Το μάθημα των '70s: To σοκ του πληθωρισμού τροφίμων έναντι ενέργειας

Προς το παρόν, οι αγορές προεξοφλούν γρήγορο τέλος. H spot τιμή του αμερικανικού αργού ήταν κοντά στα 90 δολάρια το βαρέλι χθες βράδυ ενώ η τιμή του συμβολαίου μελλοντικής εκπλήρωσης (futures) με παράδοση τον Δεκέμβριο του 2026 ήταν στα 70 δολάρια και του Μαρτίου 2027 στα 67 δολάρια. 

Αν η αύξηση της τιμής πετρελαίου αποδειχθεί βραχυπρόθεσμη, η επίπτωση στο πληθωρισμό και στην ανάπτυξη θα είναι περιορισμένη. Αν όμως, το σημερινό σκηνικό κρατήσει παραπάνω θα αρχίσουν οι συγκρίσεις με την δεκαετία του 1970.

Αξίζει λοιπόν να επισημάνουμε κάποιες επιπτώσεις εκείνης της περιόδου που δεν είναι ευρύτερα γνωστές γιατί μπορεί να τις ξαναβρούμε μπροστά μας.

Είναι αλήθεια ότι όλοι σχεδόν επικεντρώνονται στη μεγάλη αύξηση της τιμής του πετρελαίου εκείνη την δεκαετία. Όμως, η αύξηση του πληθωρισμού των τροφίμων ήταν ακόμη μεγαλύτερη.

Πιο συγκεκριμένα, η συνεισφορά των τροφίμων στο δείκτη τιμών καταναλωτή (ΔΤΚ) ήταν διπλάσια σε σύγκριση με εκείνη της ενέργειας πριν και μετά το Αραβικό εμπάργκο του 1973 το οποίο σημάδεψε την πρώτη πετρελαϊκή κρίση. Σε κάποιο βαθμό, αυτό οφείλετο  στη φτωχή σοδειά στη τότε Σοβιετική Ένωση.   

Μετά την Ιρανική Επανάσταση του 1979, τρόφιμα και ενέργεια είχαν παρόμοια συνεισφορά στην άνοδο του πληθωρισμού. Σήμερα, τα τρόφιμα συνεισφέρουν περισσότερο απ’ ότι η ενέργεια στον πληθωρισμό.

Υπάρχουν διάφορα κανάλια τα οποία συνδέουν τις τιμές των τροφίμων με την ενέργεια. Το κόστος μεταφοράς είναι ένα από αυτά καθώς τα ορυκτά καύσιμα συνεχίζουν να έχουν την μερίδα του λέοντος. Το άλλο είναι οι τιμές των λιπασμάτων.

Σε γενικές γραμμές, οι τιμές των λιπασμάτων προηγούνται της αύξησης των τιμών των τροφίμων κατά 3 με 6 μήνες, τονίζουν οι ειδικοί.

Όμως, μιλώντας με ανθρώπους από την αγορά λιπασμάτων, η στήλη  κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ίσως ήμασταν τυχεροί στην Ελλάδα και γενικότερα στο Βόρειο Ημισφαίριο. Γιατί; Η περίοδος για την μαζική χρήση λιπάσματος στον αγροτικό τομέα λήγει στα μέσα Μαρτίου. Ουσιαστικά δηλαδή έχει λήξει. Φυσικά, λίπασμα χρησιμοποιούνται επίσης σ’ άλλες  καλλιέργειες, π.χ. κηπευτικά, επίσης αλλά είναι λίγο. Αν ο πόλεμος γινόταν τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο, οι επιπτώσεις θα ήταν άμεσες και μεγαλύτερες όπως λένε.

«Για μας (τομέας λιπασμάτων), η σεζόν πρακτικά τελείωσε,» τόνισε υψηλόβαθμο στέλεχος εμπορικής εταιρείας. «Πάμε τώρα από Φθινόπωρο και ας ελπίσουμε μέχρι τότε οι τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου να έχουν πέσει.»   

Με άλλα λόγια, το λίπασμα δεν θα συνεισφέρει στον πληθωρισμό των τροφίμων τόσο πολύ όσο πολλοί από εμάς περίμεναν βραχυπρόθεσμα τουλάχιστον. 

Αν λοιπόν υπάρξει αποκλιμάκωση των τιμών της ενέργειας τις επόμενες εβδομάδες, όπως πολλοί προσδοκούν στην αγορά, η επίπτωση στα τρόφιμα θα είναι μικρή από αυτή την πηγή. Αν όμως οι τιμές της ενέργειας παραμείνουν αυξημένες, θα πρέπει να αρχίσουμε σκεφτόμαστε την δεκαετία του 1970. 

ΣΗΜ: Yπάρχουν δυο μεγάλες κατηγορίες λιπασμάτων με μερίδιο αγοράς 50-50 διεθνώς. Από την μια πλευρά, το αζωτούχο λίπασμα το οποίο χρειάζεται πολλή ουρία. Ένα σημαντικό μέρος της ουρίας, κάπου 25%,  προέρχεται από τις χώρες του Κόλπου.  Από την άλλη πλευρά, το σύνθετο λίπασμα το οποίο αποτελείται  κυρίως από κάλιο και φώσφορο και πολύ λιγότερη ουρία.