Το Ομάν συμφώνησε να συνεργαστεί με το Ηνωμένο Βασίλειο και τη Γαλλία για τη διασφάλιση της ασφάλειας της ναυσιπλοΐας στα χωρικά του ύδατα, καθώς οι μεταφορές πετρελαίου μέσω των Στενών του Ορμούζ αυξάνονται μετά τη συμφωνία που υπέγραψαν τον περασμένο μήνα οι ΗΠΑ και το Ιράν για την επαναλειτουργία της κρίσιμης θαλάσσιας οδού.
«Το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γαλλία είναι επίσης έτοιμα να αναπτύξουν την ευρύτερη Πολυεθνική Στρατιωτική Αποστολή για την υποστήριξη της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ», ανέφερε ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ σε κοινή δήλωση με τον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν.
Οι δύο ηγέτες τόνισαν ότι «το Στενό του Ορμούζ αποτελεί ζωτικής σημασίας αρτηρία για την παγκόσμια οικονομία» και ότι η αποκατάσταση της ασφαλούς διέλευσης των πλοίων όλων των χωρών συνιστά ζήτημα παγκόσμιου ενδιαφέροντος.
Η Γαλλία ανακοίνωσε παράλληλα ότι έχει αναπτύξει στη Μέση Ανατολή μέσα αντιμετώπισης ναρκών, συμπεριλαμβανομένων δύο ναρκοθηρευτικών πλοίων.
«Συνοδευόμενα από δύο φρεγάτες και ένα αεροσκάφος θαλάσσιας περιπολίας, αυτά τα μέσα είναι έτοιμα να συμβάλουν, μαζί με τους εταίρους μας, στην πλήρη επανέναρξη της ναυσιπλοΐας και στη διασφάλιση της ασφάλειας της κυκλοφορίας στα Στενά του Ορμούζ», ανέφερε ο Μακρόν σε ανάρτησή του στο Χ.
Το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γαλλία και περισσότερες από δύο δωδεκάδες χώρες είχαν ανακοινώσει ήδη από τον Μάιο ότι θα στηρίξουν την ελευθερία της ναυσιπλοΐας μέσω των Στενών του Ορμούζ στο πλαίσιο της Πολυεθνικής Στρατιωτικής Αποστολής.
Το υπουργείο Εξωτερικών του Ομάν δεν απάντησε άμεσα σε αίτημα του CNBC για σχολιασμό.
Η αντίδραση του Ιράν
Η Τεχεράνη αντέδρασε έντονα στην πρωτοβουλία Λονδίνου και Παρισιού.
«Τα Στενά του Ορμούζ δεν είναι χώρος επίδειξης στρατιωτικής ισχύος εξωπεριφερειακών δυνάμεων», ανέφερε σε ανάρτησή του ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών του Ιράν Καζέμ Γκαριμπαμπαντί.
Όπως πρόσθεσε, «η ασφάλεια του Ορμούζ αποτελεί ευθύνη των παράκτιων κρατών, ενώ όσοι προκαλούν κρίσεις θα λογοδοτήσουν για τις συνέπειες του τυχοδιωκτισμού τους», χαρακτηρίζοντας τη δήλωση «σοβαρή προειδοποίηση».
Ο ρόλος του Ομάν
Το Ομάν, που βρίσκεται στη νοτιοανατολική ακτή της Αραβικής Χερσονήσου, απέναντι από το Ιράν, συμμετέχει σε κοινές συνομιλίες με την Τεχεράνη για τη διαμόρφωση ενός νέου πλαισίου θαλάσσιας ασφάλειας.
Οι συζητήσεις πραγματοποιούνται εν μέσω αναφορών ότι οι δύο χώρες ενδέχεται να επιδιώξουν την επιβολή τελών διέλευσης στα πλοία που χρησιμοποιούν το πέρασμα.
Το Ομάν έχει διαμηνύσει ότι οποιαδήποτε συμφωνία θα είναι συμβατή με το διεθνές δίκαιο, ωστόσο η προοπτική δημιουργίας ενός τέτοιου συστήματος σε μια θαλάσσια οδό από την οποία διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου έχει προκαλέσει ανησυχία στις αγορές.
Η χώρα του Κόλπου έχει διαδραματίσει επανειλημμένα ρόλο διαμεσολαβητή σε περιφερειακές κρίσεις και παραμένει μία από τις ελάχιστες χώρες που διατηρούν σχέσεις εμπιστοσύνης τόσο με την Ουάσιγκτον όσο και με την Τεχεράνη.
Ο σουλτάνος του Ομάν Χάιθαμ μπιν Ταρίκ συναντήθηκε την Πέμπτη στο Λονδίνο με τον Κιρ Στάρμερ. Σύμφωνα με το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων του Ομάν, οι δύο ηγέτες συζήτησαν την αποκλιμάκωση της κρίσης στη Μέση Ανατολή και την «εξασφάλιση της ναυσιπλοΐας μέσω των στρατηγικών θαλάσσιων οδών του Κόλπου».
Αυξάνονται οι μεταφορές πετρελαίου
Οι ΗΠΑ και το Ιράν υπέγραψαν στις 17 Ιουνίου μνημόνιο κατανόησης για τον τερματισμό του πολέμου που διήρκεσε σχεδόν τέσσερις μήνες, την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και την έναρξη διαπραγματεύσεων διάρκειας 60 ημερών με στόχο μια μόνιμη ειρηνευτική συμφωνία.
Έκτοτε, οι ροές πετρελαίου έχουν αυξηθεί αισθητά. Σύμφωνα με στοιχεία της Kpler, η Σαουδική Αραβία έχει εξαγάγει περίπου 34 εκατ. βαρέλια πετρελαίου μέσω του Ορμούζ από τις 17 Ιουνίου.
Οι εξαγωγές του Ριάντ κατά τις δύο εβδομάδες έως τις 2 Ιουλίου ήταν υπερδιπλάσιες από τα 15 εκατ. βαρέλια που είχαν μεταφερθεί μέσω του στενού στο διάστημα από τις 9 Μαρτίου έως τις 17 Ιουνίου.
Παράλληλα, η τιμή αναφοράς του Brent έχει υποχωρήσει κατά περίπου 39% από τα υψηλά επίπεδα που είχε καταγράψει τον Μάρτιο.
Η αντίθεση των ΗΠΑ στα τέλη διέλευσης
Η κυβέρνηση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ έχει εκφράσει την έντονη αντίθεσή της σε οποιαδήποτε επιβολή τελών διέλευσης στα Στενά του Ορμούζ.
Η Ουάσιγκτον έχει απειλήσει στο παρελθόν ότι θα επιβάλει «επιθετικά» κυρώσεις στο Ομάν εάν θεωρηθεί ότι συμβάλλει στη δημιουργία ενός τέτοιου συστήματος από το Ιράν.
«Όλα τα κράτη θα πρέπει να απορρίψουν κατηγορηματικά οποιαδήποτε προσπάθεια του Ιράν να διαταράξει την ελεύθερη ροή του εμπορίου», είχε δηλώσει στις 28 Μαΐου ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ Σκοτ Μπέσεντ.
Σύμφωνα με τους όρους του μνημονίου κατανόησης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, η Τεχεράνη δεν μπορεί να επιβάλει τέλη διέλευσης στα πλοία κατά τη διάρκεια της 60ήμερης διαπραγματευτικής περιόδου.
Η διαφωνία για τον αποκλεισμό
Σε συνέντευξή του στο CNBC την Πέμπτη, ο Ντόναλντ Τραμπ υποστήριξε ότι κατά τη διάρκεια του αμερικανικού αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ «ούτε ένα πλοίο δεν πέρασε στο Ιράν».
«Ήταν ένα ατσάλινο τείχος», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Ωστόσο, σύμφωνα με τη ναυτιλιακή υπηρεσία πληροφοριών Lloyd’s List, ο αποκλεισμός παραβιάστηκε αρκετές φορές από έναν «ιρανικό σκιώδη στόλο».
Την Τρίτη, ο πρόεδρος της ιρανικής Βουλής και επικεφαλής διαπραγματευτής Μοχάμεντ Μπαγκέρ Γκαλίμπαφ δήλωσε ότι το Ιράν έχει εξαγάγει περισσότερα από 40 εκατ. βαρέλια αργού πετρελαίου από τότε που οι ΗΠΑ ήραν τον ναυτικό αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών και ότι πλέον πωλεί το πετρέλαιό του σε τιμές περίπου 20% υψηλότερες σε σχέση με την περίοδο πριν από τον πόλεμο.