Δεκάδες χιλιάδες Ιταλοί οδηγοί έχουν αγοράσει πολωνικές πινακίδες κυκλοφορίας για τα αυτοκίνητα και τις μοτοσικλέτες τους στο πλαίσιο ενός περίπλοκου σχήματος για την αποφυγή τελών κυκλοφορίας και την καταβολή χαμηλότερων ασφαλίστρων.
Εκτιμάται ότι 60.000 οδηγοί — κυρίως στη Νάπολη και την ευρύτερη περιοχή της — έχουν δελεαστεί από την υπόσχεση εξοικονόμησης 70% σε τέλη κυκλοφορίας και ασφάλιστρα, ώστε να μεταβιβάσουν την κυριότητα των οχημάτων τους σε εταιρείες-κελύφη στην Πολωνία και να τα καταχωρίσουν εκεί, σύμφωνα με κλαδικό φορέα.
Τώρα, καθώς πλησιάζουν οι γενικές εκλογές στην Ιταλία, ο δεξιός συνασπισμός της Τζόρτζια Μελόνι ανακοίνωσε «την κατάργηση» του αντιδημοφιλούς ετήσιου τέλους κυκλοφορίας, ο οποίος συνέβαλε στην ανάπτυξη των σχημάτων φοροαποφυγής. Ο φόρος bollo auto θα καταργηθεί για περίπου 14,5 εκατ. μικρά και μεσαία οχήματα — μια παροχή που θα κοστίσει στα ήδη πιεσμένα δημόσια ταμεία της Ιταλίας, σύμφωνα με εκτιμήσεις, 2,4 δισ. ευρώ σε απωλεσθέντα έσοδα το επόμενο έτος.
Προς το παρόν, η κυβέρνηση υπόσχεται μόνο αναστολή ενός έτους — για ένα όχημα ανά ιδιοκτήτη — για το 2027, όταν οι Ιταλοί αναμένεται να ψηφίσουν για το αν θα δώσουν στη Μελόνι δεύτερη θητεία. Το αρχικό κόστος θα καλυφθεί από εξοικονομήσεις στο πλαίσιο του χρηματοδοτούμενου από την ΕΕ σχεδίου ανάκαμψης της Ιταλίας, σύμφωνα με τους Financial Τimes.
Ωστόσο, η Μελόνι δηλώνει ότι θα εργαστεί για την οριστική κατάργηση «ενός από τους φόρους που μισούν περισσότερο οι Ιταλοί», μια δέσμευση που οι επικριτές της χαρακτηρίζουν προεκλογικό τέχνασμα για να κατευνάσει τους ψηφοφόρους που αντιμετωπίζουν υποτονική οικονομική ανάπτυξη και εκτοξευόμενο κόστος διαβίωσης.
Το τέλος κυκλοφορίας για ένα Fiat Panda, ένα από τα δημοφιλέστερα αυτοκίνητα της Ιταλίας, κυμαίνονται από 131 έως 140 ευρώ ετησίως.
Ο πρώην πρωθυπουργός Ματέο Ρέντσι, του μικρού κεντρώου κόμματος Italia Viva, χαρακτήρισε την κατάργηση του φόρου κυκλοφορίας «καλή ιδέα», αλλά κάλεσε τη Μελόνι να το κάνει «στην πράξη — όχι μόνο για το θεαθήναι».
Ωστόσο, ο Μάρκο Λεονάρντι, οικονομολόγος στο University of Milan, δήλωσε ότι η πολιτική δέσμευση αντανακλά τη βαθιά αντίσταση των Ιταλών σε οποιαδήποτε μορφή φόρου περιουσίας, αναγκάζοντας το κράτος να επιβάλλει υψηλή φορολογική επιβάρυνση στους μισθωτούς.
Η κατάργηση του bollo auto αντιβαίνει επίσης στις επανειλημμένες παραινέσεις των Βρυξελλών προς τη Ρώμη να μειώσει τη φορολογία της εργασίας και να μεταφέρει μέρος της επιβάρυνσης σε περιουσιακά στοιχεία, όπως ο πλούτος και οι κληρονομιές, δήλωσε. Η Ιταλία έχει μία από τις υψηλότερες φορολογικές επιβαρύνσεις στην εργασία μεταξύ των χωρών του ΟΟΣΑ.
«Το bollo auto είναι ένας από τους λίγους φόρους επί των περιουσιακών στοιχείων που διαθέτεις», δήλωσε ο Λεονάρντι, πρώην επικεφαλής του τμήματος οικονομικού σχεδιασμού της Ιταλίας. Ο φόρος «είναι ιδιαίτερα αντιπαθής, αλλά ο κόσμος πρέπει να αντιληφθεί ότι η κατάργησή του δεν είναι δωρεάν... Οι μισθωτοί και οι συνταξιούχοι θα πληρώσουν».
Η κίνηση έρχεται καθώς οι ιταλικές αρχές επιδιώκουν να περιορίσουν την κατάχρηση πολωνικών πινακίδων κυκλοφορίας για την αποφυγή του φόρου, των ασφαλίστρων και των προστίμων τροχαίας — ένα σχήμα ιδιαίτερα δημοφιλές στη Νάπολη και την ευρύτερη περιοχή της, όπου τα ασφάλιστρα συγκαταλέγονται στα υψηλότερα της Ιταλίας.
Η ιταλική οικονομική αστυνομία γνωρίζει την πρακτική και το 2024 εντόπισε και κατέσχεσε ένα πακέτο από την Πολωνία — με προορισμό τη Νάπολη — που περιείχε 21 πολωνικές πινακίδες κυκλοφορίας, 14 έγγραφα ταξινόμησης οχημάτων και έξι συμβάσεις πώλησης.
Σε ανακοίνωσή της, χαρακτήρισε το σχήμα «τέχνασμα για την αποφυγή των φόρων οχημάτων και την εξασφάλιση παράνομων εξοικονομήσεων στα υποχρεωτικά ασφάλιστρα... καθώς και για την αποφυγή πιθανών κυρώσεων για παραβάσεις του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας».
Ωστόσο, στελέχη της πολωνικής ασφαλιστικής βιομηχανίας λένε ότι η πρακτική εξαπλώνεται.
«Αυτό συνδέεται σε πολύ μεγάλο βαθμό με το οργανωμένο έγκλημα», δήλωσε ο Πιότρ Ζαντρόζνι, αντιπρόεδρος της εθνικής υπηρεσίας ασφαλιστών αυτοκινήτων της Πολωνίας PBUK, η οποία διαχειρίζεται απαιτήσεις από το εξωτερικό που αφορούν ανασφάλιστα οχήματα με πολωνικές πινακίδες.
Η PBUK εκτιμά ότι περισσότερα από 60.000 οχήματα με πολωνική ταξινόμηση κυκλοφορούν στους δρόμους της Ιταλίας. Οι απαιτήσεις για καταβολή αποζημιώσεων που συνδέονται με ανασφάλιστα οχήματα με πολωνική ταξινόμηση σε ατυχήματα στην Ιταλία ανήλθαν συνολικά σε 35 εκατ. ζλότι (8,9 εκατ. δολάρια) κατά τους οκτώ μήνες έως τα τέλη Αυγούστου, έναντι 18 εκατ. για ολόκληρο το 2025 και λίγο κάτω από 7 εκατ. το 2024, ανέφερε η PBUK.
«Λαμβάνουμε επίσης απαιτήσεις από τη Γερμανία και άλλες ευρωπαϊκές αγορές, αλλά ο αριθμός τους παραμένει λίγο-πολύ σταθερός, ενώ οι απαιτήσεις από την Ιταλία έχουν εκτοξευθεί», δήλωσε ο Ζαντρόζνι στους FT, προσθέτοντας ότι τα περισσότερα από τα οχήματα που εμπλέκονται «δεν έχουν βρεθεί ποτέ στους δρόμους της Πολωνίας».
Η πολωνική ταξινόμηση επιτρέπει επίσης στους Ιταλούς οδηγούς να αποφεύγουν πρόστιμα στάθμευσης ή τροχαίας, καθώς τα πρόστιμα «καταλήγουν πίσω στην Πολωνία, σε μια εταιρεία-κέλυφος που δεν λειτουργεί καθόλου, οπότε όλα εξαφανίζονται», δήλωσε ο Ζαντρόζνι.
Ωστόσο, ορισμένοι Ιταλοί οδηγοί πέφτουν οι ίδιοι θύματα απάτης, καθώς οι εταιρείες που αναλαμβάνουν τυπικά την κυριότητα των αυτοκινήτων τους μπορεί να μην εξασφαλίσουν ποτέ την υποσχόμενη ασφάλιση ή να μην την ανανεώσουν μετά την αρχική πληρωμή. «Ο χρήστης του οχήματος μπορεί ορισμένες φορές να μην γνωρίζει ότι η ασφαλιστική κάλυψη έχει λήξει», δήλωσε ο Ζαντρόζνι.
Τόσο η Ιταλία όσο και η Πολωνία λαμβάνουν πλέον αυστηρότερα μέτρα.
Τον Μάρτιο, η αστυνομία της Βαρσοβίας συνέλαβε επτά άτομα που φέρονται να εξέδιδαν έγγραφα ταξινόμησης για περισσότερα από 1.500 οχήματα, βάσει πλασματικών τεχνικών ελέγχων, με τη βοήθεια διεφθαρμένων τοπικών αξιωματούχων. «Κανένα από αυτά τα οχήματα δεν είχε βρεθεί ποτέ στην Πολωνία, είχαν μόνιμη βάση στην Ιταλία», ανέφεραν οι Πολωνοί ερευνητές σε ανακοίνωσή τους.
Η αστυνομία στη Νάπολη εντείνει τους ελέγχους σε αυτοκίνητα με ξένες πινακίδες κυκλοφορίας, ενώ η Ρώμη αναμένεται να υιοθετήσει νέες απαιτήσεις βάσει των οποίων όλα τα αυτοκίνητα στην Ιταλία, συμπεριλαμβανομένων όσων είναι ταξινομημένα στο εξωτερικό, θα πρέπει να διαθέτουν ασφάλιση αυτοκινήτου από ιταλική εταιρεία ή εταιρεία εξουσιοδοτημένη να δραστηριοποιείται στην Ιταλία.