Οι Ισραηλινοί προσέρχονται στις κάλπες σε εκλογές που πολλοί θεωρούν τις σημαντικότερες στην ιστορία της χώρας, η οποία πλησιάζει τα 80 χρόνια από την ίδρυσή της.
Η συμμετοχή βρίσκεται στο υψηλότερο επίπεδο από το 1973 και οι ψηφοφόροι καλούνται να επιλέξουν μεταξύ δύο ριζικά διαφορετικών οραμάτων για το μέλλον τους.
Οι εκλογές, οι πρώτες μετά την επίθεση της Χαμάς κατά του Ισραήλ στις 7 Οκτωβρίου 2023, φέρνουν αντιμέτωπους τον ακροδεξιό συνασπισμό του πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου, ο οποίος κυβερνά τη χώρα τα τελευταία τέσσερα χρόνια, και ένα μπλοκ εβραϊκών κομμάτων της αντιπολίτευσης, με επίκεντρο το κόμμα Yashar του πρώην στρατηγού Γκάντι Άιζενκοτ.
Μέχρι τις 14:00 τοπική ώρα, η συμμετοχή είχε φτάσει στο 44,9%, δηλαδή ήταν κατά 6 ποσοστιαίες μονάδες υψηλότερη από ό,τι την ίδια ώρα το 2022, σύμφωνα με την Κεντρική Εκλογική Επιτροπή του Ισραήλ.
Πολιτικοί από όλους τους χώρους καλούσαν τους υποστηρικτές τους να ψηφίσουν, ενώ σε ορισμένα εκλογικά τμήματα σχηματίζονταν ουρές. Σε μια προσπάθεια να συσπειρώσει τη βάση του ο Νετανιάχου χρησιμοποίησε διχαστική ρητορική και κατηγόρησε τους αντιπάλους του ότι επιχειρούν να κλέψουν τις εκλογές, χωρίς να παρουσιάσει αποδεικτικά στοιχεία.
Υποστήριξε ότι πολιτικοί ηγέτες της αραβικής μειονότητας του Ισραήλ —η οποία αντιπροσωπεύει το ένα πέμπτο του πληθυσμού— ισχυρίζονταν ότι οι ψηφοφόροι τους προσέρχονταν μαζικά στις κάλπες, και προέτρεψε τους δεξιούς υποστηρικτές του να κάνουν το ίδιο.
«Η συμμετοχή εκεί είναι πολύ υψηλή. Εμείς είμαστε αυτοί που πρέπει να προσέλθουμε μαζικά στα εκλογικά τμήματα», δήλωσε ο Νετανιάχου αφού ψήφισε στην Ιερουσαλήμ. «Δεν μπορούμε να αφήσουμε αυτή τη μάχη στα χέρια της αριστεράς και των αραβικών κομμάτων που θέλουν να βάλουν τέλος στο εβραϊκό κράτος — αυτό διακυβεύεται».
Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η εκλογική αναμέτρηση κρίνεται στην κόψη του ξυραφιού, με ούτε τον συνασπισμό του Νετανιάχου ούτε τα εβραϊκά κόμματα της αντιπολίτευσης να φαίνεται ότι μπορούν να εξασφαλίσουν την απόλυτη πλειοψηφία στο ισραηλινό κοινοβούλιο, εκτός εάν αθετήσουν τις προεκλογικές δεσμεύσεις τους να μη βασιστούν στη στήριξη αραβικών κομμάτων.
Κατά συνέπεια, εκτιμάται ότι η δυνατότητα σχηματισμού κυβέρνησης θα εξαρτηθεί από τις μετεκλογικές διαπραγματεύσεις, τις οποίες θα επιβλέψει ο πρόεδρος του Ισραήλ, Ισαάκ Χέρτσογκ, και οι οποίες ενδέχεται να διαρκέσουν αρκετές εβδομάδες.
Ωστόσο, η επιλογή θεωρείται ευρέως τόσο καθοριστική όσο οποιαδήποτε άλλη έχει τεθεί ενώπιον των Ισραηλινών ψηφοφόρων. «[Αυτό] δεν αφορά έναν οικισμό, μία οικονομική πολιτική ή ένα συγκεκριμένο ζήτημα», δήλωσε ο Ισραηλινός δημοσκόπος Σμουέλ Ρόσνερ. «Αφορά την ίδια την ταυτότητα αυτού του τόπου».
Μέλη του συνασπισμού του Νετανιάχου, του πιο δεξιού στην ιστορία του Ισραήλ, προτείνουν μέτρα που κυμαίνονται από την εκκένωση της Γάζας από τους Παλαιστινίους και την προσάρτηση της κατεχόμενης Δυτικής Όχθης έως την επανεκκίνηση μιας αμφιλεγόμενης δικαστικής μεταρρύθμισης, η οποία είχε προκαλέσει μήνες διαδηλώσεων όταν ξεκίνησε το 2023.
Η αντιπολίτευση έχει δεσμευτεί να ανατρέψει τις διατάξεις της μεταρρύθμισης που έχουν ήδη γίνει νόμος, να δρομολογήσει κρατική έρευνα για τις αποτυχίες που συνδέονται με την 7η Οκτωβρίου και να καταργήσει την επί δεκαετίες εξαίρεση των υπερορθόδοξων Εβραίων από τη στρατιωτική θητεία — ένα ζήτημα που αποτελεί εδώ και καιρό πηγή αντιπαράθεσης με άλλους Εβραίους Ισραηλινούς.
Το Likud του Νετανιάχου και οι σύμμαχοί του, που βρίσκονταν στην εξουσία στις 7 Οκτωβρίου, έχουν αντισταθεί στις εκκλήσεις για διεξαγωγή κρατικής έρευνας. Ο συνασπισμός τους, στον οποίο συμμετέχουν δύο υπερορθόδοξα κόμματα, έχει επίσης αναβάλει επανειλημμένα την ψήφιση νομοθεσίας για την υποχρεωτική στράτευση των υπερορθόδοξων Εβραίων.
Η ψηφοφορία της Τρίτης διεξήχθη σε γενικές γραμμές ειρηνικά. Ωστόσο, το αριστερό κόμμα Democrats ανακοίνωσε ότι ένας άνδρας συνελήφθη αφού πλησίασε τον αρχηγό του, Γιαΐρ Γκολάν, κρατώντας μαχαίρι, προτού ακινητοποιηθεί από τα μέλη της προσωπικής του ασφάλειας. Η αστυνομία επιβεβαίωσε τη σύλληψη, αλλά δήλωσε ότι δεν υπήρξε απόπειρα μαχαιρώματος.
Οι τελευταίες ημέρες της προεκλογικής εκστρατείας διεξήχθησαν σε ένα ολοένα πιο τεταμένο κλίμα, με τον Νετανιάχου να επιχειρεί να παρουσιάσει τον εαυτό του ως τον μοναδικό άνθρωπο που μπορεί να προστατεύσει το Ισραήλ από το Ιράν —το οποίο, όπως επιμένει, επιταχύνει τις προσπάθειές του για την κατασκευή πυρηνικών όπλων— και από άλλους εξωτερικούς κινδύνους.
Σε τηλεοπτική συνέντευξη την Κυριακή, δεσμεύτηκε να επαναλάβει τον πόλεμο ΗΠΑ και Ισραήλ κατά του Ιράν, ενώ ανάρτησε άρθρο ακροδεξιού ακτιβιστή που προειδοποιούσε για ένα «δεύτερο Ολοκαύτωμα» εάν δεν επανεκλεγεί, συνοδευόμενο από εικόνα ενός νέφους μανιταριού πάνω από το Τελ Αβίβ.
Πολιτικοί της αντιπολίτευσης απάντησαν στις κατηγορίες, κατηγορώντας τον επί χρόνια πρωθυπουργό ότι εργαλειοποιεί πολιτικά την ασφάλεια του Ισραήλ. «Θα ηγηθούμε του Ισραήλ όχι μέσω του διχασμού και της καλλιέργειας φόβου, αλλά μέσω της ενότητας και της ειλικρινούς αγάπης», δήλωσε την Τρίτη ο Άιζενκοτ. «Θα νικήσουμε!»
Πολλοί ψηφοφόροι του Νετανιάχου δεν πείθονται από αυτές τις επικρίσεις. «Το σημαντικότερο σε αυτές τις εκλογές είναι να νικήσει ο Νετανιάχου», δήλωσε ο Μότι, ιδρυτής νεοφυούς επιχείρησης, ο οποίος ψήφισε στον οικισμό Εφράτ της Δυτικής Όχθης και αρνήθηκε να αποκαλύψει το επώνυμό του.
«Είναι διπλωμάτης. Είναι ισχυρός. Έχει ό,τι χρειάζεται για να είναι ηγέτης».
Άλλοι, ωστόσο, πιστεύουν ότι απαιτείται νέα ηγεσία. «Ψήφιζα πάντα [τον Νετανιάχου]. Αλλά η 7η Οκτωβρίου ήταν το σημείο καμπής. Για να φτάσουμε σε μια τέτοια κατάσταση, δεν χρειάστηκαν μία ή δύο εβδομάδες. Ήταν κάτι που διαμορφωνόταν επί 25 χρόνια», δήλωσε η Σάρον, καθηγήτρια Αγγλικών από την πόλη Γκεντέρα, η οποία αρνήθηκε να αποκαλύψει το επώνυμό της και είπε ότι θα ψήφιζε το B’Yachad, το οποίο ανήκει στο μπλοκ της αντιπολίτευσης του Άιζενκοτ.
«Ρώτησα τους μαθητές μου ποια άλλη χώρα έχει κάποιον που βρίσκεται στην εξουσία εδώ και 20 χρόνια. Και μου απάντησαν η Ρωσία. Χρειαζόμαστε αλλαγή».
Η μάχη για το μέλλον του Ισραήλ
Το τελικό αποτέλεσμα θα εξαρτηθεί από το ποια κόμματα θα καταφέρουν να εισέλθουν στο ισραηλινό κοινοβούλιο των 120 εδρών. Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις της περασμένης εβδομάδας έδειχναν ότι το μπλοκ του Άιζενκοτ θα εξασφάλιζε περίπου 54 έδρες, ο συνασπισμός του Νετανιάχου περίπου 50, ενώ οι αραβικές και οι μη ευθυγραμμισμένες πολιτικές παρατάξεις θα καταλάμβαναν τις υπόλοιπες.
Ωστόσο, το αποτέλεσμα θα μπορούσε να αποκλίνει από τις προβλέψεις των δημοσκόπων, ανάλογα με το πόσα μικρά κόμματα θα καταφέρουν να ξεπεράσουν το εκλογικό όριο του 3,25%.
Ο Χέρτσογκ έχει δηλώσει ότι θα κάνει ό,τι περνά από το χέρι του για να αποφευχθεί μια σειρά εκλογικών αναμετρήσεων χωρίς σαφές αποτέλεσμα, όπως εκείνη που εκτυλίχθηκε μεταξύ 2019 και 2021. Αυτό αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο να πιέσει τον Άιζενκοτ και τον Νετανιάχου να σχηματίσουν κυβέρνηση εθνικής ενότητας, εάν κανείς από τους δύο δεν καταφέρει να σχηματίσει αυτοδύναμη κυβέρνηση. Ωστόσο, εάν κανένας πολιτικός δεν μπορέσει να εξασφαλίσει την πλειοψηφία στη νέα Κνεσέτ, θα πρέπει να προκηρυχθούν νέες εκλογές.