Oι αριθμοί μπορεί να παρουσιάζονται βελτιωμένοι, όμως η πραγματική οικονομία στην ευρωζώνη άλλα δείχνει, καθώς οι αναλυτές αναμένουν για φέτος αύξηση των χρεοκοπιών επιχειρήσεων σε σχέση με το 2009.

Μάλιστα, αυτήν τη χρονιά θα καταγραφεί ρεκόρ νέων «λουκέτων», τα οποία θα διατηρήσουν ψηλά στην ατζέντα των προβλημάτων την ανεργία, που θα αποτελέσει τροχοπέδη προς την τελική έξοδο από την κρίση.

Ειδικότερα, σύμφωνα με έρευνα της εταιρείας αναλύσεων και συμβουλευτικών υπηρεσιών Creditreform, το 2010 θα οδηγηθούν στην πτώχευση περίπου 210.000 επιχειρήσεις. Πρόκειται για αύξηση σε σύγκριση με το 2009, όταν οι χρεοκοπημένες εταιρείες στη δυτική Ευρώπη έφτασαν τις 198.000, σημειώνοντας άνοδο σε σχέση με το 2008 κατά 17%.

Συγκεκριμένα, με βάση τα στοιχεία της μεγαλύτερης εταιρείας ασφάλισης πιστώσεων Euler Hermes (ανήκει στον όμιλο Allianz), το 2007 στην Ευρώπη χρεοκόπησαν 149.000 επιχειρήσεις, παρουσιάζοντας πτώση 8,6% σε σχέση με το 2007. Το 2008 η κατάσταση άλλαξε. Στη δυτική Ευρώπη (τα δεδομένα δεν περιλαμβάνουν τη Βρετανία) οι χρεοκοπίες ξεπέρασαν τις 169.000, παρουσιάζοντας άνοδο 13,5% σε ετήσια βάση.

Εν συνεχεία, το 2009 ο αριθμός αυξήθηκε στις 198.000. Την περασμένη χρονιά οι χρεοκοπίες διπλασιάστηκαν στην Ισπανία και στην Ιρλανδία, επιβεβαιώνοντας τις προβλέψεις των αναλυτών, με δεδομένα τα προβλήματα των οικονομιών των δύο χωρών. Το θετικό, βέβαια, ήταν ότι στην ισχυρότερη οικονομία της ευρωζώνης, τη γερμανική, πτώχευσαν μόλις 34.300 επιχειρήσεις.

Όμως, προβληματίζει το γεγονός πως για φέτος αναμένεται να κατεβάσουν ρολά περίπου 40.000 επιχειρήσεις στη Γερμανία, παρουσιάζοντας αύξηση παρά τη βελτίωση των οικονομικών συνθηκών. Αυτήν τη χρονιά τα περισσότερα προβλήματα θα τα αντιμετωπίσουν οι εταιρείες της Ισπανίας, της Πορτογαλίας και της Ιταλίας.

--- Πλήγμα η απόσυρση των μέτρων στήριξης

Οι αναλυτές θεωρούν ότι η αύξηση των χρεοκοπιών σε επίπεδα-ρεκόρ αποτελεί σαφή ένδειξη πως οι χρηματοδοτικές συνθήκες στην Ευρώπη κινούνται με διαφορετικές ταχύτητες.

Συγκεκριμένα, οι επιπτώσεις από την απόσυρση των μέτρων στήριξης των οικονομιών θα είναι εντονότερες στις μεσαίες και μικρομεσαίες επιχειρήσεις που δεν θα έχουν πρόσβαση στον τραπεζικό δανεισμό.
 
Πέρυσι ο δανεισμός σε αξιόπιστους αλλά και σε αφερέγγυους οφειλέτες μειώθηκε κατά το ήμισυ σε σχέση με το 2008. Παρότι φέτος οι οικονομικές συνθήκες βελτιώθηκαν, τα τραπεζικά ιδρύματα αναμένεται να εξακολουθήσουν να είναι αυστηρά.

Όμως, όσες εταιρείες καταφύγουν στην αγορά ομολόγων θα έχουν καλύτερη τύχη. Και αυτό διότι, ακόμα κι αν θεωρείται πως το 2009 ήταν η χρονιά κορύφωσης των εταιρικών ομολόγων, οι επενδυτές συνεχίζουν να ενδιαφέρονται για τα εταιρικά ομόλογα, αφού προσελκύονται από τις υψηλές αποδόσεις.

Βέβαια, αυτό που επισημαίνουν σε πρόσφατο άρθρο τους οι «Financial Times» είναι ότι οι επιχειρήσεις πρέπει να κάνουν έξυπνες κινήσεις και να επεκτείνουν τη διάρκεια των ομολόγων τους τώρα που τα επενδυτικά κεφάλαια είναι έτοιμα να το αποδεχτούν, ακόμα κι αν τους κοστίσει ακριβότερα. Είναι ενδεικτικό ότι οι εταιρείες που προχώρησαν σε εκδόσεις ομολόγων για πρώτη φορά το 2009 διέθεσαν χρεόγραφα αξίας 21 δισ. ευρώ, δηλαδή περίπου τετραπλάσιο ποσό σε σχέση με το 2008.

ΣΤΗ ΒΡΕΤΑΝΙΑ ΟΙ... ΕΥΚΟΛΟΤΕΡΕΣ ΠΤΩΧΕΥΣΕΙΣ

Εταιρείες αποκτούν έδρα στη χώρα για να πτωχεύσουν και να πουληθούν ελεύθερες υποχρεώσεων.

«Παράδεισος» των πτωχεύσεων χαρακτηρίζεται η Βρετανία από τους διεθνείς αναλυτές, αφού έχει το πλέον ελαστικό και γρήγορο σύστημα πτώχευσης μιας εταιρείας. Μάλιστα, πολλές επιχειρήσεις έχουν συμφωνήσει από πριν να πουληθούν μετά το ξεκαθάρισμα των χρεών που θα έχουν στη Βρετανία.

Είναι χαρακτηριστικό πως πρόσφατα οι «Times» χαρακτήρισαν τη συγκεκριμένη χώρα «πτωχευτικό οίκο ανοχής». Αρκετά ελαστικότερη είναι και η νομοθεσία της για την πτώχευση ιδιωτών, με αποτέλεσμα να υπάρχουν περιπτώσεις Ευρωπαίων που επέλεξαν να κηρύξουν πτώχευση στη Βρετανία.

Ειδικότερα, η διεθνής οικονομική κρίση δεν άφησε αλώβητη τη χώρα, όπου οι πτωχεύσεις εταιρειών κινούνται αυξητικά, όπως και στην υπόλοιπη ευρωζώνη. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Euler Hermes, οι πτωχεύσεις το 2007 ήταν 22.800, παρουσιάζοντας μείωση κατά 5,9% σε σχέση με το 2006.

Η πιστωτική κρίση έγινε εμφανής το 2008, όταν οι χρεοκοπίες έφτασαν τις 28.500 παρουσιάζοντας άνοδο 10,3% σε ετήσια βάση. Το 2009 ο αριθμός τους εκτινάχτηκε στις 38.200, καταγράφοντας αύξηση 15%. Και οι προβλέψεις για τον αριθμό των χρεοκοπιών εταιρειών φέτος εξακολουθούν να είναι δυσοίωνες.

Βέβαια, οι παραπάνω αριθμοί θεωρείται πως κρύβουν πολλές πτωχεύσεις μη βρετανικών επιχειρήσεων. Και αυτό λόγω της ευνοϊκής για τις υπό πτώχευση εταιρείες νομοθεσίας, η οποία «προσελκύει» χρεοκοπημένες επιχειρήσεις από άλλα κράτη.

Συγκεκριμένα, η πρακτική είναι η ακόλουθη: Μία ξένη, υπό χρεοκοπία εταιρεία αποκτά έδρα στη Βρετανία με σχετικά εύκολες διαδικασίες και κατόπιν δηλώνει αδυναμία να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις της.

Ύστερα από αυτό απευθύνεται στα πολιτικά δικαστήρια της χώρας με αίτημα να προχωρήσουν σε αναδιάρθρωση του δανεισμού μέσω αιτήματος για διαιτησία με τους πιστωτές της. Το βρετανικό δικαστήριο με ταχύτατη διαδικασία ολοκληρώνει τον προβλεπόμενο έλεγχο και εγκρίνει το σχετικό αίτημα.

Το κέρδος της εταιρείας είναι ότι ουσιαστικά ακυρώνεται μέρος των υποχρεώσεών της. Κατόπιν η επιχείρηση ή συνεχίζει να λειτουργεί απαλλαγμένη από τα βάρη της ή πωλείται. Μάλιστα, κάποια deals έχουν ήδη προσυμφωνηθεί με τον όρο η πτώχευση να γίνει επί βρετανικού εδάφους.

Η πρακτική αυτή άνθησε κατά την πρώτη περίοδο της πιστωτικής κρίσης το πρώτο εξάμηνο του 2008, όταν οι σχετικές αιτήσεις αυξήθηκαν κατά 39%. Από το κόλπο αυτό χαμένοι βγαίνουν οι κάτοχοι μη εξασφαλισμένων ομολόγων, αφού χάνουν τα χρήματά τους.

Αρκετά ευέλικτη στη Βρετανία είναι η νομοθεσία για την πτώχευση των ιδιωτών, που ακολουθεί το επίσης χαλαρό σύστημα των ΗΠΑ, με αποτέλεσμα αρκετοί Ευρωπαίοι να μεταφέρουν τα χρέη τους επί βρετανικού εδάφους. Χαρακτηριστικά, ο καταναλωτής που θα κηρύξει πτώχευση στη συγκεκριμένη χώρα αποδεσμεύεται από τις υποχρεώσεις του σε έναν χρόνο, ενώ στη Γερμανία σε έξι χρόνια.

Ευρύτερα, πάντως, σε αρκετά κράτη της Γηραιάς Ηπείρου παρουσιάζεται το φαινόμενο η νομοθεσία για την πτώχευση μιας επιχείρησης να είναι πολύ πιο ελαστική εν συγκρίσει με την πτώχευση των ιδιωτών.

Ωστόσο, τόσο στη Βρετανία όσο και σε άλλες χώρες της Ευρώπης έχει ξεκινήσει διαδικασία αναμόρφωσης του πτωχευτικού δικαίου.

* Αναδημοσίευση από το 621ο φύλλο της εβδομαδιαίας εφημερίδας ΜΕΤΟΧΟΣ & ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ, 12 - 16 Φεβρουαρίου 2010.