Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς συμμετέχει προσωπικά τις τελευταίες δύο εβδομάδες σε έμμεσες συνομιλίες με το Ιράν, με στόχο την επίτευξη νέας εκεχειρίας και την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων για το πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας, σύμφωνα με το Αxios.
Η έντονη εμπλοκή του Βανς δείχνει ότι αναλαμβάνει πρωτοβουλία για την απεμπλοκή των ΗΠΑ από μια σύγκρουση, την οποία ο ίδιος είχε συνδέσει με τις σημαντικές απώλειες των Ρεπουμπλικανών στις εκλογές αυτής της εβδομάδας. Παράλληλα, αναβαθμίζει τον τελευταίο γύρο έμμεσων συνομιλιών στο υψηλότερο επίπεδο της αμερικανικής κυβέρνησης.
Η διπλωματική προσπάθεια της κυβέρνησης Τραμπ
Αμερικανοί αξιωματούχοι και πηγές από την περιοχή αναφέρουν ότι, προς το παρόν, ο Ντόναλντ Τραμπ είναι διατεθειμένος να αφήσει τις διπλωματικές προσπάθειες να εξελιχθούν, προκειμένου να διαπιστωθεί αν μπορεί να επιτευχθεί κάποια συμφωνία.
«Μιλάμε μαζί τους», δήλωσε ο Αμερικανός πρόεδρος την Παρασκευή, όταν ρωτήθηκε από δημοσιογράφους ποιο είναι το μήνυμά του προς το Ιράν.
Ωστόσο, εάν αλλάξει στάση και δώσει εντολή για την επανέναρξη των επιθέσεων, ο αμερικανικός στρατός είναι έτοιμος να πραγματοποιήσει πλήγματα σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα.
Οι επαφές του Βανς με Κατάρ και Πακιστάν
Σύμφωνα με πηγές με άμεση γνώση των διαπραγματεύσεων, ο Βανς συνομιλεί σχεδόν καθημερινά με τον πρωθυπουργό του Κατάρ, σεΐχη Μοχάμεντ μπιν Αμπντουλραχμάν Αλ Θάνι, τον αρχηγό του Γενικού Επιτελείου Στρατού του Πακιστάν, στρατάρχη Ασίμ Μουνίρ, καθώς και άλλους διαμεσολαβητές για τις συνομιλίες με το Ιράν.
Στις επαφές συμμετέχουν επίσης ο ειδικός απεσταλμένος του Λευκού Οίκου Στιβ Γουίτκοφ και ο σύμβουλος του Τραμπ και γαμπρός του, Τζάρεντ Κούσνερ.
Ο Βανς και οι διαμεσολαβητές από το Κατάρ και το Πακιστάν έχουν συζητήσει το ενδεχόμενο πραγματοποίησης τεχνικής συνάντησης σε επίπεδο εμπειρογνωμόνων μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν τις επόμενες ημέρες. Ωστόσο, η συνάντηση δεν έχει πραγματοποιηθεί μέχρι στιγμής.
Το γραφείο του αντιπροέδρου των ΗΠΑ αρνήθηκε να σχολιάσει τις πληροφορίες.
Ο ρόλος του Βανς στις προηγούμενες διαπραγματεύσεις
Πριν από την έναρξη του πολέμου στα τέλη Φεβρουαρίου, ο Βανς ήταν η πιο επιφυλακτική φωνή στον στενό κύκλο του Τραμπ σχετικά με τη στρατιωτική σύγκρουση, υποστηρίζοντας αντίθετα μια διπλωματική λύση.
Είχε ηγηθεί της αμερικανικής διαπραγματευτικής ομάδας στη σύνοδο κορυφής για το Ιράν, που πραγματοποιήθηκε τον Απρίλιο στο Ισλαμαμπάντ, ενώ συμμετείχε προσωπικά στις συνομιλίες που οδήγησαν στο μνημόνιο κατανόησης (MOU) μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν τον Ιούνιο.
Στη συνέχεια, ο Βανς ηγήθηκε της αμερικανικής αντιπροσωπείας σε έναν γύρο απευθείας συνομιλιών με το Ιράν στην Ελβετία, ο οποίος ολοκληρώθηκε με τη δέσμευση της Τεχεράνης να προσκαλέσει επιθεωρητές του ΟΗΕ στις πυρηνικές εγκαταστάσεις της.
Ωστόσο, λίγο αργότερα, οι Φρουροί της Επανάστασης του Ιράν επανέλαβαν τις επιθέσεις σε πλοία, οδηγώντας στην κατάρρευση του μνημονίου κατανόησης.
Η επιστολή προς την Τεχεράνη
Πριν από δύο εβδομάδες, ο Βανς έστειλε επιστολή στον γραμματέα του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας του Ιράν, Μοχσέν Ρεζαΐ, προτείνοντας την επανέναρξη των απευθείας διαπραγματεύσεων.
Ο Ρεζαΐ συγκαταλέγεται στους στενότερους έμπιστους του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ.
Ιρανοί αξιωματούχοι ανέφεραν ότι η επιστολή του Βανς δημιούργησε θετική δυναμική για την επανεκκίνηση των διαπραγματεύσεων. Την Τετάρτη, ο Αμερικανός αντιπρόεδρος δήλωσε ότι ο πόλεμος ήταν ο βασικός λόγος για τον οποίο οι Ρεπουμπλικανοί αποδοκιμάστηκαν στις εκλογές.
Πρόοδος στις συνομιλίες, αλλά με αργούς ρυθμούς
Πηγές που συμμετέχουν στις προσπάθειες διαμεσολάβησης αναφέρουν ότι έχει σημειωθεί πρόοδος, αλλά με πολύ αργούς ρυθμούς.
«Τις τελευταίες δύο εβδομάδες συνεργαστήκαμε με συναδέλφους στην αμερικανική κυβέρνηση που έχουν πραγματική πρόθεση να βρουν έναν τρόπο να περιορίσουν την κατάσταση και να την αποκλιμακώσουν. Χάρη σε αυτούς και στις συνετές φωνές στην Τεχεράνη, αποτρέπουμε την κατάσταση από το να ξεφύγει από τον έλεγχο», δήλωσε την Παρασκευή το βράδυ ο πρωθυπουργός του Κατάρ.
Πρόσθεσε ότι οι συνομιλίες με την κυβέρνηση Τραμπ συνεχίστηκαν και μετά τις ενδιάμεσες εκλογές, αν και δεν είχαν την ίδια ένταση με τις προηγούμενες ημέρες, «επειδή είχαν άλλα ζητήματα να αντιμετωπίσουν».
Παρά ταύτα, σημείωσε ότι η πρόθεση των ΗΠΑ για την εξεύρεση διπλωματικής λύσης «εξακολουθεί να υπάρχει», υπογραμμίζοντας ότι μια συμφωνία είναι εφικτή.
Το πρωί της Παρασκευής, ο Τραμπ επικοινώνησε με τον εμίρη του Κατάρ, σεΐχη Ταμίμ μπιν Χαμάντ Αλ Θάνι, σχετικά με τις προσπάθειες της Ντόχα να γεφυρώσει τις διαφορές μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν για την επίτευξη συμφωνίας.
Ο σεΐχης Ταμίμ υπογράμμισε την ανάγκη «να συνεχιστεί ο διάλογος και να επιδιωχθούν διπλωματικά μέσα για την επίλυση των διαφορών, την αποτροπή περαιτέρω κλιμάκωσης στην περιοχή και τη διασφάλιση της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας και της ασφάλειας του ενεργειακού εφοδιασμού», σύμφωνα με ανακοίνωση του γραφείου του.
Νέο αμερικανικό πλήγμα στα Στενά του Ορμούζ
Παράλληλα με τις διπλωματικές επαφές, την Παρασκευή ο αμερικανικός στρατός πραγματοποίησε πλήγμα κατά εκτοξευτή αντιαεροπορικών πυραύλων στο νησί Κεσμ, στα Στενά του Ορμούζ.
Σύμφωνα με τον Τραμπ, το σύστημα είχε εκτοξεύσει πύραυλο προς αμερικανικό μαχητικό αεροσκάφος.