Τι είναι ο περιβαλλοντικός ηγέτης και πώς επιδρά στις ομάδες

Ο κόσμος αλλάζει είτε αυτό αρέσει είτε όχι. Οι ηγεσίες συνεπώς δεν μπορούν να παραμείνουν αγκιστρωμένες στο παρελθόν.

Στην εποχή της κοινωνικής δικτύωσης, της περιβαλλοντικής κρίσης και του πολυπολιτισμικού προβληματισμού, οι ηγέτες χρειάζονται νέες δεξιότητες για να ανταπεξέλθουν στο ρόλο τους. Υπό αυτή την έννοια, ο περιβαλλοντικός ηγέτης μπορεί να αποτελέσει νέα πηγή γνώσης και έμπνευσης. Αυτό επιτυγχάνεται αν κατανοήσουμε γιατί οι άνθρωποι «αντιδρούν» στο περιβάλλον αντί να δρουν με βάση τη λογική τους.

Ο συγκεκριμένος τύπος ηγεσίας δεν αφορά στην αλλαγή του τρόπου σκέψης μιας ομάδας ή ενός ατόμου, αλλά στην καλλιέργεια του περιβάλλοντος που φέρνει στην επιφάνεια τα καλύτερα δυνατά αποτελέσματα. Δεν οδηγεί τα μέλη της ομάδας στο τελικό αποτέλεσμα αλλά θέτει τον χώρο εντός του οποίου θα ευδοκιμήσουν οι απαραίτητες, για την επιτυχία, δεξιότητες. Ο ρόλος του ηγέτη μεταμορφώθηκε, καθώς τώρα απαιτεί ένα άτομο το οποίο θα εμπνεύσει το πάθος αλλά και θα δώσει κατεύθυνση στην ομάδα.

Ο δρόμος προς τη διαμόρφωση αυτού του τύπου ηγέτη χτίζεται πάνω στην αυτο-ανακάλυψη και τη γνώση της ομαδικής ψυχολογίας. Μόνο όταν εμείς, ως ηγέτες, κατανοήσουμε πώς επηρεάζουμε ολόκληρο το σύστημα της ομάδας, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο το ίδιο το σύστημα έχει αντίκτυπο σε εμάς τους ίδιους, θα καταφέρουμε να γίνουμε περιβαλλοντικοί ηγέτες. Εκ πρώτης όψεως, μπορεί να απογοητευτούμε από το μήκος της διαδρομής αυτού του ταξιδιού.

Πάντως, το μονοπάτι έχει δομή, που αν ακολουθήσουμε καταλήγουμε στα επιθυμητά αποτελέσματα. Το πρώτο βήμα, είναι να συνειδητοποιήσετε ότι όποια κίνηση κάνετε, όποια απόφαση και αν λάβετε όσο ασήμαντη και αν είναι, θα επηρεάσει την ομάδα. Είτε είναι θετική είτε αρνητική έχει κάποιο αντίκτυπο. Σε δεύτερη φάση, πρέπει να καταλάβετε ότι όταν ένα άτομο μέσα στην ομάδα αντιδρά, θα επηρεάσει τόσο εσάς όσο και τους υπόλοιπους.

Από τη στιγμή που οι πράξεις του ηγέτη δεν επιδρούν μόνο στην ψυχολογία των ατόμων αλλά και σε ολόκληρη την κουλτούρα του οργανισμού, ένας περιβαλλοντικός ηγέτης διαχειρίζεται 7 ψυχολογικές επιρροές (2 κλειδιά αυτογνωσίας και 5 πυλώνες Αλλαγής).

Ο περιβαλλοντικός ηγέτης δεν αναπτύσσει «ακολούθους» αλλά ανατρέφει ηγέτες. Για να διευκολυνθεί αυτή η κατάσταση, είναι απαραίτητη η κατανόηση της έννοιας της Περιβαλλοντικής Ηγεσίας.

Αναφερόμενοι έτσι στα 2 κλειδιά αυτογνωσίας, υπογραμμίζουμε:

• Κλειδί 1: Εστιάστε στην ανάπτυξη και τα αποτελέσματα, μην κατηγορείτε τους άλλους. Πρέπει να κατανοήσετε ότι έστω και ασυνείδητα θα επιδιώξετε να επιβεβαιώσετε τον εγωισμό σας, υποστηρίζοντας ότι οι άλλοι κάνουν λάθος. Αφού το συνειδητοποιήσετε οφείλετε να αποφύγετε αυτόν τον τρόπο λειτουργίας.
• Κλειδί 2: Δημιουργείστε ευκαιρίες, ώστε να αποδειχτούν οι άλλοι επιτυχημένοι και αναγνωρίστε τις ενέργειές τους που οδήγησαν στην επίτευξη του στόχου. Το επόμενο βήμα, είναι να θάβετε αποφάσεις και να προβείτε σε κινήσεις που θα βοηθήσουν τους γύρω σας να επιτύχουν και να αναπτύξουν τις ικανότητες τους. Και όταν τα καταφέρουν, αναγνωρίστε το, χτίζοντας τους 5 πυλώνες της Αλλαγής.

Οι 5 πυλώνες αποτελούν το βασικότερο συστατικό της ικανότητας του ηγέτη να μεταβάλει τις δυναμικές της ομάδας, ώστε να καλλιεργήσει ένα περιβάλλον που εμπνέει και «βγάζει» από τους ανθρώπους τον καλύτερο τους εαυτό.

Στο επίπεδο αυτό, τεράστια είναι η σημασία του ανώτερου σκοπού:

Η ομάδα πρέπει να έχει ένα σκοπό που είναι ευρύτερος και ανώτερος από τους προσωπικούς στόχους κάθε ατόμου. Παρόλα αυτά, το να κατανοήσει το κάθε μέλος της ομάδας την ανωτερότητα αυτού του στόχου τον ικανοποιεί εξίσου.

Οι άνθρωποι, από τη φύση μας, επιθυμούμε να είμαστε άριστοι στα πράγματα με τα οποία καταπιανόμαστε. Αλλά σε πραγματικές συνθήκες, η προσπάθεια να εργαζόμαστε σε πλήρη αρμονία με διάφορα άτομα, εντός συγκεκριμένων πλαισίων και κάτω από διάφορες επιρροές, σπανίως καταλήγει στα επιθυμητά αποτελέσματα.

Συχνά, εκνευριζόμαστε με το περιβάλλον μας και με τα εμπόδια που δε μας επιτρέπουν να αφιερώσουμε ολόκληρο τον εαυτό μας στην εργασία μας. Γνωρίζουμε ότι η αλλαγή πρέπει να προχωρήσει, ενδεχομένως ορισμένες φορές υποδεικνύουμε στους άλλους ότι πρέπει να αλλάξουν αλλά ένα πράγμα παραμένει σταθερό: η επιθυμία όλων μας να βρισκόμαστε σε ένα περιβάλλον που μας οδηγεί στην επιτυχία.

Ο ρόλος, λοιπόν, του περιβαλλοντικού ηγέτη είναι να εμπνεύσει την ανώτερη αυτή ιδέα. Να κάνει, δηλαδή, την ομάδα να την αποζητά και να είναι πρόθυμη να αγωνιστεί για αυτή, υποσχόμενος ένα βελτιωμένο εργασιακό περιβάλλον και έναν καλύτερο εαυτό. 

Βασική προϋπόθεση για τα παραπάνω είναι η «πίστη στην αλλαγή».

Η ομάδα θα πρέπει να πιστέψει ότι η αλλαγή μπορεί να υλοποιηθεί και ότι έχει την ικανότητα να τη φέρει εις πέρας. Όσοι απαρτίζουν την ομάδα, οφείλουν να πιστέψουν ότι μπορούν και οι ίδιοι να βελτιωθούν.

Αλλά για να ενθαρρυνθούν τα μέλη της ομάδας, χρειάζεται να αντιληφθούν ότι υπάρχει μια μεθοδολογία που θα διευκολύνει την αλλαγή. Αν η μεταβολή μοιάζει με άπιαστο όνειρο, λίγοι θα αγωνιστούν. Έτσι, ο πρώτος πυλώνας είναι να παρουσιάσετε μια μεθοδολογία αλλαγής, η οποία θα επηρεάσει θετικά το περιβάλλον της ομάδας και θα δώσει μια αίσθηση πληρότητας.

Υπό αυτή την οπτική γωνία, η μεθοδολογία η οποία εδώ και καιρό σχεδιάστηκε με σκοπό να ανταποκρίνεται στην αλλαγή της εταιρικής κουλτούρας και της περιβαλλοντικής ηγεσίας είναι η θεωρία «Directive Communication» (DC).

Ο περιβαλλοντικός ηγέτης πρέπει να είναι ο πρώτος που θα γνωρίζει τη μεθοδολογία και δεύτερον να καθοδηγήσει τους ανθρώπους-κλειδιά πάνω στο σύστημα, ώστε και αυτοί με τη σειρά τους να κατευθύνουν τους υπόλοιπους.

Η κάθε μεθοδολογία συνδέεται με συγκεκριμένη γλώσσα. Η γλώσσα ενισχύει τόσο την εκμάθηση όσο και τον ίδιο τον ανώτερο στόχο. Διευκολύνει την ποιοτικότερη επικοινωνία με λιγότερα λόγια. Επιτρέπει την έκφραση των συναισθημάτων, χωρίς να γίνεται υπερβολικά γλαφυρή.

Ο περιβαλλοντικός ηγέτης οφείλει να χρησιμοποιεί και να προωθεί τη γλώσσα αυτή μέσα στην ομάδα με στόχο να αποτελέσει το καλό παράδειγμα.

Ας υποθέσουμε ότι υπάρχει ο ανώτερος στόχος που επιδιώκει η ομάδα, η μεθοδολογία που εφαρμόζουν όλοι και μια κοινή γλώσσα με βάση την οποία επικοινωνούν τα μέλη της και συνεπώς υπάρχει κοινή ταυτότητα. Ο ρόλος του περιβαλλοντικού ηγέτη είναι να παγιώσει την ταυτότητα αυτή και να παράσχει στην ομάδα όραμα.

* Ο Arthur F. Carvazzi είναι συγγραφέας, σύμβουλος επιχειρήσεων, διεθνής ομιλητής και δημιουργός της εταιρείας Directive Communication.