Ευρωπαίοι αξιωματούχοι των υπηρεσιών πληροφοριών εξετάζουν το ενδεχόμενο η Ρωσία να επιχειρήσει μια δοκιμή της συνοχής του ΝΑΤΟ, με έναν από τους επικεφαλής υπηρεσίας ασφαλείας να εκτιμά ότι ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα μπορούσε να εκδηλωθεί σε «μήνες, όχι σε χρόνια».
Οι προειδοποιήσεις έρχονται μετά τις δηλώσεις του πρωθυπουργού της Πολωνίας, Ντόναλντ Τουσκ, σύμφωνα με τις οποίες εκτιμήσεις των πολωνικών υπηρεσιών πληροφοριών δείχνουν ότι η Ρωσία ενδέχεται να εξαπολύσει επίθεση με drones ή πυραύλους σε έδαφος του ΝΑΤΟ τους επόμενους μήνες, επιχειρώντας να αποδείξει ότι το Άρθρο 5 της Συμμαχίας είναι «περισσότερο θεωρητικό παρά πρακτικό».
Ο πρόεδρος της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν, χαρακτήρισε τις προειδοποιήσεις του Τουσκ «τεκμηριωμένες και βάσιμες». Την Παρασκευή συγκάλεσε στο Παρίσι αρχηγούς κομμάτων και υποψηφίους για τις προεδρικές εκλογές του 2027, προκειμένου να συζητήσουν, μεταξύ άλλων, τις πληροφορίες για την αυξανόμενη απειλή από τη Ρωσία.
«Μήνες, όχι χρόνια»
Σε ξεχωριστές αποκλειστικές συνεντεύξεις στον Guardian, μέσα στην τελευταία εβδομάδα, τρεις Ευρωπαίοι επικεφαλής υπηρεσιών πληροφοριών μίλησαν για την πιθανή απειλή από τη Μόσχα.
Ο Μίχαλ Κουντέλκα, επικεφαλής της Υπηρεσίας Πληροφοριών Ασφαλείας της Τσεχίας (BIS), δήλωσε ότι, εκτός από την αυξημένη δραστηριότητα drones, στα σχέδια του Κρεμλίνου θα μπορούσε να περιλαμβάνεται μια περιορισμένη εισβολή σε έδαφος χώρας του ΝΑΤΟ που συνορεύει με τη Ρωσία.
«Είναι πιθανό. Θα μπορούσε να περιλαμβάνει περιορισμένη εισβολή, προβοκάτσιες υπό ψευδή σημαία ή μια μεγάλης κλίμακας εκστρατεία επιρροής», ανέφερε σε σπάνια συνέντευξή του στα κεντρικά γραφεία της υπηρεσίας στην Πράγα.
Ο ίδιος εκτίμησε ότι ένα τέτοιο σενάριο θα μπορούσε να εξελιχθεί μέσα σε «μήνες, όχι χρόνια», προσθέτοντας ωστόσο ότι «πολλοί άνθρωποι κάνουν ό,τι μπορούν για να διασφαλίσουν ότι αυτό δεν θα συμβεί».
Οι αξιωματούχοι των τριών χωρών της Βαλτικής εμφανίζονται πιο επιφυλακτικοί απέναντι στο ενδεχόμενο μιας εισβολής ή μιας άλλης σοβαρής κλιμάκωσης. Επικαλούνται τις πιεσμένες ρωσικές δυνάμεις εξαιτίας του πολέμου στην Ουκρανία, ενώ προειδοποιούν ότι η υπερβολική προβολή του ενδεχομένου μιας επίθεσης μπορεί να εξυπηρετήσει τα συμφέροντα του Κρεμλίνου.
«Δεν βλέπουμε ενδείξεις επικείμενης επίθεσης», δήλωσε ο Νόρμουντς Μέζβιτς, επικεφαλής της κρατικής υπηρεσίας ασφαλείας της Λετονίας (VDD). Όπως ανέφερε, υπάρχουν ενδείξεις ότι η Μόσχα προετοιμάζεται για πιο αποφασιστικές ενέργειες στην Ευρώπη, όμως δεν είναι σαφές εάν πρόκειται για συγκεκριμένα σχέδια ή για μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής αποσταθεροποίησης.
Ο ίδιος σημείωσε ότι παραμένει ανοιχτό το ερώτημα εάν η Ρωσία διαθέτει «άμεσα και συγκεκριμένα σχέδια» ή εάν οι κινήσεις της εντάσσονται στις προσπάθειες να καλλιεργήσει φόβο και αβεβαιότητα στις δυτικές κοινωνίες.
Οι χώρες της Βαλτικής ζητούν ψυχραιμία
Η στάση αυτή έχει φέρει τις χώρες της Βαλτικής σε μια ασυνήθιστη θέση. Για χρόνια κατηγορούσαν τη Δυτική Ευρώπη ότι αντιμετώπιζε με υπερβολική επιείκεια τη Ρωσία, ενώ σήμερα καλούν ορισμένους δυτικοευρωπαίους ηγέτες να περιορίσουν τους δημόσιους τόνους, φοβούμενες ότι οι αναφορές σε επικείμενη ρωσική εισβολή μπορεί να προκαλέσουν ζημιά στις κοινωνίες και τις οικονομίες τους.
Ο γενικός γραμματέας του υπουργείου Εξωτερικών της Εσθονίας, Γιόναταν Βσεβιόφ, καταδίκασε το Σάββατο τον «πανικό στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης» σχετικά με πιθανή επίθεση. «Εάν υπάρχει λόγος να φοβόμαστε μια επίθεση, να είστε βέβαιοι ότι θα το καταστήσουμε σαφές. Μέχρι τότε, παραμείνετε ψύχραιμοι, συνεχίστε και στηρίξτε την Ουκρανία», έγραψε στο X.
Ο Μέζβιτς υπογράμμισε, πάντως, ότι η αυξημένη προσοχή της Δυτικής Ευρώπης στη ρωσική απειλή είναι θετική εξέλιξη. Όπως είπε, πριν από το 2022 οι χώρες της Βαλτικής προειδοποιούσαν συνεχώς τους δυτικοευρωπαίους εταίρους τους για τη Ρωσία, χωρίς να εισακούονται.
Το Κρεμλίνο απορρίπτει τα σενάρια επίθεσης
Οι υπηρεσίες πληροφοριών της Λετονίας και της Τσεχίας δεν αποκάλυψαν ποια συγκεκριμένα στοιχεία έχουν συγκεντρώσει σχετικά με τον σχεδιασμό της Ρωσίας για τους επόμενους μήνες. Δεν σχολίασαν επίσης εάν η αιφνιδιαστική επίσκεψη του διευθυντή της CIA, Τζον Ράτκλιφ, στη Μόσχα τον περασμένο μήνα είχε, μεταξύ άλλων, στόχο να προειδοποιήσει το Κρεμλίνο για τις συνέπειες μιας επίθεσης κατά του ΝΑΤΟ.
Μετά την επίσκεψη, ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, απέρριψε τις σχετικές πληροφορίες.
«Δεν έχει καμία σχέση με την πραγματικότητα και δεν έχει καμία σχέση με τις προθέσεις της Ρωσικής Ομοσπονδίας», δήλωσε για τα σενάρια ρωσικής επίθεσης στο ΝΑΤΟ.
Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχουν, ωστόσο, νωπές τις μνήμες από την περίοδο πριν από την πλήρη εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022, όταν οι ΗΠΑ προειδοποιούσαν επανειλημμένα ότι η Μόσχα προετοιμαζόταν για εισβολή, ενώ το Κρεμλίνο το διέψευδε.
Καθώς ο πόλεμος στην Ουκρανία πλησιάζει τον πέμπτο χειμώνα του, οι αμερικανικές προσπάθειες για την επίτευξη ειρήνης δεν έχουν μέχρι στιγμής αποδώσει, ενώ Ρωσία και Ουκρανία εντείνουν τις επιθέσεις με drones και πυραύλους. Η Ουκρανία έχει καταστρέψει σημαντικό μέρος των ρωσικών ενεργειακών υποδομών, στοχεύοντας διυλιστήρια και άλλες εγκαταστάσεις.
«Κλιμάκωση για αποκλιμάκωση»
Η Μόσχα έχει επανειλημμένα υποστηρίξει ότι η παροχή όπλων, πληροφοριών και στρατιωτικών συμβούλων στην Ουκρανία καθιστά τις δυτικές χώρες συμμετέχουσες στον πόλεμο και νόμιμους στόχους. Μέχρι σήμερα, ωστόσο, έχει αποφύγει ενέργειες που θα μπορούσαν να προκαλέσουν συντονισμένη αντίδραση του ΝΑΤΟ.
Αντί αυτού, δυτικές υπηρεσίες περιγράφουν μια εκστρατεία δολιοφθορών σε χώρες που στηρίζουν περισσότερο την Ουκρανία, καθώς και μεμονωμένα περιστατικά που φαίνεται να έχουν στόχο τη δοκιμή των ορίων της Δύσης.
Ο Κουντέλκα περιέγραψε την τρέχουσα ρωσική τακτική ως «κλιμάκωση για αποκλιμάκωση», εκτιμώντας ότι το Κρεμλίνο επιχειρεί να εντοπίσει τα αδύναμα σημεία των δυτικών κοινωνιών, ώστε να περιορίσει τη στήριξη προς την Ουκρανία.
«Πιστεύουν ότι εάν κλιμακώσουν αρκετά, οι ευρωπαϊκές χώρες θα αποφασίσουν να μην στηρίζουν την Ουκρανία», ανέφερε.
Παράλληλα, ο επικεφαλής της σουηδικής στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών και ασφαλείας, Τόμας Νίλσον, δήλωσε ότι δεν έχει δει ενδείξεις πως η Μόσχα εξετάζει σοβαρά το ενδεχόμενο πραγματικών διαπραγματεύσεων για την Ουκρανία. Κατά την εκτίμησή του, η Ρωσία εξακολουθεί να θεωρεί ότι μπορεί να πετύχει τους στρατηγικούς της στόχους και χρησιμοποιεί τις διαπραγματεύσεις ως «θέατρο».
Στο επίκεντρο και οι ρωσικές δολιοφθορές
Και οι τρεις επικεφαλής υπηρεσιών πληροφοριών εκτίμησαν ότι η ρωσική εκστρατεία δολιοφθορών στην Ευρώπη είναι πιθανό να ενταθεί τους επόμενους μήνες.
Ο Νίλσον χαρακτήρισε «σημείο καμπής» το πρόσφατο περιστατικό με ένοπλο drone στο αεροδρόμιο της Λειψίας, το οποίο οι γερμανικές Αρχές έχουν αποδώσει σε ρωσικές υπηρεσίες πληροφοριών.
Ο Μέζβιτς δήλωσε ότι η Ρωσία φαίνεται να μετακινείται από τυχαίες επιθέσεις δολιοφθοράς και εμπρησμούς, που αποσκοπούν στη δημιουργία πανικού, προς συγκεκριμένους στόχους που συνδέονται με τη δυτική στήριξη προς την Ουκρανία.
«Βλέπουμε ότι εξετάζουν το ενδεχόμενο να πλήξουν σιδηροδρομικές υποδομές και υποδομές που υποστηρίζουν την Ουκρανία. Τώρα βλέπουμε μια μετατόπιση προς στόχους της αμυντικής βιομηχανίας», δήλωσε.
Ο Νίλσον εκτίμησε ότι οι στόχοι της εντεινόμενης δραστηριότητας είναι μεταξύ άλλων η μείωση της ευρωπαϊκής στήριξης προς την Ουκρανία, η δημιουργία ρήξεων στο ΝΑΤΟ και η πρόκληση ανησυχίας στους ευρωπαϊκούς πληθυσμούς.
Ο Κουντέλκα σημείωσε τέλος ότι η εκστρατεία δολιοφθορών επιβαρύνει σημαντικά και τις ίδιες τις ευρωπαϊκές υπηρεσίες πληροφοριών, καθώς κάθε πυρκαγιά ή τεχνικό πρόβλημα πρέπει πλέον να εξετάζεται ως πιθανή τρομοκρατική ενέργεια.