των Δ. Λευτάκη, Α. Καραλή*

Αν είστε π.χ. Ιρανός ή πολίτης κάποιας άλλης χώρας που εντάσσεται στον ”άξονα του κακού” του κ. Μπους, δεν έχετε να φοβάστε τις ΗΠΑ, παρά μόνο αν δείτε την ανάπτυξη του ΑΕΠ της να υποχωρεί αισθητά.

Αυτό εξάγεται ως συμπέρασμα, εν πάση περιπτώσει, ύστερα από μία ενδελεχή ματιά στα ιστορικά στοιχεία του Ακαθάριστου Προϊόντος, του πληθωρισμού, της ανεργίας και των επιτοκίων της μεγαλύτερης οικονομικής δύναμης του πλανήτη.

Πάρτε για παράδειγμα τις αρχές της δεκαετίας του ’90, πριν από την πρώτη ”Καταιγίδα της Ερήμου”: η οικονομική ανάπτυξη σε ετήσια βάση υποχώρησε στο 0%. Ο δείκτης οικονομικής μιζέριας (ανεργία + πληθωρισμός) βρισκόταν στο τοπικό υψηλό του 12,5% και τα επιτόκια στο 8%.

Μέσα στα επόμενα χρόνια οι αντιδράσεις των ΗΠΑ ήταν πολύ συγκεκριμένες: δύο πόλεμοι (Γιουγκοσλαβία – Ιράκ) και μείωση των επιτοκίων από το 8% στο 2,5%. Αποτέλεσμα; Το ΑΕΠ αναπτύχθηκε με ρυθμούς κοντά στο 4% το 1993-1994 και ο δείκτης ”μιζέριας” υποχώρησε στο 8%.

Αντίστοιχα, στις αρχές της δεκαετίας του ’80 με την πρώτη θητεία Ρέιγκαν, ο δείκτης ”μιζέριας” βρισκόταν στο ιστορικό υψηλό του 22%.

Τα επιτόκια ήταν στο 10% και το ΑΕΠ αντί να αυξάνεται υποχωρούσε στο –2%, με λίγα λόγια δηλαδή συνθήκες στασιμοπληθωρισμού. Μέσα στη δεκαετία τα επιτόκια υποχώρησαν στο μισό, η κόντρα με την ΕΣΣΔ και τον ”Πόλεμο των άστρων” κορυφώθηκε, ενώ εστίες πολέμου άνοιξαν στην Κεντρική Αμερική (Νικαράγουα, Παναμάς) και στη Λιβύη.

Το ρητό ”Όταν η οικονομία της Αμερικής δεν πάει καλά έχουμε πόλεμο”, συνοψίζεται στο απλό κοίταγμα των διαγραμμάτων ορισμένων μακροοικονομικών στοιχείων.

Στην παρούσα φάση διατρέχουμε τη ”μεταπολεμική περίοδο”. Τα επιτόκια άγγιξαν πάτο, ανέβηκαν στο 3% και τώρα φαίνεται να σταθεροποιούνται, ο πληθωρισμός ανεβαίνει συγκρατημένα, η ανεργία ελέγχεται, το ΑΕΠ αυξάνεται με ικανοποιητικούς ρυθμούς και τα χρηματιστήρια απολαμβάνουν τους καρπούς της (επιτυχημένης εκ των πραγμάτων) προσπάθειας εξόδου της μεγαλύτερης οικονομίας του πλανήτη από την κρίση των αρχών της δεκαετίας.

Ίσως ο ρυθμός επιτάχυνσης της οικονομικής ανάπτυξης να έχει πέσει, γεγονός που δεν αρνείται ούτε ο ίδιος ο Γκρίνσπαν, ωστόσο θεωρούμε ότι η παγκόσμια οικονομία και οι επενδυτές δεν χρειάζεται να ανησυχούν ακόμη.

Ευτυχώς που η Ευρώπη δεν μας έχει συνηθίσει σε παρόμοιες πρακτικές. Ύστερα από το αρνητικό αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος για το Ευρωσύνταγμα από τους Γάλλους και τους Ολλανδούς, επέρχεται ρήξη στο δίπολο Γερμανίας - Γαλλίας και ταυτόχρονα δίδεται η ευκαιρία στη Βρετανία να διατηρείται στις παρυφές της Ε.Ε., αλλά στο πλευρό των ΗΠΑ.

Το ευρώ κατατροπώθηκε απέναντι στο δολάριο –εξέλιξη όχι απαραίτητα κακή για τις ευρωπαϊκές εξαγωγικές επιχειρήσεις, αλλά ούτε για τις επενδύσεις από άλλα νομίσματα σε χώρες της Ε.Ε.- η προσδοκώμενη ανάπτυξη του ΑΕΠ ”κόπηκε” στο 1,1-1,7% από 1,2-2,0% από την ΕΚΤ, ενώ οι φωνές που ζητούν μείωση επιτοκίων στην ευρωζώνη γίνονται ολοένα δυνατότερες. Προς το παρόν ο κ. Τρισέ ανθίσταται. Μένει να δούμε μέχρι πότε...

Στην παρούσα φάση τα χρηματιστήρια ανεβαίνουν, με τις δύο πλευρές του Ατλαντικού Ωκεανού να χαίρονται για τους δικούς τους λόγους: Οι ΗΠΑ μέχρι πρότινος για τα θετικά εταιρικά αποτελέσματα και τις καλές μακροοικονομικές εκθέσεις σε ανεργία και πληθωρισμό και η Ε.Ε. γιατί έγινε το νόμισμά της πιο φθηνό και μπορεί να προσελκύσει πιο εύκολα επενδυτές, ενώ οι επιχειρήσεις της έγιναν πιο ανταγωνιστικές.

Κρίνουμε πάντως ότι βρισκόμαστε πολύ κοντά σε ένα σημείο καμπής, τόσο για τις ΗΠΑ, που χάνουν σταδιακά το momentum της ανάπτυξής τους, όσο και για την Ε.Ε., που έχει δεχθεί ένα σημαντικό πλήγμα στη βάση της, το οποίο θεωρούμε ότι απλώς δεν έχει συνειδητοποιήσει ακόμη σε όλη του την ένταση και έκταση. Επομένως, καλό είναι οι επενδυτές να φυλάνε τα ρούχα τους.

* Ο Δ. Λευτάκης είναι αντιπρόεδρος Δ.Σ. και γενικός διευθυντής της Merit, ενώ ο Α.Ν. Καραλής είναι χρηματιστηριακός εκπρόσωπος.