Ποιες δεξιότητες χρειάζεστε για να επιβιώσετε στον καιρό του ΑΙ

Διαχειρίζεσαι ομάδες, κυριαρχείς στα αρχεία σου, κερδίζεις καλά τα προς το ζην... Πολύ καλά! Αλλά η τεχνητή νοημοσύνη δεν ενδιαφέρεται για την κατάστασή σου.

Ήδη εγκαθίσταται, χωρίς να ανησυχεί για κανέναν, στον τριτογενή τομέα και στη διοίκηση, αφήνοντας πίσω της ένα διάχυτο άγχος που εκτείνεται σε όλα τα επίπεδα: τι θα μείνει σύντομα ως βάρος στον άνθρωπο; Πώς θα παραμείνετε απαραίτητοι στα μάτια του εργοδότη σας; Πώς θα διαχειριστείτε τη ζωή σας;

Για τον Dominique Duquesnoy, επικεφαλής μιας εταιρείας προσλήψεων και ειδικό στις συμπεριφορικές δεξιότητες, το ερώτημα δεν είναι αν η τεχνητή νοημοσύνη θα αντικαταστήσει τους ανθρώπους, αλλά πώς θα αναδιανείμει την αξία τους. Η υιοθέτηση δέκα δεξιοτήτων είναι απαραίτητη, λέει, για να παραμείνετε σχετικοί και να κάνετε τη διαφορά στον κόσμο της εργασίας του αύριο.

Κανόνας 1: Δεν αντιστέκεστε στην ενημέρωση, ξέρετε πώς να εξελιχθείτε.

Στο παρελθόν, οι υπεύθυνοι προσλήψεων εκτιμούσαν τη γνώση και την τεχνογνωσία. Στις δεκαετίες του '80 και του '90, πρόσθεσαν διαπροσωπικές δεξιότητες. Σήμερα, αυτοί οι ίδιοι υπεύθυνοι προσλήψεων αξιολογούν αυτό που ορισμένοι αποκαλούν «γνωρίζοντας πώς να εξελιχθείς» ή «δυνατότητα μάθησης».

Με άλλα λόγια, η ικανότητα να αναλαμβάνεις την ευθύνη, να ανακάμπτεις και κυρίως, όπως επισημαίνει ο Dominique Duquesnoy, «να παραμένεις αισιόδοξος απέναντι στις νέες τεχνολογίες και τη συνεχώς εξελισσόμενη πρακτική τους». Επομένως, παραμείνετε ανοιχτοί στην καινοτομία.

«Οι τεχνολογίες πάντα αποσταθεροποιούσαν αυτό που ήδη υπάρχει. Αυτό που πραγματικά αλλάζει στην εποχή μας είναι η ταχύτητα ανάπτυξής τους. Το θέμα είναι να παραμείνουμε διαυγείς... Όσοι ξέρουν πώς να κάνουν την τεχνητή νοημοσύνη συνεργάτη στην εξέλιξη και όχι απειλή, θα προχωρήσουν πιο γρήγορα και πιο μακριά».

Προφανώς, αυτή η αναζήτηση βελτίωσης θα βασίζεται πάντα στην ικανότητα του ατόμου να μαθαίνει, στην οξυδέρκεια και την προσαρμοστικότητά του. Αλλά σε έναν κόσμο όπου τα εργαλεία, οι πρακτικές και οι τεχνολογίες εξελίσσονται συνεχώς, το «να ξέρεις πώς να εξελίσσεσαι» γίνεται, σύμφωνα με τον ειδικό, «ο πραγματικός μοχλός της απασχολησιμότητας».

Κανόνας 2: Δίνοντας στην τεχνητή νοημοσύνη τη σωστή νομιμότητα

«Είναι μια ουσιαστική μετα-δεξιότητα», λέει ο Dominique Duquesnoy. «Πολλοί δίνουν στην τεχνητή νοημοσύνη υπερβολική νομιμότητα, άλλοι την απορρίπτουν εντελώς. Ωστόσο, και στις δύο περιπτώσεις, αποκλείονται από το παιχνίδι».

«Πρέπει», λέει, «να μάθουμε να τοποθετούμε την τεχνητή νοημοσύνη στη θέση που της αξίζει. Είναι σίγουρα ένα ισχυρό εργαλείο, αλλά ένα εργαλείο που δεν είναι τίποτα περισσότερο και τίποτα λιγότερο, μερικές φορές λανθασμένο, και του οποίου η αξία εξαρτάται από την κριτική ματιά του ατόμου που το χρησιμοποιεί. Δεν πρέπει να του δοθεί περισσότερη νομιμότητα από έναν άνθρωπο ειδικό. Από την άλλη, θα ήταν παράλογο να μην του χορηγήσουμε καθόλου».

Κανόνας 3: Επανεξέταση διαχείρισης

Αν γίνεται τόσος λόγος για την τεχνητή νοημοσύνη, είναι γιατί απειλεί, για πρώτη φορά, στελέχη, που μέχρι τώρα ήξεραν ότι προστατεύονται από την αυτοματοποίηση... Πώς θα μοιάζει λοιπόν αύριο ένας ιεραρχικά ανώτερος;

Η διαχείριση που βασίζεται στη νομιμότητα της γνώσης χάνει ήδη την επιρροή της (επειδή η γνώση, που έχει ήδη συμπληρωθεί από τη μηχανή, είναι προσβάσιμη σε όλους!). Στο μέλλον, είναι επομένως «η ικανότητα να καθοδηγείς, να αμφισβητείς και να εξελίσσεσαι» που θα αυξηθεί σε αξία.

«Ο προπονητής δεν θα είναι πλέον αυτός που έχει την απάντηση, αλλά αυτός που αποφασίζει», εξηγεί ο Dominique Duquesnoy.

«Σε αυτό, η εμπειρία και οι τεχνικές δεξιότητες δεν πρέπει να αμφισβητούνται. Αλλά ο διευθυντής θα υπάρχει πολύ περισσότερο στην ικανότητά του να κατανοεί τους κώδικες και την κουλτούρα της εταιρείας, καθώς και τα πρότυπα λειτουργίας της, έχοντας τη δυνατότητα να κάνει στον εαυτό του αυτές τις ερωτήσεις: Τι είναι δυνατόν να γίνει εδώ;

Ποια είναι τα μέσα; Ο κεντρικός της ρόλος θα είναι επίσης να εξηγεί τις αποφάσεις, να κάνει τους ανθρώπους να την τηρούν και να διατηρεί τη συνοχή παρά την ποικιλομορφία και την απόκλιση των απόψεων. Με αυτόν τον τρόπο, η επιρροή του δεν θα είναι πλέον ιεραρχική, αλλά «πολύ πιο σχεσιακή».

Κανόνας 4: Δομήστε τη σκέψη και τη δημιουργικότητά σας

Η τεχνητή νοημοσύνη ανταμείβει τα καθαρά μυαλά. «Το να μιλάς σε ένα μηχάνημα είναι σαν να εκπαιδεύεις έναν καλό υπάλληλο: αν οι οδηγίες σου είναι μπερδεμένες, θα είναι και η απάντηση».

Η ικανότητα να ταξινομεί κανείς τις σκέψεις του, να τις διατυπώνει μια σχετική ταχύτητα, είναι επομένως ένα αποφασιστικό πλεονέκτημα. Πέρα όμως από τη λογική, ένα μεγάλο μέρος της απάντησης που θα διατυπώσει η τεχνητή νοημοσύνη θα εξαρτηθεί από την ευαισθησία του συγγραφέα με τον οποίο συνομιλεί.

«Στην ίδια ερώτηση, δύο άτομα θα λάβουν δύο διαφορετικές απαντήσεις. Γιατί ποτέ δεν θα το διατυπώσουν το ίδιο», εξηγεί ο ειδικός.

Η ευφυΐα μου, η ευαισθησία μου, τα συναισθηματικά μου αντανακλαστικά διαμορφώνουν τον τρόπο που αντιλαμβάνομαι τον κόσμο. Με άλλα λόγια, η δόμηση της σκέψης κάποιου είναι ήδη ένας τρόπος έκφρασης της μοναδικότητάς του, γιατί εκεί που οι μηχανές παρατάσσουν τις απαντήσεις, οι άνθρωποι τους δίνουν κατεύθυνση.

Κανόνας 5: Καλλιεργήστε την κριτική σκέψη

Για δεκαετίες, εναπόκειται στην εταιρεία να σχεδιάσει και να ρυθμίσει τη μάθηση μέσω προγραμματισμένης εκπαίδευσης, η οποία συχνά είναι μακρά και μερικές φορές όχι πολύ απαραίτητη. Ωστόσο, ο καθένας μπορεί πλέον να αυτοεκπαιδεύεται συνεχώς, χάρη σε έξυπνους βοηθούς, ικανούς να προτείνουν άμεσα απαντήσεις, πόρους ή τρόπους δράσης...

Αλλά πρέπει ακόμα να γίνει έξυπνα. Αυτή η νέα αυτονομία, όσο απελευθερωτική κι αν είναι, απαιτεί σταθερή κριτική σκέψη: δηλαδή, «αμφισβήτηση της ευρωστίας μιας παραγόμενης απάντησης, σύγκριση πηγών, εντοπισμός προκαταλήψεων που εμπλέκονται στην προτροπή και, για άλλη μια φορά, μη χορήγηση στην τεχνητή νοημοσύνη νομιμότητας ανώτερης από αυτή ενός ανθρώπινου ειδικού».

Κανόνας 6: Καλλιεργώντας τις ανθρώπινες σχέσεις…

Το να παραμένεις απασχολήσιμος σημαίνει να είσαι ένα ευχάριστο, σχετικό και στοργικό άτομο, στο οποίο θέλεις να μιλήσεις.

«Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να δημιουργήσει ψυχολογική ή ακόμα και σωματική απόσταση μεταξύ των εργαζομένων. Γιατί τελικά, δεν χρειαζόμαστε απαραίτητα άλλους πια. Μας παρέχει άμεσες απαντήσεις, μας καθοδηγεί, μας ενημερώνει για τις ενέργειες που πρέπει να γίνουν ή τις στρατηγικές επίλυσης προβλημάτων... περιορίζοντας τις αλληλεπιδράσεις που είχαμε για να λύσουμε ένα πρόβλημα.

Ωστόσο, η εταιρεία παραμένει συλλογική. Πρέπει να διατηρήσουμε το χιούμορ, την ενσυναίσθηση ή την ικανότητα συνεργασίας. Εξ ου και η επαγρύπνηση: προσέξτε να μη δημιουργήσετε υπερβολική απόσταση από τους συναδέλφους σας χρησιμοποιώντας υπερβολική τεχνητή νοημοσύνη. Ακούγεται ανόητο, αλλά η σχεσιακή ποιότητα γίνεται «πραγματικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα».

Κανόνας 7: Η αξία της υπομονής….

Ούτε αυτή η τεχνική διευκόλυνση πρέπει να μας κάνει να ξεχνάμε την αξία της υπομονής, όπως σημειώνει ένας γνωστός μάνατζερ: «Ζούμε σε μια κοινωνία αμεσότητας. Θέλουμε τα πάντα, αυτή τη στιγμή, ειδικά όταν πρόκειται για πληροφορίες.

Η τεχνητή νοημοσύνη τονίζει περαιτέρω αυτή την τάση, δίνοντας την ψευδαίσθηση ότι τα πάντα μπορούν να αποκτηθούν άμεσα, να αναδιαμορφωθούν ή να βελτιωθούν χωρίς όριο. Ξεχνάμε ότι συχνά είναι δύσκολο για τους ανθρώπους να εκτελέσουν αυτά τα καθήκοντα».

Το να μάθουμε να είμαστε υπομονετικοί -με τον εαυτό μας, με τους άλλους, αλλά και με τη χρήση της τεχνολογίας- γίνεται επομένως βασική δεξιότητα. Αυτό σημαίνει να ξαναμάθουμε να αφιερώνουμε χρόνο, να βάζουμε τον εαυτό μας στο επίπεδο των ανθρώπων και να διατηρούμε τις μορφές ευγένειας που δομούν τις ανθρώπινες σχέσεις.

Εν ολίγοις, η καλλιέργεια της υπομονής στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης σημαίνει πάνω απ' όλα άρνηση να περιορίσουμε τις ανταλλαγές μας μόνο στην τεχνική αποτελεσματικότητα.

Κανόνας 8: Σκεφτείτε πέρα από την περιγραφή της θέσης εργασίας σας

«Όποιος χρησιμοποιεί απλώς την τεχνητή νοημοσύνη για να κάνει τα πράγματα πιο γρήγορα χάνει το νόημα», λέει ο ειδικός σε θέματα ανθρώπινου δυναμικού. Αντίθετα, όσοι σκέφτονται πέρα από την περιγραφή της θέσης εργασίας τους, ενσωματώνοντάς την στη λογική της εταιρείας, «γρήγορα θα γίνουν απαραίτητοι».

Ο Dominique Duquesnoy μιλά για «στρατηγική οικειοποίηση»: «Πρέπει να δούμε το εργαλείο ως συλλογικό μοχλό, όχι μόνο ως προσωπικό κέρδος». Με άλλα λόγια, να κατανοήσουμε πώς η τεχνητή νοημοσύνη τροποποιεί την κυκλοφορία της πληροφορίας, τα κυκλώματα λήψης αποφάσεων και τη δημιουργία αξίας, προκειμένου να προσαρμοστεί σε πραγματικό χρόνο.

Κανόνας 9: Υιοθέτηση ηθικής γραμμής

Ο χειρισμός της τεχνητής νοημοσύνης είναι καλός και καλός, αλλά απαιτεί την υιοθέτηση μιας ηθικής γραμμής συμπεριφοράς στη χρήση της. Επομένως, απαιτείται διαφάνεια και προσοχή.

«Αν έχω χρησιμοποιήσει ΑΙ, έστω και εν μέρει, για να παράγω ένα παραδοτέο, πρέπει να μπορώ να το πω. Δεν πρέπει να φοβόμαστε να υποθέσουμε τη χρήση του, γιατί η τεχνητή νοημοσύνη συμμετέχει στη συλλογική νοημοσύνη. Πάνω απ' όλα, η δουλειά του περιστρέφεται γύρω από θέματα ασφάλειας. Δηλαδή, πώς χρησιμοποιώ την τεχνητή νοημοσύνη για να μην την τροφοδοτώ με εμπιστευτικές έννοιες. Οι οργανισμοί αναμένουν πλέον μια πραγματική αίσθηση ψηφιακής ευθύνης».

Κανόνας 10: Εμπιστοσύνη και ακρόαση των νέων

«Τα νέα ταλέντα αρχίζουν να αποκλείονται λίγο από την εταιρεία, επειδή εκτελούν τις λεγόμενες «απλούστερες» εργασίες. Αλλά πώς θα δημιουργήσουν εμπειρία αν δεν τους ενσωματώσουμε, επειδή φοβόμαστε πολύ μήπως χάσουμε τις δουλειές μας; Εάν ορισμένες εργασίες είναι αυτοματοποιημένες, οι νέοι θα πρέπει να είναι οι πρώτοι που θα υποφέρουν ακόμα κι αν είναι «πιο άνετοι με την τεχνολογία»;

«Στην πραγματικότητα, μάλλον μέσω αυτών θα γίνει μια δίκαιη υιοθέτηση του εργαλείου, γιατί αναμφίβολα θα βάλουν την απαραίτητη απόσταση από το μηχάνημα, για να εφεύρουν κάτι που βρίσκεται πολύ περισσότερο στο επίκεντρο των αμοιβαίων συμφερόντων των οργανισμών. Πρέπει να συνεχίσουμε να τους εμπιστευόμαστε. Και εμείς, οι παλιοί, που φεύγουμε από την εταιρεία αρκετά γρήγορα, γιατί όλα αυτά μας ξεπερνούν».