Μια απειλή του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να επιβάλει πρωτοφανή οικονομικό πόλεμο και απομόνωση στο Ιράν θα μπορούσε να έχει επιπτώσεις για χώρες που συναλλάσσονται με αυτό. Ο Τραμπ προειδοποίησε για οικονομικές συνέπειες για οποιαδήποτε χώρα στηρίζει το Ιράν.
Ακολουθούν ορισμένοι από τους βασικούς εμπορικούς εταίρους του Ιράν τα τελευταία χρόνια, όπως καταγράφονται από το Reuters:
ΚΙΝΑ
Η Κίνα, ο μεγαλύτερος αγοραστής ιρανικού πετρελαίου, θα μπορούσε να αντιμετωπίσει πρόσθετες πιέσεις από τις ΗΠΑ για τις αγορές της, εάν ο Τραμπ υλοποιήσει την υπόσχεσή του.
Κατά την τελευταία δεκαετία, η Κίνα έχει δημιουργήσει ένα σύστημα διυλιστηρίων που επεξεργάζονται κυρίως ιρανικό πετρέλαιο και έχουν περιορισμένη έκθεση στις ΗΠΑ.
Το ιρανικό πετρέλαιο που παραδίδεται στην Κίνα φέρει εδώ και καιρό την ένδειξη ότι προέρχεται από τη Μαλαισία και, πιο πρόσφατα, από την Ινδονησία, και διακινείται σε έναν κλειστό κύκλο συναλλαγών, διακανονίζεται σε κινεζικό νόμισμα και περιλαμβάνει μια αλυσίδα ενδιάμεσων φορέων που είναι δύσκολο να εντοπιστούν, σύμφωνα με πηγές διυλιστηρίων και traders που συμμετέχουν σε αυτή τη δραστηριότητα.
Το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών επέβαλε τον Απρίλιο κυρώσεις σε ένα κινεζικό ανεξάρτητο διυλιστήριο για την αγορά ιρανικού πετρελαίου αξίας δισεκατομμυρίων δολαρίων και προειδοποίησε τις κινεζικές τράπεζες για δευτερογενείς κυρώσεις εάν διευκόλυναν το εμπόριο ιρανικού πετρελαίου.
«Οι κυρώσεις και η πίεση δεν θα λύσουν το πρόβλημα. Η Κίνα καλεί όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη να λάβουν υπεύθυνα μέτρα για την επίλυση του ζητήματος μέσω πολιτικών και διπλωματικών μέσων», δήλωσε ο εκπρόσωπος του κινεζικού υπουργείου Εξωτερικών Λιν Τζιαν σε ενημέρωση δημοσιογράφων.
Πάνω από το 80% του ιρανικού πετρελαίου που μεταφέρεται διά θαλάσσης έχει προορισμό την Κίνα, καθώς τα ανεξάρτητα κινεζικά διυλιστήρια εκμεταλλεύονται το ιρανικό πετρέλαιο που υπόκειται σε αμερικανικές κυρώσεις και πωλείται με έκπτωση. Η Kpler εκτιμά ότι η Κίνα αγόρασε κατά μέσο όρο 1,38 εκατ. βαρέλια ιρανικού πετρελαίου ημερησίως το 2025.
ΗΝΩΜΕΝΑ ΑΡΑΒΙΚΑ ΕΜΙΡΑΤΑ
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα αποτελούν ιστορικά έναν από τους σημαντικότερους οικονομικούς διαύλους ζωής του Ιράν και οι τράπεζες του Ντουμπάι διατηρούν εδώ και χρόνια σημαντικές καταθέσεις που συνδέονται με το Ιράν, μεγάλο μέρος των οποίων είναι πλέον δεσμευμένο στο πλαίσιο των αμερικανικών κυρώσεων.
Τα ΗΑΕ ήταν μεταξύ των μεγαλύτερων εμπορικών εταίρων του Ιράν πριν από τον πόλεμο, παρέχοντας το 30% των εισαγωγών του, συνολικής αξίας $21 δισ. το 2024, σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου. Αντιπροσώπευαν επίσης το 13% των εξαγωγών του Ιράν κατά το ίδιο έτος, σύμφωνα με τα στοιχεία. Το μη πετρελαϊκό εξωτερικό εμπόριο μεταξύ των δύο χωρών ανήλθε σε $6,6 δισ. το 2024, σύμφωνα με στοιχεία του υπουργείου Οικονομίας των ΗΑΕ, με τη συντριπτική πλειονότητα του εμπορίου να αφορά επανεξαγωγές.
Αυτή την εβδομάδα, τα ΗΑΕ ανέστειλαν όλες τις χρηματοοικονομικές και οικονομικές συναλλαγές με το Ιράν μέχρι νεωτέρας, επικαλούμενα στρατιωτική κλιμάκωση από την Τεχεράνη με απειλή πυραυλικής επίθεσης, επαναφέροντας στο επίκεντρο τις τεταμένες σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών.
ΤΟΥΡΚΙΑ
Η Τουρκία και το Ιράν διατηρούν σημαντικούς οικονομικούς δεσμούς, με την Τουρκία να εισάγει ιρανικό φυσικό αέριο και να εξάγει βιομηχανικά προϊόντα στο Ιράν. Η Τουρκία δεν έχει σηματοδοτήσει πρόθεση να περιορίσει τις εμπορικές συναλλαγές με το Ιράν, με το διμερές εμπόριο να ανέρχεται σε περίπου $5-6 δισ. ετησίως, εκ των οποίων οι τουρκικές εξαγωγές προς το Ιράν ανέρχονται σε περίπου $3 δισ. Η Τουρκία εισάγει σχεδόν το σύνολο του φυσικού αερίου που καταναλώνει και το Ιράν αποτελεί σημαντική πηγή, καλύπτοντας το 13% του συνόλου των εισαγωγών φυσικού αερίου.
ΙΡΑΚ
Το εμπόριο του Ιράκ με το Ιράν ξεπέρασε τα $10 δισ. το 2025, σύμφωνα με επίσημα ιρακινά εμπορικά στοιχεία, με τη σχέση να καθοδηγείται σε μεγάλο βαθμό από τις ιρανικές εξαγωγές τροφίμων, καταναλωτικών αγαθών και άλλων προϊόντων στην ιρακινή αγορά.
Το εμπόριο μειώθηκε το 2026 μετά την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, ο οποίος αύξησε τους περιφερειακούς κινδύνους ασφαλείας και οδήγησε σε διακοπές κατά διαστήματα σε βασικά συνοριακά περάσματα, καθώς και σε υψηλότερο κόστος μεταφοράς, δήλωσε ο Μοχάμεντ Καρίμ, αξιωματούχος του ιρακινού υπουργείου Εμπορίου με γνώση των εμπορικών δραστηριοτήτων με το Ιράν.
Οι συνθήκες αυτές, σε συνδυασμό με ευρύτερες διαταραχές στις αλυσίδες εφοδιασμού που επηρεάζουν τη μετακίνηση αγαθών, μείωσαν τον όγκο και την αξιοπιστία του διασυνοριακού εμπορίου, αν και οι δύο χώρες παραμένουν σημαντικοί εμπορικοί εταίροι, δήλωσε ο Καρίμ.
Η ενέργεια αποτελεί βασικό στοιχείο της σχέσης. Το Ιράκ καταβάλλει στο Ιράν περίπου $4-5 δισ. ετησίως για φυσικό αέριο, σύμφωνα με Ιρακινούς αξιωματούχους του ενεργειακού τομέα, με το αέριο να χρησιμοποιείται για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.
Δύο Ιρακινοί αξιωματούχοι του ενεργειακού τομέα δήλωσαν ότι τυχόν νέες αμερικανικές κυρώσεις κατά του Ιράκ θα μπορούσαν να δημιουργήσουν σημαντικές προκλήσεις για τη Βαγδάτη όσον αφορά τη διατήρηση των πληρωμών για την ιρανική ενέργεια, ενώ θα πρέπει να αποφύγει την έκθεση σε αμερικανικές κυρώσεις, ιδίως δεδομένων των υφιστάμενων περιορισμών που έχουν αναγκάσει το Ιράκ να χρησιμοποιεί λογαριασμούς υπό περιορισμό για τον διακανονισμό των πληρωμών.
ΟΜΑΝ
Το Ομάν διατηρεί εδώ και καιρό φιλικές σχέσεις με το Ιράν, οι οποίες χρονολογούνται από πριν από την Ισλαμική Επανάσταση του 1979, με το Μουσκάτ να λειτουργεί συχνά ως μεσολαβητής μεταξύ του Ιράν και άλλων χωρών, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ.
Η εμπορική σχέση των δύο χωρών έχει αναπτυχθεί τα τελευταία χρόνια, με το εμπόριο αγαθών να ανέρχεται σε $1,5 δισ. το 2025 και σε $345 εκατ. κατά τους πρώτους τέσσερις μήνες του τρέχοντος έτους, σύμφωνα με στοιχεία του Εθνικού Κέντρου Στατιστικής και Πληροφόρησης του Ομάν.
ΠΑΚΙΣΤΑΝ
Για το Πακιστάν, οποιαδήποτε αμερικανική ενέργεια κατά χωρών που συμμετέχουν σε εμπορικές συναλλαγές με το Ιράν ή παρέχουν βοήθεια σε αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει σοβαρό πλήγμα, δήλωσαν αναλυτές, καθώς Πακιστάν και Ιράν έχουν δεσμευτεί να επεκτείνουν το διμερές εμπόριο στα $10 δισ.
Μετά τις προηγούμενες κυρώσεις κατά του Ιράν, το επίσημο εμπόριο μεταξύ των δύο χωρών είχε σταματήσει μέχρι πρόσφατα. Ωστόσο, το ανεπίσημο εμπόριο έχει αυξήσει τις εξαγωγές και τις εισαγωγές και από τις δύο πλευρές σε περίπου $4 δισ., σύμφωνα με ανεπίσημα στοιχεία.
Μετά την υπογραφή της ενδιάμεσης συμφωνίας του Ισλαμαμπάντ τον Ιούνιο, καταβλήθηκαν γρήγορα προσπάθειες για την επέκταση της εμπορικής συνεργασίας. Το Πακιστάν και το Ιράν εμπορεύονται εδώ και χρόνια πετρέλαιο, σιτάρι, ρύζι, ζώντα ζώα και φάρμακα μέσω ανεπίσημων διαύλων.
ΙΝΔΙΑ
Το εμπόριο της Ινδίας με το Ιράν μειώθηκε απότομα το 2020, όταν η Ουάσιγκτον ενέτεινε τις κυρώσεις κατά της Τεχεράνης.
Το διμερές εμπόριο μειώθηκε κατά περισσότερο από δύο τρίτα, στα σχεδόν $4,8 δισ. κατά το οικονομικό έτος 2019-20, από $17 δισ. το προηγούμενο έτος. Με την πάροδο των ετών, το εμπόριο μεταξύ Ινδίας και Ιράν μειώθηκε περαιτέρω και διαμορφώθηκε σε $1,63 δισ. κατά το οικονομικό έτος 2025/26, σύμφωνα με στοιχεία του ινδικού υπουργείου Εμπορίου.
Οι ινδικές εξαγωγές, αξίας $1,3 δισ., αποτελούν το μεγαλύτερο μέρος αυτού του εμπορίου, καθώς το Νέο Δελχί εξάγει κυρίως δημητριακά, τσάι, καφέ και μπαχαρικά προς το Ιράν.
Αξιωματούχοι στο Νέο Δελχί έχουν δηλώσει στο παρελθόν ότι αυτές οι εξαγωγές συνεχίζονται για ανθρωπιστικούς λόγους και θα πρέπει να παραμείνουν εκτός του πεδίου εφαρμογής οποιωνδήποτε κυρώσεων.
ΑΡΜΕΝΙΑ
Το Ιράν αντιπροσώπευε $768 εκατ., ή 3,6%, του συνολικού εμπορικού κύκλου εργασιών της γειτονικής Αρμενίας το 2025, σύμφωνα με επίσημα αρμενικά στοιχεία. Ο εμπορικός κύκλος εργασιών της Αρμενίας με το Ιράν ανήλθε σε $371,4 εκατ. το πρώτο εξάμηνο του 2026, σημειώνοντας αύξηση 8,4%. Οι εξαγωγές ανήλθαν σε $42,8 εκατ., μειωμένες κατά 6%, ενώ οι εισαγωγές διαμορφώθηκαν σε $336,9 εκατ., αυξημένες κατά 12%.
Περίπου το 20% του εξωτερικού εμπορίου της Αρμενίας διέρχεται μέσω του Ιράν. Η Αρμενία και το Ιράν έχουν συμφωνία ανταλλαγής «αερίου έναντι ηλεκτρικής ενέργειας», βάσει της οποίας η Αρμενία χρησιμοποιεί το φυσικό αέριο που προμηθεύεται από το Ιράν για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, η οποία στη συνέχεια αποστέλλεται πίσω στο Ιράν, ενώ χρησιμοποιείται και εγχώρια στην Αρμενία.
ΑΖΕΡΜΠΑΪΤΖΑΝ
Ο εμπορικός κύκλος εργασιών μεταξύ Αζερμπαϊτζάν και Ιράν αυξήθηκε κατά 4,5% τον Ιανουάριο-Ιούνιο του 2026 σε σύγκριση με τον Ιανουάριο-Ιούνιο του 2025, στα $312,6 εκατ. από $299,1 εκατ., σύμφωνα με την Κρατική Επιτροπή Τελωνείων του Αζερμπαϊτζάν. Οι εισαγωγές του Αζερμπαϊτζάν από το Ιράν αυξήθηκαν κατά 1,5%, στα $297 εκατ. από $292,7 εκατ. την ίδια περίοδο του 2025.
Οι εξαγωγές του Αζερμπαϊτζάν προς το Ιράν αυξήθηκαν κατά 2,4 φορές, στα $15,6 εκατ. από $6,4 εκατ. τον Ιανουάριο-Ιούνιο του 2025.
Το Ιράν αντιπροσώπευε το 3,56% των συνολικών εισαγωγών του Αζερμπαϊτζάν, έναντι 2,54% τον Ιανουάριο-Ιούνιο του 2025.