Δείτε εδώ την ειδική έκδοση

Ο Βαρτζόπουλος, το ρουσφέτι και ο Μαυρογιαλούρος

Ο Δημήτρης Βαρτζόπουλος παρουσιάζει το ρουσφέτι ως θεσμική λειτουργία της δημοκρατίας. Μόνον που δεν είναι. Άλλο η υπεράσπιση των δικαιωμάτων του πολίτη και άλλο η πελατειακή εξυπηρέτηση. Μια διάκριση που ο Μαυρογιαλούρος τελικά κατάλαβε καλά.

Ο Βαρτζόπουλος, το ρουσφέτι και ο Μαυρογιαλούρος

Φίλτατοι, καλή σας ημέρα!

Εξήντα χρόνια μετά τον Μαυρογιαλούρο, το ερώτημα δεν είναι εάν υπάρχει ακόμη ρουσφέτι. Είναι εάν εξακολουθεί να υπάρχει φιλότιμο.

Ποιος δεν θυμάται τον αξέχαστο Λάμπρο Κωνσταντάρα στην ταινία «Υπάρχει και φιλότιμο»; Τον υπουργό που ανακάλυψε ότι οι συνεργάτες και οι κομματάρχες του είχαν μετατρέψει την εκλογική του περιφέρεια σε φέουδο εξυπηρετήσεων, συναλλαγών και εξαρτήσεων;

Ο Μαυρογιαλούρος δεν ήταν αθώος. Είχε επιτρέψει να δημιουργηθεί αυτό το σύστημα κάτω από τη μύτη του. Όταν, όμως, αντιλήφθηκε τι συνέβαινε, δεν επιχείρησε να το δικαιολογήσει. Ανέλαβε την ευθύνη και παραιτήθηκε.

Εξήντα χρόνια αργότερα, ο υφυπουργός Υγείας Δημήτρης Βαρτζόπουλος μάς προσφέρει μια ενδιαφέρουσα αφορμή να ξαναθυμηθούμε την ταινία.

Μιλώντας χθες στην ΕΡΤ, υποστήριξε ότι αυτό που στην Ελλάδα αποκαλούμε «ρουσφέτι» είναι μια θεσμοθετημένη και υποχρεωτική στις δημοκρατίες επαφή του πολίτη με τον εκλεγμένο εκπρόσωπό του. Επικαλέστηκε μάλιστα την πρακτική άλλων δυτικών δημοκρατιών, διευκρινίζοντας ότι οι πολίτες δεν προσφεύγουν στους βουλευτές για να παρανομήσουν.

Μόνο που άλλο πράγμα είναι η δημοκρατική εκπροσώπηση και άλλο η πελατειακή εξυπηρέτηση.

Βεβαίως και πρέπει ο πολίτης να απευθύνεται στον βουλευτή του. Να του εκθέτει τα προβλήματά του, να καταγγέλλει την αυθαιρεσία της διοίκησης, να ζητά την παρέμβασή του όταν το κράτος δεν ανταποκρίνεται στις υποχρεώσεις του.

Αυτή είναι μια απολύτως θεμιτή λειτουργία της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας.

Ο βουλευτής, όμως, δεν υπάρχει για να παρακάμπτει τους θεσμούς. Υπάρχει για να υπερασπίζεται, μέσα από αυτούς, τα δικαιώματα των πολιτών.

Η διαφορά δεν είναι λεπτομέρεια. Είναι θεμελιώδης.

Όταν ένας βουλευτής παρεμβαίνει ώστε να εφαρμοστεί ο νόμος, ασκεί θεσμικό καθήκον. Όταν παρεμβαίνει ώστε κάποιος να αποκτήσει προτεραιότητα έναντι άλλων, επειδή διαθέτει πολιτική γνωριμία, εισερχόμαστε στο πεδίο των πελατειακών σχέσεων.

Και δεν απαιτείται πάντοτε παρανομία για να υπάρξει ρουσφέτι. Αρκεί η προνομιακή μεταχείριση. Η επιλεκτική επιτάχυνση μιας διαδικασίας. Η εξυπηρέτηση του ενός εις βάρος της ίσης μεταχείρισης των υπολοίπων.

Η τυπική νομιμότητα μιας παρέμβασης δεν αρκεί για να διασφαλίσει και την ισονομία

Άλλωστε, ακόμη και το λόμπινγκ, η οργανωμένη προσπάθεια επηρεασμού των δημόσιων αποφάσεων, είναι θεμιτή δραστηριότητα στις δημοκρατίες. Υπό κανόνες, όμως. Με διαφάνεια, λογοδοσία και γνωστή την ταυτότητα εκείνων που επιδιώκουν να επηρεάσουν τις αποφάσεις.

Στην Ελλάδα υπάρχει μάλιστα σχετικό θεσμικό πλαίσιο, με τον νόμο 4829/2021 και το Μητρώο Διαφάνειας.

Το πρόβλημα δεν είναι ότι κάποιος επιχειρεί να επηρεάσει μια απόφαση. Είναι όταν το κάνει κάτω από το τραπέζι, επιδιώκοντας προνομιακή μεταχείριση.

Και εδώ επιστρέφουμε στον πυρήνα της υπόθεσης: Γιατί χρειάζεται ένας πολίτης τον βουλευτή του για να εξασφαλίσει κάτι που ήδη δικαιούται; Γιατί πρέπει να αναζητήσει πολιτικό μεσολαβητή ώστε να κινηθεί μια δημόσια υπηρεσία; Και τι απογίνεται εκείνος που δεν γνωρίζει κανέναν;

Στη δημοκρατία ο πολίτης έχει δικαιώματα. Στο πελατειακό κράτος χρειάζεται γνωριμίες.

Εδώ και δεκαετίες στην Ελλάδα αυτό είναι το πραγματικό πρόβλημα. Όχι η επικοινωνία του πολίτη με τον βουλευτή, αλλά η μετατροπή της σε σχέση εξάρτησης. Όχι η υπεράσπιση ενός δικαιώματος, αλλά η παρουσίασή του ως προσωπικής χάρης.

Διότι ο πολιτικός που εμφανίζεται ως ευεργέτης για κάτι που το κράτος οφείλει να παρέχει δεν ενισχύει τους θεσμούς. Υποκαθιστά τη λειτουργία τους με την προσωπική του επιρροή.

Και ο πολίτης, αντί να αντιμετωπίζεται ως φορέας δικαιωμάτων, κινδυνεύει να μετατραπεί σε ευγνώμονα πελάτη.

Ο Μαυρογιαλούρος, τουλάχιστον, όταν κατάλαβε τι συνέβαινε, αναφώνησε: «Μαύρο στον Μαυρογιαλούρο!».

Σήμερα, το ζητούμενο δεν είναι να αναζητήσουμε έναν ακόμη Μαυρογιαλούρο. Είναι να πάψουμε να χρειαζόμαστε Γκρούεζες. Και, κυρίως, να μη βαφτίζουμε το πελατειακό κράτος, δημοκρατία.


Oι απόψεις που διατυπώνονται σε ενυπόγραφο άρθρο γνώμης ανήκουν στον συγγραφέα και δεν αντιπροσωπεύουν αναγκαστικά, μερικώς ή στο σύνολο, απόψεις του Euro2day.gr.

ΣΧΟΛΙΑ ΧΡΗΣΤΩΝ

blog comments powered by Disqus
v
Απόρρητο