Οι οικονομικές συνέπειες μιας ενδεχόμενης αλλαγής καθεστώτος στο Ιράν 

Αυτό δεν εκπλήσσει.  Μερικοί ίσως θυμούνται ότι κατά τον πόλεμο των 12 ημερών του καλοκαιριού μεταξύ Ιράν και Ισραήλ, το τελευταίο έστειλε αεροπλάνα για να εξουδετερώσουν τον Ιρανό θρησκευτικό ηγέτη Χαμαινί αλλά γύρισαν πίσω μετά από απαίτηση του Τραμπ, όπως γράφτηκε στον διεθνή Τύπο. 

Τώρα, ο τελευταίος γνωρίζει, όπως κι η ιρανική ελιτ, ότι έχει επιπλέον χαρτιά να παίξει μετά την επέμβαση στη Βενεζουέλα. Εκτός από πετρέλαιο και χρυσό, η τελευταία παράγει επίσης ουράνιο που χρειαζόταν το Ιράν για το πυρηνικό του πρόγραμμα. Εικάζεται ότι οι  απευθείας αεροπορικές πτήσεις Καράκας-Τεχεράνης  και η έντονη παρουσία Ιρανών εκεί σχετίζεται τόσο με την μεταφορά ουρανίου όσο και την αποταμίευση/επένδυση ιρανικών κεφαλαίων στη Βενεζουέλα. Θεωρητικά, μέσω Βενεζουέλας, οι ΗΠΑ ελέγχουν μέρος του παράνομου πλούτου της ιρανικής ελίτ.

Γιατί τα επισημαίνουμε όλα αυτά; Γιατί, όπως επισήμανε ο Ian Bremmer της Eurasia, το ιρανικό καθεστώς μπορεί να επιδιώξει να κάνει ντιλ με την Ουάσιγκτον, αποδεχόμενο τους όρους του Τραμπ με αντάλλαγμα την άρση των οικονομικών κυρώσεων σταδιακά καθώς διακυβεύει πολλά. Κάτι τέτοιο ίσως έδινε παράταση ζωής στο καθεστώς καθώς θα άμβλυνε τις οικονομικές επιπτώσεις στον πληθυσμό δηλ. υπερπληθωρισμός, ελλείψεις σε φάρμακα, ηλεκτρονικά είδη. Αυτό το ενδεχόμενο και η βίαιη καταστολή ίσως εξηγούν τι κάνει τους άλλους μισούς στο Polymarket να στοιχηματίζουν στη μη ανατροπή του θεοκρατικού καθεστώτος το 2026.

Ας έλθουμε όμως στο προκείμενο. Ποιές θα ήταν οι οικονομικές συνέπειες αν το θεοκρατικό καθεστώς του Ιράν ανατρεπόταν από τους διαδηλωτές; Μια βίαιη ανατροπή που θα συνοδευόταν από κενό εξουσίας στο Ιράν θα αύξανε την αβεβαιότητα και ενδεχομένως θα οδηγούσε βραχυπρόθεσμα σε αύξηση της τιμής του πετρελαίου. 

Κι αυτό παρά το γεγονός ότι η παγκόσμια παραγωγή πετρελαίου ξεπερνά την ζήτηση. Όμως, το πλεόνασμα δεν είναι μεγαλύτερο από την ιρανική παραγωγή πετρελαίου που ανέρχεται σε 4,3% της παγκόσμιας παραγωγής. Σημειώνεται ότι το Ιράν έχει το 3ο μεγαλύτερο αποδεδειγμένο απόθεμα πετρελαίου στον κόσμο με κάπου 200 δισ. βαρέλια μετά την Βενεζουέλα και την Σαουδική Αραβία.  Επομένως, υπάρχουν περιθώρια αναταραχής βραχυπρόθεσμα παρά το πλεόνασμα πετρελαίου παγκοσμίως. 

Αναμφισβήτητα, η ιρανική παραγωγή πετρελαίου θα αυξηθεί σημαντικά σταδιακά σε περίπτωση που το κενό εξουσίας στο Ιράν καλυφθεί μετά από ενδεχόμενη ανατροπή του καθεστώτος. Αυτό θα ασκήσει πτωτική πίεση στις διεθνείς τιμές πετρελαίου με τα σημερινά δεδομένα.

Όμως, θα περίμενε κάποιος να μειωθούν επίσης οι χρεώσεις για ασφάλιση φορτίου σε πλοία σε συγκεκριμένες γραμμές που με την σειρά τους θα μπορούσαν να συμπιέσουν τους ναύλους και τον πληθωρισμό σε πολλές χώρες. Στη περιοχή, θα υπήρχε εισροή κεφαλαίων για άμεσες επενδύσεις στο Ιράν ενώ η αυξημένη ασφάλεια θα διευκόλυνε τον τουρισμό και θα μείωνε τις στρατιωτικές δαπάνες.  Αφήνουμε στην άκρη την μείωση του ασφάλιστρου ρίσκου για μετοχές, ομόλογα και το νόμισμα του Ιράν.

Αναμφισβήτητα, ο ανθρώπινος παράγοντας με τις εκατοντάδες νεκρούς στο Ιράν μετράει περισσότερο απ’ ότι ο οικονομικός. Αν όμως το σενάριο της ανατροπής του καθεστώτος γινόταν πραγματικότητα, οι οικονομικές συνέπειες θα ήταν σημαντικές όχι μόνο για το Ιράν αλλά κι άλλες χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας.