Αναλυτές: Πότε δίνουν ραντεβού με την ανάκαμψη

Η ανάκαμψη των αγορών είναι μάλλον απίθανο να σημειωθεί τους επόμενους μήνες. Ωστόσο τα bear market rallies προσφέρουν ευκαιρίες γρήγορων κερδών. Τα σημεία εισόδου και το προτεινόμενο χαρτοφυλάκιο. Το ραντεβού.

Δημοσιεύθηκε: 19 Μαρτίου 2009 - 08:00

Αναλυτές: Πότε δίνουν ραντεβού με την ανάκαμψη

*Δείτε τους αναλυτικούς πίνακες με τις συστάσεις για τους κλάδους σε ΗΠΑ - Ευρώπη, τις εκτιμήσεις για τις αποτιμήσεις και τα εταιρικά κέρδη καθώς και τις εκτιμήσεις για το P/E, το P/BV του 2009 και τις απώλειες των τραπεζών ανά χώρα έως τις 9/3/2009 στη δεξιά στήλη "Συνοδευτικό Υλικό".

Αν και το τέλος του bear market (πτωτική αγορά) είναι απίθανο να σημειωθεί τους ερχόμενους μήνες, εντούτοις οι τεράστιες απώλειες των μετοχών συνηγορούν ως έναν βαθμό σε κάποιες ανοδικές κινήσεις (bear market rallies) το επόμενο διάστημα.

Το θέμα με τα bear market rallies είναι το ποιος θα μαντέψει σωστά το timing (τη χρονική στιγμή) της εισόδου στην αγορά, το εύρος της ανοδικής κίνησης, αλλά κυρίως τη χρονική στιγμή εξόδου από τις μετοχές, καθώς σε τέτοιες περιπτώσεις τα χρήματα όσο εύκολα κερδίζονται άλλο τόσο εύκολα χάνονται.

Οι επενδυτές μπορούν να δοκιμάσουν την τύχη τους σε αυτές τις προσωρινές ανοδικές αντιδράσεις, όμως ο χρονισμός (timing) είναι δύσκολος. Απαιτούνται η αξιολόγηση τεχνικών στοιχείων και η είσοδος στην αγορά όταν αυτή είναι υπερπουλημένη (oversold) και επικρατεί πανικός.

Εναλλακτικά, λένε οι αναλυτές, μία τακτική είναι η αποχή και η αναμονή της ανοδικής φάσης της αγοράς. Σε αυτήν την περίπτωση το ρίσκο είναι η απώλεια του αρχικού 20% - 30%, μέγεθος που αποτελεί το σύνηθες άλμα πριν η ανοδική φάση καταστεί ορατή.

Μία μέθοδος για να αντιμετωπιστεί αυτό το ρίσκο είναι η κατοχή εταιρικών ομολόγων υψηλής απόδοσης ή μετοχών υψηλής μερισματικής απόδοσης. Προσφέρουν παρόμοια ανοδικά περιθώρια με τις μετοχικές αγορές συνολικά, αλλά έχουν μικρότερα πτωτικά περιθώρια. Επίσης, δίνουν ένα καλό εισόδημα κατά την περίοδο της αναμονής. Άλλωστε, σε ένα τέτοιο περιβάλλον η υπομονή είναι αρετή.

Τι δείχνει η Ιστορία

Παρά τις αναμενόμενες ανοδικές κινήσεις, πάντως, το σίγουρο είναι πως καθώς οι συνθήκες παραμένουν ιδιαίτερα δυσχερείς, ώσπου να αυξηθούν οι προσδοκίες αναφορικά με ένα πιθανό γύρισμα των οικονομιών, το οποίο θα σηματοδοτεί και το τέλος της ύφεσης, και ώσπου να διαφανεί το εύρος της πτώσης των εταιρικών κερδών και να αρχίσει να προεξοφλείται ανάκαμψη, οι μετοχές μάλλον θα συνεχίσουν τα πάνω-κάτω.

Η Ιστορία βέβαια δείχνει πως ακόμη και στις μεγάλες καταστροφές οι τίτλοι σημειώνουν και ανοδικές αντιδράσεις.

Ο περίφημος δείκτης Dow Jones, π.χ., την περίοδο της «Μεγάλης Ύφεσης» σημείωσε έξι ανοδικές κινήσεις (bear market rallies) με κέρδη 30% σε μέσα επίπεδα. Τα κέρδη Νοεμβρίου 1929 - Απριλίου 1930 ήταν 49%, Ιουνίου - Σεπτεμβρίου 1930 ανήλθαν στο 16%, Δεκεμβρίου 1930 - Φεβρουαρίου 1931 ήταν 25%, Ιουνίου - Ιουλίου 1931 σε ποσοστό 29%, Οκτωβρίου - Νοεμβρίου του ίδιου έτους 31%, ενώ κέρδη 25% σημειώθηκαν και το διάστημα Ιανουαρίου - Μαρτίου του 1932.

Η εμπειρία επίσης από τη χαμένη ιαπωνική δεκαετία του 1990 είναι παρόμοια, καθώς συνολικά σε έξι bear market rallies σημειώθηκε μέση άνοδος 33%. Τα κέρδη Μαρτίου - Μαΐου του 1990 ήταν 20%, Σεπτεμβρίου 1990 - Μαρτίου 1991 ανήλθαν στο 35%, Αυγούστου - Οκτωβρίου 1991 ήταν 18%, Αυγούστου 1992 - Ιουνίου 1993 έφτασαν στο 50%, Ιουνίου 1995 - Ιουνίου 1997 στο 57% και του διαστήματος Ιανουαρίου - Ιουνίου 1997 έφτασαν στο 20%.

Καθώς την περασμένη εβδομάδα οι μετοχές παγκοσμίως βρέθηκαν να σημειώνουν ιστορικές απώλειες (58%), πολλοί αναρωτήθηκαν εάν ήρθε η ώρα μιας ανοδικής κίνησης. Την περίοδο της «Μεγάλης Ύφεσης», εξάλλου, μεταξύ του 1929 και του 1931, οι μετοχές στις ΗΠΑ έπεσαν 79%, πτώση που συνεχίστηκε μέχρι το 86% το 1932, χρονιά κατά την οποία τα χρηματιστήρια σε παγκόσμιο επίπεδο είχαν «γυρίσει» σε θετικό έδαφος. Έτσι, η κάμψη των μετοχών παγκοσμίως σταμάτησε τότε στο 54%, απώλειες οι οποίες την περασμένη εβδομάδα ήταν μικρότερες από εκείνες της παρούσας «Μεγάλης Απομόχλευσης - Ύφεσης».

Τα σενάρια

Πάντως, καθώς η παγκόσμια οικονομία δεν αναμένεται να πιάσει «πάτο» πριν από τα τέλη του 2009 και τα εταιρικά κέρδη όχι πριν από το 2010 αντίστοιχα, για να αρχίσει η διατηρήσιμη ανάκαμψη θα χρειαστεί πρώτα να κοπάσει ο καταιγισμός των υποβαθμίσεων για τις προοπτικές τόσο των οικονομιών όσο και των κερδών.

Αν αυτό συμβεί, τότε θα αποτελέσει ασφαλή ένδειξη πως το bear market έχει τελειώσει και τότε ακόμα και οι πιο επιφυλακτικοί επενδυτές θα πρέπει να επιστρέψουν στις αγορές, υποστηρίζουν αναλυτές της αγοράς. Οι συνθήκες όμως σήμερα για διατηρήσιμη ανάκαμψη δεν έχουν ωριμάσει ακόμα, με αποτέλεσμα τα bear market rallies πιθανώς να αποδειχτούν μία ακόμα βραχυχρόνια ανοδική αντίδραση, που θα είναι μάλλον πρόσκαιρη.

Η έντονη απαισιοδοξία των επενδυτών, πάντως, έχει οδηγήσει τεράστια ρευστότητα στο περιθώριο, με αποτέλεσμα μία μερική μετατόπιση κεφαλαίων προς τις μετοχές, ειδικά εάν οι συνθήκες στις αγορές των πιστώσεων βελτιωθούν περισσότερο, να είναι σε θέση να οδηγήσει σε σημαντικά κέρδη τα χρηματιστήρια.

Το σενάριο της ανάκαμψης το 2010 -η οποία, πάντως, δεν προβλέπεται ότι θα είναι "επιθετική- υποστηρίζουν τόσο ο πρόεδρος της Fed, Ben Bernanke όσο και ο επικεφαλής της ΕΚΤ, Jean-Claude Trichet. Οι δύο κορυφαίοι τραπεζίτες σε πρόσφατες δηλώσεις τους έχουν τονίσει ότι "το 2009 θα είναι ο πάτος", στηρίζοντας τις ελπίδες τους τόσο στην δική τους νομισματική πολιτική όσο και στα μέτρα των ανά τον κόσμο κυβερνήσεων.

Οι αγορές γενικά διαβλέπουν δύο πιθανά σενάρια:

- Το επικρατέστερο προβλέπει τη δειλή ανάκαμψη της οικονομίας το 2010, η οποία θα τροφοδοτηθεί από την άνευ προηγουμένου δημοσιονομική και νομισματική στήριξη. Με βάση αυτό το σενάριο, οι μετοχικές αγορές θα αρχίσουν να ανακάμπτουν προς τα τέλη του 2009 - αρχές του 2010.

- Το δεύτερο σενάριο ενσωματώνει μια πολύ πιο δυσμενή συγκυρία, καθώς υπονοεί ότι η επίδραση της περιστολής του χρέους απαιτεί αρκετά χρόνια προτού συντελεστεί. Τα οφέλη της στήριξης της οικονομίας θα αντισταθμιστούν από την περικοπή στην παροχή δανείων εκ μέρους των τραπεζών και από τον περιορισμό της κατανάλωσης από μεμονωμένα άτομα, δεδομένης της εργασιακής ανασφάλειας.

Στο πρώτο σενάριο ο κίνδυνος του αντιπληθωρισμού θεωρείται προσωρινός, ενώ στο δεύτερο σενάριο πιστεύεται ότι θα διαρκέσει πολύ περισσότερο. Εξάλλου, η έκδοση νέου χρήματος δημιουργεί πληθωρισμό μόνο όταν οι καταναλωτές το ξοδεύουν.

Κερδισμένοι οι ταύροι ή οι αρκούδες;

Οι αγορές γνωρίζουν, πλέον, πολύ καλά ότι ελάχιστοι ήταν οι αναλυτές αλλά και οι οικονομολόγοι που κατόρθωσαν να "δουν" αρκετά νωρίς την κρίση. Σαφώς εξαίρεση αποτελούν ο -εκ πεποιθήσεως ως φαίνεται- απαισιόδοξος κ. Nouriel Roubini αλλά και η κ. Meredith Whitney, η οποία όταν όλοι σιωπούσαν φρόντισε να προειδοποιήσει για το "χάλι" των αμερικανικών τραπεζών και κυρίως της Citi.

Σε πρόσφατη έρευνα του MarketWatch, ζήτησε την άποψη 4 "γκουρού" της Wall Street, των κ. Gary Shilling, Larry McMillan, Sandy Jadeja και Dan Sullivan. Οι τέσσερις οικονομολόγοι, φαίνεται να πιστεύουν ότι έχουμε πλησιάσει αρκετά στο market bottom, αλλά στο διάστημα που μεσολαβεί μέχρι τότε θα υπάρξουν αρκετές ακόμη "σφαγές".

Όσο για τους "γκουρού" των επενδύσεων, όπως οι Warren Buffett και George Soros, όπως αποδεικνύουν σχετικά πρόσφατα στοιχεία, αυτό που φροντίζουν να αποφύγουν είναι η...μόδα. Όχι μόνο σε περιόδους κρίσης αλλά και σε "κανονικές". Παράλληλα, ιδιαίτερα ο κ. Buffett προσέχει όταν παρέχει την βοήθειά του προς κάθε εταιρεία, να το πράττει με υψηλό αντίτιμο. Ίσως γι' αυτό και να αρνήθηκε -αρκετά νωρίς- να στηρίξει την AIG. Σήμερα, μάλλον, αισθάνεται απόλυτα ικανοποιημένος με την απόφασή του.

Ύφεση παντού

Όπως και να έχει η κατάσταση, για πρώτη φορά από το 1945 έχουμε να αντιμετωπίσουμε μια μεγάλη ύφεση σε όλες τις περιοχές ταυτόχρονα, που είναι πιο έντονη από μία «φυσιολογική» (σύμφωνα με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, μία «κανονική» ύφεση διαρκεί σχεδόν τέσσερα τρίμηνα, αντικατοπτρίζοντας την υποχώρηση του ΑΕΠ της τάξεως του 2% - 3%, ενώ σήμερα είναι υπερδιπλάσια).

Τα φαινόμενα αποπληθωρισμού, ο συστημικός κίνδυνος και η έλλειψη εμπιστοσύνης δεν έχουν εκλείψει ακόμα, ενώ οι επιπτώσεις στον πλούτο και στο εισόδημα είναι τεράστιες και δεν μπορούν να ξεπεραστούν εύκολα. Επομένως, η οικονομική ανάκαμψη (όταν έρθει) θα είναι μάλλον σταδιακή.

Καθώς για τους επενδυτές σημασία έχουν όχι οι ανακοινώσεις αλλά η υλοποίηση και τα αποτελέσματα των μέτρων στην οικονομία, η μεταβλητότητα θα συνεχιστεί, ενώ, αν και θα υπάρξουν ανοδικές κινήσεις, είναι πολύ νωρίς για παρατεταμένη ανοδική περίοδο.

Πάντως, τη στιγμή που οι οικονομίες περνούν δραματικές ώρες και οι απώλειες στα χρηματιστήρια έχουν λάβει ιστορικές διαστάσεις καθώς παραδοσιακές εταιρείες-κολοσσοί που έως πρόσφατα κυριαρχούσαν στον παγκόσμιο επιχειρηματικό χάρτη καταρρέουν, τα πράγματα μάλλον δεν θα είναι ίδια όταν (με το καλό) η κρίση τελειώσει, χωρίς (ελπίζουμε) να αφήσει πίσω της μόνο το χάος.

Οι προτάσεις και ο αντίλογος

Αν και η κρίση δείχνει να έχει ακόμη πολύ δρόμο, όταν μερικοί τολμούν να καταθέσουν κάποια πρόβλεψη αναφορικά με το ποιες μετοχές θα πρωταγωνιστήσουν στον επόμενο ανοδικό κύκλο, οφείλουμε τουλάχιστον να την παρουσιάσουμε.

Σύμφωνα με την ΗSΒC, λοιπόν, από τις ΗΠΑ θα είναι οι Wal-Μart, Ρrocter & Gamble, ΜcDonald’s, Walt Disney, ColgateΡalm, Coca Cola, Μonsanto, JΡ Μorgan, Βank of Αmerica, Schering-Ρlough, Αmgen, Ρfizer, Μerck, Wyeth, Johnson & Johnson, General Εlectric, Caterpillar, 3Μ, Schlumberger, Εxxon Μobil, Οracle, Μicrosoft, Cisco Systems και Εxelon.

Από την Ασία θα είναι οι Samsung Εlectronics, Li & Fung, Canon, ΙCΒC, China Steel, Sinopec, ΖΤΕ, ΤSΜC, Νintendo και Ιnfosys Τechnologies. Από την Ευρώπη οι Τesco, Νestle, LVΜΗ, Diageo, Βanco Santander, ΑΧΑ, Roche, Fresenius Μed. Care, Siemens, Rolls Royce, ΒΡ, ΒΗΡ Βilliton, Vodafone, Τelefόnica, ΕDF και Ε.ΟΝ.

Οι τίτλοι αυτοί συγκεντρώνουν τα χαρακτηριστικά των αποκαλούμενων nifty fifty μετοχών που κυριάρχησαν τη δεκαετία του ’60 και στις αρχές της δεκαετίας του ’70. Στην ουσία, πρόκειται για μετοχές εταιρειών που εξαρτώνται στον μέγιστο βαθμό από τις διεθνείς πωλήσεις τους. Κατά αναλογία, δηλαδή, οι περισσότερο διεθνοποιημένες επιχειρήσεις του ελληνικού χρηματιστηρίου θα μπορούσαν να είναι και οι πιθανοί νικητές της επόμενης ημέρας.

Αυτό σημαίνει βέβαια πως οι ζημίες από τις αυξανόμενες επισφάλειες των ελληνικών τραπεζών δεν θα ακυρώσουν το βαλκανικό τους όνειρο, ενώ οι ελληνικές επιχειρήσεις που έχουν επεκταθεί συνολικά στη ΝΑ. Ευρώπη δεν θα συρρικνωθούν δραματικά.

Από την άλλη πλευρά, ο κίνδυνος στην παραπάνω ιδέα έχει να κάνει και με τη διαφαινόμενη αντιστροφή όλων των κυρίαρχων τάσεων των τελευταίων ετών.

Τώρα μιλάμε πια για αποπληθωρισμό, για αποσταθεροποίηση, για απομόχλευση (μείωση χρεών), για κρατικοποιήσεις (έναντι των ιδιωτικοποιήσεων), για παρεμβατισμό (έναντι της ελεύθερης οικονομίας) και για προστατευτισμό (έναντι του ελεύθερου εμπορίου), ορολογίες που έρχονται σε αντίθεση με το πρόσφατο παρελθόν.

Όλες αυτές οι θεαματικές ανατροπές αποτελούν μέρος μιας ευρύτερης τάσης, της αποπαγκοσμιοποίησης, παρατηρούσαν αναλυτές της ING.

Όμως, ένα μεγάλο μέρος του πλούτου σε παγκόσμιο επίπεδο που δημιουργήθηκε τα τελευταία είκοσι χρόνια αποδίδεται στα οφέλη που απέφερε ο συνδυασμός της παγκοσμιοποίησης, της τεχνολογικής προόδου και μιας μαζικής αύξησης των επιπέδων του χρέους στον ανεπτυγμένο κόσμο, και ιδιαίτερα στις αγγλοσαξονικές χώρες.

Όσο οι καταναλωτές του δυτικού κόσμου κατανάλωναν όλο και περισσότερα αγαθά που προέρχονταν από τις αναδυόμενες χώρες, αυτές αγόραζαν το χρέος των δυτικών χωρών κι έτσι το σύστημα λειτουργούσε. Τώρα πια αυτό το σύστημα μοιάζει να αποδομείται, καθώς οι «παίκτες» της μεγάλης παγκοσμιοποίησης άρχισαν να γίνονται περισσότερο εσωστρεφείς.

Αυτή είναι η πρώτη φορά στην Ιστορία όπου μία πλήρως παγκοσμιοποιημένη οικονομία βάλλεται από μία πλήρως παγκοσμιοποιημένη οικονομική κάμψη. Παράλληλα, η αντίδραση των ανθρώπων σε περίπτωση κρίσης συνήθως δεν είναι ούτε πολιτισμένη ούτε σφαιρική. Τρέχουμε να φυλαχτούμε. Προσπαθούμε να διασφαλίσουμε το δικό μας μέλλον και όχι των γειτόνων μας.

Έτσι, ο προστατευτισμός βρίσκεται και πάλι σήμερα στο προσκήνιο, ενώ η λαϊκίστικη πολιτική αντίληψη κερδίζει έδαφος. Ο κίνδυνος σήμερα έγκειται στο ενδεχόμενο τα παγκόσμια προβλήματα να γιγαντωθούν και οι λύσεις να έχουν τοπικιστικό χαρακτήρα. Αυτή η τάση προς την αποπαγκοσμιοποίηση είναι επικίνδυνη, υποστηρίζει η ING, αφού τα προβλήματα σε όλο τον κόσμο ζητούν παγκόσμιες λύσεις.

* Δείτε τους αναλυτικούς πίνακες με τις συστάσεις για τους κλάδους σε ΗΠΑ - Ευρώπη, τις εκτιμήσεις για τις αποτιμήσεις και τα εταιρικά κέρδη καθώς και τις εκτιμήσεις για το P/E, το P/BV του 2009 και τις απώλειες των τραπεζών ανά χώρα έως τις 9/3/2009 στη δεξιά στήλη "Συνοδευτικό Υλικό".

**Αναδημοσίευση από το 573ο φύλλο της εβδομαδιαίας εφημερίδας "ΜΕΤΟΧΟΣ & ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ", 13 - 17/3/2009.