Οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες συζητούν νέους συλλογικούς τρόπους αντίδρασης σε ρωσικές επιθετικές ενέργειες που παραμένουν κάτω από το επίπεδο μιας ένοπλης επίθεσης, καθώς ορισμένες χώρες φοβούνται ότι οι υφιστάμενοι μηχανισμοί δεν αποτρέπουν πλέον τη λεγόμενη υβριδική πολεμική εκστρατεία της Μόσχας.
Οι χώρες εμφανίζονται διχασμένες ως προς τον τρόπο αντιμετώπισης των συνεχιζόμενων ενεργειών δολιοφθοράς, εμπρησμών και αποσταθεροποίησης από το Κρεμλίνο, όμως ένας αυξανόμενος αριθμός τους αναζητά συλλογικές διαδικασίες για την επιβολή κυρώσεων στη Ρωσία για επιθέσεις που δεν πληρούν το κριτήριο του ΝΑΤΟ για την ενεργοποίηση της ρήτρας αμοιβαίας άμυνας του Άρθρου 5, γράφουν οι Financial Times.
«Εάν αντιμετωπίζουμε υβριδικό πόλεμο, χρειαζόμαστε υβριδική άμυνα», δήλωσε ο Άντριους Κουμπίλιους, επίτροπος Άμυνας της ΕΕ. «Αυτό είναι απολύτως σαφές... Θα εξετάσουμε πώς θα καθορίσουμε ποια μέσα πρέπει να είμαστε έτοιμοι να χρησιμοποιήσουμε.»
Οι υπουργοί Άμυνας της ΕΕ θα συγκεντρωθούν στις Βρυξέλλες τη Δευτέρα για να συζητήσουν πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη δημιουργία ενός νέου Πρωτοκόλλου Έκτακτης Ασφάλειας, το οποίο θα μπορούσε να ενεργοποιείται όταν χώρες πλήττονται από τέτοιου είδους επιθέσεις, με στόχο τον συντονισμό αποτελεσματικών αντιδράσεων.
Αυτό θα έμοιαζε με τις διαδικασίες διαβουλεύσεων που ενεργοποιούνται βάσει του Άρθρου 4 του ΝΑΤΟ, όταν ένας σύμμαχος θεωρεί ότι «απειλείται η ασφάλειά του». Το Άρθρο 4 έχει ενεργοποιηθεί εννέα φορές στην ιστορία του ΝΑΤΟ, μεταξύ άλλων δύο φορές πέρυσι.
Πολλοί Ευρωπαίοι διπλωμάτες δήλωσαν στους FT ότι επικρατεί ευρεία σύγχυση σχετικά με το τι θα έκανε το νέο πρωτόκολλο, καθώς και επιφυλακτικότητα απέναντι σε οποιονδήποτε μηχανισμό θα μπορούσε να ανταγωνιστεί τις διαδικασίες του ΝΑΤΟ και ενδεχομένως να καταστήσει δυσκολότερη την αντίδραση, δημιουργώντας επικαλυπτόμενες οδούς λήψης αποφάσεων.
«Δεν είμαι βέβαιος ότι κανείς πιστεύει πως ο τρόπος για να αντιμετωπίσουμε τους Ρώσους είναι να κάνουμε περισσότερες συσκέψεις», δήλωσε ένας διπλωμάτης.
Ωστόσο, η πλειονότητα των χωρών τάσσεται υπέρ της επανεξέτασης της υφιστάμενης προσέγγισης για τον συντονισμό μιας συλλογικής αντίδρασης στη συνεχή εκστρατεία αποσταθεροποιητικών ενεργειών της Ρωσίας κατά το τρέχον έτος.
Οι χώρες έχουν κατηγορήσει τη Μόσχα για επιθέσεις όπως κυβερνοεπιθέσεις, την απόπειρα ένοπλης επίθεσης με drone στο αεροδρόμιο Λειψίας/Χάλε, την ανατίναξη σιδηροδρομικής γραμμής στην Πολωνία και εμπρηστικές επιθέσεις σε αποθήκες και εργοστάσια. Τέτοια περιστατικά έχουν προκαλέσει οργή, αλλά δεν έχουν οδηγήσει σε σαφή συλλογική αντίδραση.
«Πολύ απλά, εάν αντιμετωπίζουμε επώδυνες υβριδικές απειλές ή ενέργειες, η απάντησή μας θα πρέπει να είναι αντίστοιχα επώδυνη», δήλωσε ο Κουμπίλιους στους FT. «Όχι κατ’ ανάγκη με παρόμοιο μέσο, αλλά ο βαθμός του πόνου θα πρέπει να είναι στο ίδιο επίπεδο.»
Ως απάντηση σε δολιοφθορές και άλλες επιθέσεις που ταξινομούνται ευρέως ως «υβριδικές», το ΝΑΤΟ έχει ξεκινήσει στρατιωτικές αποστολές περιπολίας, όπως η Baltic Sentry —η οποία ακολούθησε τις κοπές υποθαλάσσιων καλωδίων το 2023 και το 2024— και η Eastern Sentry, που ξεκίνησε μετά από εισβολή drone στον πολωνικό εναέριο χώρο πέρυσι. Ευρωπαϊκές χώρες έχουν επίσης αναζητήσει υπόπτους σε υποθέσεις δολιοφθοράς μέσω κοινών επιχειρήσεων των υπηρεσιών επιβολής του νόμου και των υπηρεσιών πληροφοριών.
Η κλιμακούμενη εκστρατεία της Μόσχας κατά μελών του ΝΑΤΟ και η χρήση βομβών, πυρκαγιών και άλλων δυνητικά θανατηφόρων μεθόδων επίθεσης έχουν ωθήσει ορισμένους αξιωματούχους να προτείνουν στις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να σταματήσουν να χαρακτηρίζουν τέτοιες επιθέσεις «υβριδικές».
Η υπηρεσία πληροφοριών της Δανίας προειδοποίησε αυτή την εβδομάδα ότι η Ρωσία θα μπορούσε να εξαπολύσει περιορισμένη στρατιωτική επίθεση εναντίον χώρας του ΝΑΤΟ τους επόμενους μήνες.
Παρουσιάζοντας την πρότασή της για το νέο «πρωτόκολλο» νωρίτερα αυτόν τον μήνα, η πρόεδρος της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν προειδοποίησε ότι η ρωσική εκστρατεία «κυβερνοεπιθέσεων και δολιοφθορών, εμπρησμών και εισβολών με drones κλιμακώνεται κάθε μέρα. Επομένως, καθώς αυξάνεται το επίπεδο της απειλής, πρέπει να αυξάνεται και η ετοιμότητα της Ευρώπης».
Η φον ντερ Λάιεν δήλωσε ότι το ευρωπαϊκό «δόγμα, οι θεσμοί και οι διαδικασίες λήψης αποφάσεων δεν έχουν ακολουθήσει τον ρυθμό της νέας πραγματικότητας... πρέπει να εξετάσουμε κατά πόσο εξακολουθούν να είναι κατάλληλα για τον σκοπό για τον οποίο προορίζονται».
Πρότεινε ένα νέο ευρωπαϊκό «εγχειρίδιο αντιμετώπισης υβριδικών απειλών» για τη συλλογική αντίδραση της ηπείρου σε περιστατικά «που υπολείπονται της ένοπλης επίθεσης, αλλά απειλούν σαφώς την εθνική μας ασφάλεια. Με άλλα λόγια, έναν μηχανισμό που θα πλαισιώνει το “Άρθρο 4” του ΝΑΤΟ».
Οι υπουργοί Άμυνας έχουν προσκληθεί να συζητήσουν τις προτάσεις τη Δευτέρα, δήλωσαν δύο άτομα που είχαν ενημερωθεί για τις προετοιμασίες.
Αξιωματούχος του ΝΑΤΟ δήλωσε: «Η ΕΕ είναι η πλέον αρμόδια να σχολιάσει τις συζητήσεις στην ΕΕ. Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ έχει καταστήσει σαφές ότι η ισχυρή εταιρική σχέση μεταξύ ΝΑΤΟ και Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι σημαντικότερη από ποτέ και έχει χαιρετίσει την ενίσχυση της συμβολής των Ευρωπαίων συμμάχων στην κοινή μας ασφάλεια.»
«Το ΝΑΤΟ είναι έτοιμο γι’ αυτό. Σχεδιάζουμε να προετοιμαστούμε γι’ αυτό. Διαθέτουμε όλες τις επιλογές αντίδρασης», δήλωσε αυτή την εβδομάδα ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε, αναφερόμενος στον υβριδικό πόλεμο της Ρωσίας.
«Το μόνο πρόβλημα είναι ότι δεν είναι πάντα δημόσιες, επομένως δεν μπορούμε πάντα να μιλάμε γι’ αυτές. Δεν είναι πάντα συμμετρικές. Δεν είναι πάντα μια κίνηση “tit-for-tat”, αλλά μπορώ να σας διαβεβαιώσω ότι οι Ρώσοι το γνωρίζουν.»