Οι Ευρωπαίοι ηγέτες πρέπει να συνομιλήσουν απευθείας με τον Βλαντίμιρ Πούτιν, μετά την «ανεύθυνη» ανάθεση των συνομιλιών με τη Ρωσία στην αμερικανική κυβέρνηση, η οποία ενδέχεται να προσανατολίζεται προς τον διαμοιρασμό της ευρωπαϊκής ηπείρου σε σφαίρες επιρροής, προειδοποίησε ο πρόεδρος της Φινλανδίας.
Ο Αλεξάντερ Στουμπ, ο οποίος είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Πούτιν τον περασμένο μήνα, δήλωσε στους Financial Times ότι οι Αμερικανοί διαπραγματευτές αξίζουν «αναγνώριση» για την αναθέρμανση των βαλτωμένων συνομιλιών μεταξύ Μόσχας και Κιέβου, καθώς και για τη στήριξη της ευρωπαϊκής συμμετοχής στις μελλοντικές διαπραγματεύσεις.
«Έχουμε αναθέσει για υπερβολικά μεγάλο διάστημα την ευρωπαϊκή εμπλοκή με τη Ρωσία σε άλλους και θεωρώ ότι αυτό είναι ανεύθυνο», δήλωσε ο Στουμπ σε συνέντευξή του. «Τώρα που έχουμε ένα πλαίσιο... θεωρώ ότι οι Ευρωπαίοι ηγέτες θα πρέπει να συνομιλήσουν απευθείας με τον Πούτιν, μεταφέροντας το ίδιο μήνυμα... και έχοντας κοινά σημεία αναφοράς».
Ο Φινλανδός ηγέτης είπε ότι η Ευρώπη βρίσκεται σε ένα σταυροδρόμι: είτε θα επαναληφθεί το μοντέλο της Συμφωνίας της Γιάλτας του 1945, που έθεσε την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη στη σοβιετική σφαίρα επιρροής, είτε θα επικρατήσει το πνεύμα των Συμφωνιών του Ελσίνκι του 1975, οι οποίες αποκλιμάκωσαν τις εντάσεις μεταξύ Ανατολής και Δύσης και προώθησαν την εθνική κυριαρχία, την εδαφική ακεραιότητα και τα ανθρώπινα δικαιώματα.
Ερωτηθείς αν οι ΗΠΑ ανήκουν στο στρατόπεδο της Γιάλτας, ο Στουμπ απάντησε ότι «θα ήλπιζε πως όχι».
«Δεν γνωρίζουμε προς ποια κατεύθυνση θα κινηθούν τώρα οι ΗΠΑ. Πιθανότατα κλίνουν περισσότερο προς το στρατόπεδο της Γιάλτας, αλλά στο μέλλον μπορεί να στραφούν περισσότερο προς το στρατόπεδο του Ελσίνκι», δήλωσε. «Αυτό, όμως, δεν μας εμποδίζει να εμπλακούμε και θεωρώ ότι πρέπει να συνεχίσουμε να το κάνουμε.
»Πρέπει να κατανοήσουμε ότι η Ρωσία δεν έχει κερδίσει αυτόν τον πόλεμο. Και, για να είμαστε ειλικρινείς, δεν πρόκειται να τον κερδίσει».
Ο Στουμπ δήλωσε ότι ο Πούτιν είναι «έτοιμος να συνομιλήσει με την Ευρώπη», αν και η ήπειρος έχει καθυστερήσει να οργανωθεί για τέτοιου είδους διαπραγματεύσεις.
Οι ηγέτες της ΕΕ συμφώνησαν την περασμένη εβδομάδα ότι η Ευρώπη θα εκπροσωπηθεί στις συνομιλίες Ρωσίας-Ουκρανίας από αξιωματούχους της Γαλλίας, της Γερμανίας, της Ιταλίας, της Πολωνίας και του Ηνωμένου Βασιλείου, καθώς και από εκπροσώπους των θεσμικών οργάνων της ΕΕ και του ΝΑΤΟ. Ο Στουμπ και άλλοι ηγέτες θα συναντηθούν την Τρίτη στο Βερολίνο, για να συνεχίσουν τις συζητήσεις σχετικά με το περιεχόμενο μιας ενιαίας ευρωπαϊκής θέσης.
Ο Στουμπ και ο πρωθυπουργός της Νορβηγίας, Γιόνας Γκαρ Στέρε, είχαν τηλεφωνική επικοινωνία με τον Πούτιν τον περασμένο μήνα, προκαλώντας την κριτική ορισμένων ομολόγων τους, οι οποίοι δεν είχαν ενημερωθεί εκ των προτέρων.
Ο Στουμπ υπερασπίστηκε την πρωτοβουλία και δήλωσε ότι αποτέλεσε καθοριστικό στοιχείο μιας σειράς εξελίξεων που οδήγησαν την Ευρώπη στην απόφαση να συγκροτήσει τη διαπραγματευτική της ομάδα.
«Τώρα είναι πολύ σημαντικό να αναλάβουμε εμείς την πρωτοβουλία καθορισμού της ατζέντας. Πρώτον, χρειαζόμαστε ένα χρονοδιάγραμμα. Δεύτερον, μια ατζέντα», δήλωσε ο Στουμπ.
Πρότεινε έξι πεδία διαπραγμάτευσης: τις εγγυήσεις ασφαλείας της Ουκρανίας, το εδαφικό ζήτημα και την ευημερία μετά τη σύγκρουση, καθώς και μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης και μια κατάπαυση του πυρός, τα οποία θα ακολουθήσει συζήτηση με θέμα «Τι είδους ασφάλεια θα έχουμε στο μέλλον;».
Ωστόσο, υπογράμμισε ότι οι προτεινόμενες συνομιλίες μεταξύ των συμβούλων εθνικής ασφάλειας των χωρών της ομάδας E5, της ΕΕ και του ΝΑΤΟ, από τη μία πλευρά, και Ρώσων, Ουκρανών και Αμερικανών αξιωματούχων, από την άλλη, θα περιορίζονταν σε τεχνικά ζητήματα.
«Η συμφωνία θα οριστικοποιηθεί από τους πολιτικούς ηγέτες... Πρέπει να είμαστε ρεαλιστές: δεν θα υπάρξει συμφωνία χωρίς τη συγκατάθεση του Πούτιν. Ο Πούτιν είναι αυτός που αποφασίζει στη Ρωσία», δήλωσε ο Στουμπ.
Ο Στουμπ αρνήθηκε να σχολιάσει αμερικανική πρόταση που υποβλήθηκε στον πρόεδρο της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, σύμφωνα με την οποία θα παραχωρούσε στη Ρωσία την ανατολική περιοχή του Ντονμπάς με αντάλλαγμα την ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ.
«Δεν θα πω απολύτως τίποτα για τα ουκρανικά εδάφη, διότι αυτή την απόφαση μπορεί να τη λάβει μόνο ο πρόεδρος Ζελένσκι και ο ουκρανικός λαός», δήλωσε, προσθέτοντας ότι θα «εργαστεί προς την κατεύθυνση» της ένταξης του Κιέβου στη Συμμαχία.
Η Φινλανδία εντάχθηκε στο ΝΑΤΟ το 2023, έπειτα από δεκαετίες ουδετερότητας, με τη διαδικασία προσχώρησης να επιταχύνεται μετά την πλήρους κλίμακας εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, έναν χρόνο νωρίτερα.
«Θα ενταχθεί η Ουκρανία στο ΝΑΤΟ; Η απάντησή μου είναι ότι δεν γνωρίζω», δήλωσε. «Ελπίζω να ενταχθεί».