεύματα για τη λειτουργία της - κατά τη διάρκεια του πολέμου με το Ιράν, όπως αναφέρθηκε για πρώτη φορά από το Axios, καθώς και άλλα αμυντικά συστήματα.
Το CNN έχει αναφέρει προηγουμένως ότι ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου, ο επικεφαλής της Μοσάντ και ο αρχηγός του ισραηλινού στρατού επισκέφθηκαν τα ΗΑΕ κατά τη διάρκεια του πολέμου. Η αποκάλυψη προκάλεσε έντονη διάψευση της επίσκεψης από τα ΗΑΕ.
Το Αζερμπαϊτζάν ως στρατηγικός εταίρος
Η στρατιωτική παρουσία στο Αζερμπαϊτζάν έδωσε στο Ισραήλ μια ακόμη βάση από την οποία μπορούσε να διεξάγει αεροπορικές αποστολές διάσωσης σε περίπτωση κατάρριψης πιλότων, καθώς και θέσεις από τις οποίες μπορούσε να κατασκοπεύει το Ιράν.
Το Ισραήλ θεωρεί εδώ και καιρό το Αζερμπαϊτζάν ως στρατηγικό εταίρο στον αγώνα του κατά του Ιράν και οι προετοιμασίες ξεκίνησαν εβδομάδες πριν από τις πρώτες επιθέσεις του πολέμου. Στα μέσα Ιανουαρίου, καθώς το Ιράν συνέτριψε τις διαμαρτυρίες ευρείας κλίμακας με τη μαζική δολοφονία διαδηλωτών, το Ισραήλ προετοίμασε μια μυστική αποστολή κατά μήκος των συνόρων Αζερμπαϊτζάν-Ιράν, δήλωσαν στο CNN δύο από τις πηγές που γνωρίζουν τα σχέδια.
Η επιχείρηση που ξεκίνησε πριν από τον πόλεμο
Το Ισραήλ σχεδίαζε να εκτελέσει την επιχείρηση υπό την κάλυψη αυτών που επρόκειτο να είναι τα πρώτα πλήγματα του πολέμου στα μέσα Ιανουαρίου.
Ωστόσο, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ακύρωσε τα πλήγματα την τελευταία στιγμή, λέγοντας ότι το Ιράν είχε συμφωνήσει να σταματήσει τις δολοφονίες διαδηλωτών. Το Ισραήλ παρόλα αυτά προχώρησε μόνο του.
Η Ισραηλινή Πολεμική Αεροπορία χρησιμοποίησε stealth jets και ειδικές δυνάμεις στο πλαίσιο της επιχείρησης εγκατάστασης των συσκευών, καθώς η πολιτική ηγεσία του Ισραήλ πίστευε ότι οι διαπραγματεύσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν ήταν καταδικασμένες σε αποτυχία.
Ο χώρος συλλογής πληροφοριών έγινε ένα ακόμη μέσο με το οποίο το Ισραήλ μπορούσε να συλλέγει πληροφορίες σχετικά με τις ιρανικές στρατιωτικές κινήσεις και εγκαταστάσεις, καθώς και να παρέχει ενδεχομένως έγκαιρη προειδοποίηση για εκτοξεύσεις πυραύλων.
Διπλωματικές επαφές και κοινές επιχειρήσεις
Λιγότερο από δύο εβδομάδες αργότερα, ο Ισραηλινός υπουργός Εξωτερικών Γκίντεον Σάαρ επισκέφθηκε το Μπακού, συναντήθηκε με τον πρόεδρο του Αζερμπαϊτζάν και άλλους κορυφαίους αξιωματούχους. Τον Μάιο του 2025, το Αζερμπαϊτζάν φιλοξένησε επίσης κρυφά σπάνιες άμεσες συνομιλίες μεταξύ Ισραήλ και Συρίας.
Μία από τις βασικές επιχειρήσεις που ξεκίνησαν από το Αζερμπαϊτζάν, ανέφερε μία από τις πηγές, ήταν η δολοφονία στις 4 Μαρτίου του Ραχμάν Μογκάνταμ, ο οποίος ηγούνταν της υπηρεσίας πληροφοριών του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) και τον οποίο το Ισραήλ κατηγόρησε ότι ήταν υπεύθυνο για τον σχεδιασμό μιας απόπειρας δολοφονίας εναντίον του Τραμπ το 2024.
Η σκιά του IRGC και οι κατηγορίες κατά του Ιράν
Μία ημέρα αργότερα, μη επανδρωμένα αεροσκάφη έπληξαν ένα αεροδρόμιο στον θύλακα του Ναχιτσεβάν, το Αζερμπαϊτζάν, προκαλώντας ζημιές σε ένα κτίριο τερματικού σταθμού και τραυματίζοντας αρκετούς ανθρώπους. Ο Πρόεδρος Ιλχάμ Αλίγιεφ κατηγόρησε το Ιράν, χαρακτηρίζοντάς την «τρομοκρατική πράξη» που ήταν «άσχημη, δειλή και αναίσχυντη». Το Ιράν αρνήθηκε ότι εκτόξευσε τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη.
Στις 6 Μαρτίου, η Υπηρεσία Κρατικής Ασφαλείας του Αζερμπαϊτζάν ανακοίνωσε ότι είχε αποτρέψει ένα σχέδιο του IRGC για επίθεση σε κρίσιμες υποδομές, καθώς και σε ισραηλινούς και εβραϊκούς στόχους. Εβδομάδες αργότερα, το Ισραήλ παραδέχτηκε δημόσια ότι επρόκειτο για κοινή επιχείρηση, στην οποία συμμετείχαν η Μοσάντ, ο ισραηλινός στρατός και η υπηρεσία ασφαλείας Shin Bet.