Στο εσωτερικό της κυβέρνησης Τραμπ, αξιωματούχοι εκφράζουν φόβους ότι το Ιράν βρίσκεται στα «προχωρημένα στάδια» σχεδιασμού επιθέσεων κατά Αμερικανών αξιωματούχων.
Σε απόσταση άνω των 6.000 μιλίων, οι Ιρανοί φαίνεται να είναι πεπεισμένοι ότι το Ισραήλ και οι Ηνωμένες Πολιτείες προετοιμάζονται να εξαπολύσουν την τρίτη μεγάλη επίθεσή τους μέσα σε 16 μήνες, σε μια τελική προσπάθεια να εξαναγκάσουν το Ιράν να αποδεχθεί τις απαιτήσεις των ΗΠΑ.
Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή έχει εισέλθει σε μια νέα φάση, στην οποία ένα εκρηκτικό μείγμα παραγόντων —από τα πολιτικά χρονοδιαγράμματα στις ΗΠΑ και το Ισραήλ έως το ενδεχόμενο όλες οι πλευρές να αναζητούν προσχήματα για να αναλάβουν δράση— εντείνει τις εντάσεις και τους κινδύνους, γράφουν οι NYT.
Έτσι μπορεί να κλιμακωθούν οι εντάσεις μεταξύ χωρών και να οδηγήσουν σε ολοκληρωτικό πόλεμο, σημείωσαν αρκετοί διπλωμάτες και ανεξάρτητοι εμπειρογνώμονες στην εφημερίδα. Εάν οι πληροφορίες των αμερικανικών υπηρεσιών που δημοσιοποιήθηκαν αυτή την εβδομάδα είναι ακριβείς και το Ιράν διαθέτει αξιόπιστα σχέδια για επιθέσεις κατά Αμερικανών εντός και εκτός της χώρας, όπως δήλωσε ένας ανώτερος Ευρωπαίος αξιωματούχος —«και πιθανότατα ισχύει», πρόσθεσε—, τότε ένας πυροβολισμός που φαίνεται να έχει στόχο Αμερικανό αξιωματούχο θα μπορούσε να πυροδοτήσει μια ευρείας κλίμακας σύγκρουση.
Το ίδιο θα μπορούσε να συμβεί και με μια τυχαία έκρηξη κοντά σε καταφύγιο όπου βρίσκονται Ιρανοί ηγέτες, οι οποίοι έχουν ήδη επιβιώσει από τον θάνατο των προκατόχων τους στο πλήγμα αποκεφαλισμού της ηγεσίας κατά τις πρώτες ώρες του πολέμου, στις 28 Φεβρουαρίου.
Το γεγονός ότι ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, και ο πρόεδρος Τραμπ αντιμετωπίζουν κρίσιμες εκλογικές αναμετρήσεις, οι οποίες θα μπορούσαν να επηρεάσουν δραστικά την ισορροπία δυνάμεων στις χώρες τους, περιπλέκει ακόμη περισσότερο τους υπολογισμούς όλων των πλευρών.
Ακόμη κι αν ηττηθεί την Τρίτη, ο Νετανιάχου θα μπορούσε να αποφασίσει να εξαπολύσει ένα τελευταίο πλήγμα, το οποίο ενδέχεται να πιστεύει ότι ο διάδοχός του θα δίσταζε να πραγματοποιήσει.
Αντίστοιχα, ο Τραμπ, ο οποίος γνωρίζει πόσο αντιδημοφιλής είναι ο πόλεμος ακόμη και μεταξύ των πιο ένθερμων υποστηρικτών του, ενδέχεται να θέλει να δείξει ότι, τουλάχιστον όσον αφορά τις εξουσίες του ως αρχιστράτηγος, η εξουσία του παραμένει αμείωτη.
Όπως και σε άλλες περιόδους παγκόσμιας κρίσης —όπως η κρίση των πυραύλων της Κούβας και η απόφαση για την εισβολή στο Ιράκ—, οι ελλιπείς ή εσφαλμένες πληροφορίες, ή ακόμη και η αδυναμία κατανόησης των πραγματικών κινήτρων του αντιπάλου, μπορούν να έχουν θανατηφόρες συνέπειες. Το Ιράκ αποτελεί μια τέτοια περίπτωση, καθώς επιλεκτικά αξιοποιημένες πληροφορίες μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως πραγματικό πρόσχημα για στρατιωτική δράση.
Αμερικανοί αξιωματούχοι δηλώνουν ότι εστιάζουν σε στοιχεία των πιο πρόσφατων πληροφοριών που υποδηλώνουν ότι οι Ιρανοί ενδέχεται να επιδιώξουν να σκοτώσουν Αμερικανούς πρεσβευτές στη Μέση Ανατολή και Αμερικανούς αξιωματούχους σε αμερικανικό έδαφος.
Πρόκειται για μακροχρόνια επιδίωξη της επίλεκτης ιρανικής Μονάδας 840, η οποία έχει πραγματοποιήσει απαγωγές και δολοφονίες σε ολόκληρο τον κόσμο. Ωστόσο, η ιστορία δείχνει ότι οι φιλοδοξίες του Ιράν συχνά υπερβαίνουν τις δυνατότητές του. Κατά καιρούς, έχει προσλάβει ανίκανους εκτελεστές, οι οποίοι συνελήφθησαν προτού προλάβουν να προκαλέσουν ζημιά.
Παρά ταύτα, αυτά τα περιστατικά υπενθυμίζουν ότι οι φόβοι των ΗΠΑ και του Ιράν έχουν τις ρίζες τους σε μια πικρή ιστορική εμπειρία. Και ενώ ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι δεν θα επιτεθεί πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές, σε 10 ημέρες, έχει επίσης αφήσει να εννοηθεί ότι μετά από αυτές όλα τα ενδεχόμενα είναι ανοιχτά.
Ανώτεροι Αμερικανοί αξιωματούχοι αναφέρουν ότι, σε ιδιωτικές συνομιλίες, ο Τραμπ φαίνεται να κλείνει προς έναν νέο γύρο μεγάλης κλίμακας πληγμάτων εντός του Ιράν. Τα σχέδια που έχει εκπονήσει η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ περιλαμβάνουν διευρυμένο κατάλογο στόχων βομβαρδισμού, μεταξύ των οποίων ενεργειακές υποδομές και άλλες εγκαταστάσεις ζωτικής σημασίας για την ιρανική οικονομία, σύμφωνα με αξιωματούχο που έχει άμεση γνώση του σχεδιασμού.
Ανταποδίδοντας τη ρητορική του Τραμπ, ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος δήλωσε τις τελευταίες ημέρες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι η χώρα προετοιμάζεται να αντιμετωπίσει τους αντιπάλους της με αιφνιδιαστικές επιθέσεις, χωρίς «καμία απολύτως κόκκινη γραμμή».
Αυξανόμενη απειλή
Αμερικανοί αξιωματούχοι και Ευρωπαίοι σύμμαχοι δήλωσαν ότι οι πληροφορίες σχετικά με πιθανές επιθέσεις έχουν αυξηθεί τις τελευταίες εβδομάδες, μετά από μια ύποπτη ιρανική συνωμοσία κατά στρατιωτικής βάσης στη Βρετανία που χρησιμοποιείται από τον αμερικανικό στρατό.
Οι πληροφορίες που εξετάστηκαν από ανώτερους αξιωματούχους περιλάμβαναν ιρανικά σχέδια για την αντίδραση σε επίθεση είτε των ΗΠΑ είτε του Ισραήλ μέσω εκστρατείας δολοφονιών, καθώς και άλλες επιθέσεις που θα μπορούσε να εξαπολύσει το Ιράν ως αντίποινα για προηγούμενα αμερικανικά πλήγματα, σύμφωνα με αξιωματούχους.
Η ουσία των ευρημάτων των υπηρεσιών πληροφοριών είναι ότι αρκετά ιρανικά σχέδια έχουν περάσει από το στάδιο της πρόθεσης σε εκείνο της υλοποίησης. Δυτικός αξιωματούχος συνέκρινε την αντίδραση των ΗΠΑ με την ανταπόκριση στις προειδοποιήσεις για ιρανικές απειλές κατά Αμερικανών στρατιωτικών και βομβαρδιστικών αεροσκαφών στη βάση της RAF Fairford, στη νότια Αγγλία, νωρίτερα αυτόν τον μήνα. Δώδεκα βομβαρδιστικά B-1 της αμερικανικής Πολεμικής Αεροπορίας αποσύρθηκαν από τη βάση, ενώ Ιρανοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι τυχόν επιστροφή τους θα εκλαμβανόταν ως ένδειξη επικείμενης επίθεσης.
Ο Τραμπ δεν έκανε κανένα σχόλιο στους δημοσιογράφους το Σάββατο σχετικά με τις πληροφορίες, δήλωσε όμως ότι σύντομα θα αποφασίσει αν θα αναλάβει εκ νέου στρατιωτική δράση. Ενημερώνεται τακτικά για τα νέα στοιχεία, τα οποία, σύμφωνα με ορισμένους αξιωματούχους, αντιμετωπίζονται με μεγαλύτερη σοβαρότητα από οποιαδήποτε άλλη προειδοποίηση μετά την έναρξη του πολέμου.
Υπάρχουν ορισμένες ενδείξεις ότι το Ιράν διαθέτει επιχειρησιακούς πράκτορες εντός των Ηνωμένων Πολιτειών, οι οποίοι «δεν είναι απλώς Ιρανοί υπήκοοι», δήλωσε ένας αξιωματούχος. Ακόμη κι αν Ιρανοί σχεδιάζουν επιθέσεις από αμερικανικό έδαφος, ωστόσο, δεν είναι σαφές εάν διαθέτουν την ικανότητα να τις πραγματοποιήσουν.
Οι αξιωματούχοι επισημαίνουν ότι οι Ιρανοί ομόλογοί τους συχνά υπερβάλλουν, στις επικοινωνίες τους μεταξύ τους, ως προς την ικανότητά τους να πραγματοποιούν μυστικές επιθέσεις στο εξωτερικό.
Παρά ταύτα, το Ιράν βρίσκει σχεδόν πάντα εγκληματίες και πληρωμένους εκτελεστές για να στρατολογήσει σε σχέδια δολοφονιών, ιδίως στην Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Αμερικανοί αξιωματούχοι προειδοποίησαν ότι ο κίνδυνος που ενέχει οποιοδήποτε συγκεκριμένο σχέδιο επίθεσης εξαρτάται από την ικανότητα του εγκληματία που θα προσληφθεί για να πραγματοποιήσει τη δολοφονία, όπως ανέφεραν Αμερικανοί και άλλοι δυτικοί αξιωματούχοι.
Οι ανησυχητικές μνήμες του 2024
Δεν είναι η πρώτη φορά που η Ουάσιγκτον βρίσκεται αντιμέτωπη με μια τέτοια κατάσταση. Ο συνδυασμός πραγματικών απειλών από το Ιράν κατά του Τραμπ και ορισμένων από τους κορυφαίους συμβούλους του, μαζί με άλλα πιθανά σενάρια απόπειρας δολοφονίας, δημιούργησε κλίμα φόβου και παράνοιας στην ομάδα του προέδρου καθ’ όλη τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας του 2024.
Οι απειλές είχαν ενταθεί κατά τη διάρκεια των τεσσάρων ετών που ο Τραμπ βρισκόταν εκτός εξουσίας και συνδέονταν εν μέρει με την απόφασή του, τον Ιανουάριο του 2020, να διατάξει πλήγμα κατά του επικεφαλής της επίλεκτης Δύναμης Κουντς του Ιράν, υποστράτηγου Κασέμ Σουλεϊμανί.
Η κυβέρνηση Μπάιντεν παρακολουθούσε την αύξηση των απειλών, ενώ το FBI συνέλαβε στις 12 Ιουλίου 2024 έναν Πακιστανό εθνικιστή, κατηγορώντας τον ότι συμμετείχε σε σχέδιο δολοφονίας του Τραμπ έναντι αμοιβής, το οποίο είχε οργανωθεί από τους Φρουρούς της Ισλαμικής Επανάστασης.
Ξεχωριστά, ανώτεροι σύμβουλοι του προέδρου Τζόζεφ Ρ. Μπάιντεν του νεότερου είχαν παρακολουθήσει αυτό που περιγράφηκε ως αξιόπιστη απειλή από το Ιράν κατά του Τραμπ και έστειλαν ελεύθερους σκοπευτές για την προστασία του σε υπαίθρια προεκλογική συγκέντρωση στο Μπάτλερ της Πενσιλβάνια, στις 13 Ιουλίου εκείνου του έτους. Ένας από τους ελεύθερους σκοπευτές πυροβόλησε τον επίδοξο δολοφόνο Τόμας Μάθιου Κρουκς, για τον οποίο οι αξιωματούχοι δήλωσαν ότι έδρασε μόνος του και δεν είχε σχέση με ξένη συνωμοσία.
Ωστόσο, τα δύο περιστατικά που σημειώθηκαν το ένα μετά το άλλο —μαζί με την υποκλοπή ηλεκτρονικών μηνυμάτων στελεχών της προεκλογικής εκστρατείας, η οποία, σύμφωνα με πληροφορίες, οργανώθηκε από το Ιράν— δημιούργησαν ένα διαρκές κλίμα φόβου στην προεκλογική ομάδα του Τραμπ.
Άλλες απειλές και ανησυχίες αποδείχθηκαν σχεδόν κωμικές. Ένα μικρό αντικείμενο εντοπίστηκε στα κεντρικά γραφεία της προεκλογικής εκστρατείας στη Νότια Φλόριντα, προκαλώντας κλήση στο 911 και φόβους ότι επρόκειτο για συσκευή παρακολούθησης. Τελικά αποδείχθηκε ότι ήταν μια συσκευή που μπορούσε να αγοραστεί μέσω διαδικτύου και ότι επρόκειτο για φάρσα κάποιου μέλους της προεκλογικής ομάδας.
Στο Ιράν, προαναγγέλλουν την αντίδρασή τους
Ιρανοί αξιωματούχοι θεωρούν ότι οι πιο αποτελεσματικές κινήσεις τους μετά την επίθεση της 28ης Φεβρουαρίου ήταν τα πλήγματα κατά αμερικανικών βάσεων σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή και το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, ενέργειες που αιφνιδίασαν τους Αμερικανούς αξιωματούχους.
Δεν έχουν αποκρύψει την πρόθεσή τους να διευρύνουν το πεδίο του πολέμου, εάν ξεσπάσει τρίτος γύρος συγκρούσεων. Σε δημόσιες δηλώσεις τους, ανώτεροι αξιωματούχοι έχουν απειλήσει ότι θα στοχοποιήσουν πολιτικές υποδομές, ενεργειακές εγκαταστάσεις και υποθαλάσσια καλώδια οπτικών ινών.
Δύο Ιρανοί αξιωματούχοι, ένας εκ των οποίων είναι μέλος των Φρουρών της Επανάστασης, δήλωσαν σε συνεντεύξεις τους το Σάββατο ότι η διεύρυνση των στόχων περιλαμβάνει επίσης Αμερικανούς διπλωμάτες και άλλο προσωπικό. Οι αξιωματούχοι, οι οποίοι ζήτησαν να μην κατονομαστούν επειδή δεν είχαν εξουσιοδότηση να μιλήσουν δημόσια, επιβεβαίωσαν τις αναφορές του Στέιτ Ντιπάρτμεντ σχετικά με το ιρανικό σχέδιο στοχοποίησης Αμερικανών.
Οι αξιωματούχοι υπερασπίστηκαν το σχέδιο, επισημαίνοντας ότι το Ισραήλ και οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν σκοτώσει δεκάδες Ιρανούς αξιωματούχους και ορισμένα μέλη των οικογενειών τους. Κατά την άποψή τους, αυτό καθιστά τη στοχοποίηση Αμερικανών «θεμιτό στόχο». Ωστόσο, δεν είναι σαφές εάν διαθέτουν την απαιτούμενη επιχειρησιακή εμβέλεια.
Η αποτελεσματικότητα του Ιράν έχει μειωθεί αισθητά σε σύγκριση με τη δεκαετία του 1980, τα πρώτα χρόνια της επανάστασης, όταν πραγματοποίησε σειρά δολοφονιών Ιρανών πολιτικών αντιφρονούντων.
Ο Μάχντι Μοχαμαντί, ανώτερος σύμβουλος του Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, επικεφαλής διαπραγματευτή και προέδρου του κοινοβουλίου, δήλωσε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι το Ιράν θεωρεί πως η επόμενη φάση του πολέμου θα είναι υπαρξιακής σημασίας.
«Βρισκόμαστε σε μια φάση αιφνιδιασμού του πολέμου και δεν θα διεξαγάγουμε έναν συμβατικό πόλεμο», δήλωσε ο Μοχαμαντί. «Θα είναι ένας ασύμμετρος, σφοδρός και αποφασιστικός πόλεμος, ο οποίος θα στοχεύσει τα ισχυρά σημεία και τις αδυναμίες του εχθρού».