Εν μέσω κρίσης, με τα χρέη και την έλλειψη ρευστότητας να ταλανίζουν πολλές επιχειρήσεις, η ιταλική μαφία ενισχύει τη θέση της στην οικονομία της χώρας, προσφέροντας «σωσίβιο» σε αρκετές επιχειρήσεις και σε χρηματοοικονομικά ιδρύματα, «ξεπλένοντας» ουσιαστικά τα χρήματα των παράνομων δραστηριοτήτων της.

Ενδεικτικό της ισχύος της ιταλικής μαφίας είναι ότι τα καθαρά κέρδη μόνο των τριών βασικών ομάδων στην Ιταλία άγγιξαν πέρυσι τα 70 δισ. ευρώ, ποσό που συγκρίνεται με τα κέρδη πολλών ισχυρών πολυεθνικών ομίλων. Η μαφία της Καλαβρίας, γνωστή ως Ντραγκέτα (ονομασία που θεωρείται ότι προέρχεται από την ελληνική λέξη «ανδραγαθία»), είναι η ισχυρότερη μαφιόζικη οργάνωση στον κόσμο και ο ετήσιος τζίρος της ξεπερνά τα 44 δισ. ευρώ.

Σύμφωνα με το ιταλικό ερευνητικό ινστιτούτο Eurispes, η ιταλική μαφία έχει ετήσια κέρδη της τάξης των 130 δισ. ευρώ, δηλαδή περίπου το 8% του ιταλικού ΑΕΠ, με κύρια δραστηριότητά της τη διακίνηση ναρκωτικών.

Με νόμιμους τρόπους

Η μαφία για να «ξεπλύνει» τα χρήματα αυτά έχει αρχίσει να επενδύει σε νόμιμες επιχειρήσεις, πολλές εκ των οποίων αντιμετωπίζουν προβλήματα ρευστότητας λόγω της κρίσης. Το Eurispes εκτιμά ότι περίπου 180.000 έμποροι και επιχειρήσεις έχουν λάβει δάνεια, άμεσα ή έμμεσα, από το οργανωμένο έγκλημα στη χώρα. Και πολλές από τις ισχυρές ομάδες της μαφίας λειτουργούν στις επιχειρήσεις τους με τους όρους που ακολουθούν οι κανονικές εταιρείες και επεκτείνουν τις επενδύσεις τους πέρα από τους παραδοσιακούς κλάδους, όπως οι κατασκευές, ο κλάδος υγειονομικής ταφής απορριμμάτων και ο τουρισμός.

Είναι χαρακτηριστικό ότι έχει ξεσπάσει ένας αγώνας δρόμου για τις επιδοτήσεις από την ιταλική κυβέρνηση και από την Ε.Ε. για κατασκευή αιολικών πάρκων στη νότια Ιταλία, και πρόσφατα αποκαλύφτηκε ότι μαφιόζικη οικογένεια πρόσφερε χρήματα και ψήφους στις τοπικές αρχές της Σικελίας με αντάλλαγμα τη συμμετοχή της στο εν λόγω επενδυτικό πρόγραμμα. Επίσης, έκθεση της εθνικής εισαγγελίας της Ιταλίας αναφέρει ότι η Ντραγκέτα προσπαθεί να εξασφαλίσει εργολαβίες, εν όψει της διεθνούς έκθεσης Εxpo, που πρόκειται να διοργανωθεί στο Μιλάνο το 2015, ενώ επεκτείνει τις δραστηριότητές της στον ιταλικό βορρά.

Ο ρόλος των τραπεζών

Και δεν είναι μόνο αυτοί οι τομείς ενδιαφέροντος της μαφίας. Οι εισαγγελικές αρχές της γειτονικής μας χώρας επικρίνουν ευθέως το ιταλικό τραπεζικό σύστημα ότι βοήθησε, κάνοντας τα στραβά μάτια, το οργανωμένο έγκλημα της χώρας να ξεπλύνει χρήμα και να γίνει νόμιμος συνεταίρος και συνεργάτης επιχειρήσεων.

Ενδεικτική είναι η ανακοίνωση της Κεντρικής Τράπεζας της Ιταλίας λίγες μέρες μετά την ανακοίνωση των τεσσάρων ισχυρών ιταλικών τραπεζών (Unicredit, Banco Popolare, Intesa Sanpaolo, Monte dei Paschi di Siena) ότι μέσω της πώλησης μετατρέψιμων ομολόγων στην κυβέρνηση σκοπεύουν να αντλήσουν περισσότερα από 9 δισ. ευρώ για να αντιμετωπίσουν την κρίση.

Η Κεντρική Τράπεζα προειδοποίησε, με νόημα, τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα ότι έχουν ρίξει ανησυχητικά τα στάνταρ ασφαλείας σχετικά με το ξέπλυμα χρήματος. Στο ίδιο πλαίσιο Ιταλός εισαγγελέας ανέφερε ότι «οι τραπεζίτες δεν δημιούργησαν μόνο καταστροφικά οικονομικά εργαλεία, τα οποία οδήγησαν στην κρίση, αλλά επέτρεψαν στην οικονομία του εγκλήματος να ενισχύσει τη θέση της στην παγκόσμια οικονομία».

Από την πλευρά του, αποτυπώνοντας τις ευρύτερες διαστάσεις του προβλήματος, ο επικεφαλής του τμήματος Ναρκωτικών του ΟΗΕ, κ. Αντόνιο Μάριο Κόστα, εκτιμά ότι το παγκόσμιο οργανωμένο έγκλημα έχει γίνει πηγή ρευστού ακόμη και για τις τράπεζες.

** Αναδημοσίευση από το 596ο φύλλο της εβδομαδιαίας εφημερίδας ΜΕΤΟΧΟΣ & ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ, 21-25 Αυγούστου 2009.