A. Κεφαλάς: Πολιτικά παιχνίδια - Λάθη στρατηγικής

Τους τελευταίους μήνες είμαστε μάρτυρες ενός πολιτικού παιχνιδιού με επίκεντρο την εκλογική αναμέτρηση, με τον πρωθυπουργό να κρατά κλειστά τα χαρτιά του και τους υπόλοιπους να λειτουργούν σαν να έχουμε εκλογές το φθινόπωρο. Το μεγάλο ερώτημα είναι ποιον εξυπηρετεί αυτή η τακτική και πόσο επηρεάζεται η Οικονομία και οι επιχειρήσεις. Τα λάθη τακτικής. Γράφει ο Αντώνης Κεφαλάς.

Δημοσιεύθηκε: 23 Ιουλίου 2007 - 08:10

A. Κεφαλάς: Πολιτικά παιχνίδια - Λάθη στρατηγικής

του Αντώνη Κεφαλά

Εδώ και αρκετές εβδομάδες η χώρα ζει τον προεκλογικό πυρετό. Ο πρωθυπουργός κρατά τα χαρτιά του κλειστά -λέγεται ότι δεν μιλά ούτε στο μαξιλάρι του. Το μεγάλο ερώτημα είναι τι και ποιον εξυπηρετεί αυτή η τακτική.

Η πλειονότητα της κοινωνίας και του πολιτικού κόσμου πιστεύει ότι εκλογές θα έχουμε το φθινόπωρο. Αν αυτό δεν πρόκειται να συμβεί, τότε η παράταση της εντύπωσης αυτής δεν εξυπηρετεί κανέναν άλλο σκοπό παρά να εξαντλήσει ημετέρους και υμετέρους σε άσκοπες προεκλογικές κινήσεις και να αποδυναμώσει τις προσπάθειες που θα πρέπει να επαναληφθούν αργότερα -κατά τεκμήριο πλέον την άνοιξη.

Αν πρόκειται να συμβεί, τότε το κρυφτό που παίζεται με την επίσημη ανακοίνωση δεν εξυπηρετεί σε τίποτα: απλώς διότι όλοι πιστεύουν πως θα γίνουν το φθινόπωρο και όλοι λειτουργούν ανάλογα -οπότε κατά έναν τρόπο η προεξόφληση φέρνει και το γεγονός.

Η παράταση της αμφιβολίας μπορεί να βολεύει και τους δύο αρχηγούς των μεγάλων κομμάτων: κρατά όσους διαφωνούν πειθαρχημένους. Ποιος θα τα βάλει με τον αρχηγό όταν καταρτίζονται οι λίστες των υποψηφίων; Και ποιος θα διακινδυνεύσει υπουργικό θώκο εκδηλώνοντας ανταρσία τούτη τη στιγμή;

Από εκεί και πέρα, για τη Νέα Δημοκρατία τα οφέλη είναι βέβαια μεγαλύτερα, διότι κατέχει και νέμεται την εξουσία. Για το ΠΑΣΟΚ είναι λιγότερα: το κόστος μιας παρατεταμένης προεκλογικής περιόδου θεωρείται πιο επιβαρυντικό για την όποια αξιωματική αντιπολίτευση.

Ο αντίλογος υπάρχει όμως. Αν δημιουργηθεί η εντύπωση ότι ο πρωθυπουργός -ο εκάστοτε πρωθυπουργός- παίζει με τον θεσμό κατά τρόπο κυνικό, με κίνητρο καθαρά προσωπικό και με παραγνώριση του κόστους για το ίδιο το κόμμα, τότε θα υπάρχουν αντιδράσεις. Η εσωκομματική πειθαρχία μπορεί να διατηρηθεί μέχρι τις εκλογές. Μετά θα ανοίξει ο... γνωστός ασκός του Αιόλου.

Οι δυσαρεστημένοι δεν θα διστάσουν να εκφράσουν τη διαφωνία τους και να κάνουν τη ζωή δύσκολη στην κυβέρνηση. Όσο, μάλιστα, η πλειοψηφία είναι μικρή, τόσο θα εντείνονται οι πιέσεις, οι αντιπαραθέσεις και τα πολιτικά παιχνίδια.

Πόσο επηρεάζονται οι επιχειρήσεις

Για την Οικονομία τα αποτελέσματα είναι διαφορετικά -ανάλογα με τη μορφή του κάθε ”ατζέντη” της. Αν ανήκει στον ιδιωτικό τομέα, η παρατεταμένη προεκλογική περίοδος ουδόλως απασχολεί. Μια σύγχρονη, οργανωμένη και ανταγωνιστική επιχείρηση δεν περιμένει πλέον από καμία κυβέρνηση.

Λειτουργεί ανεξάρτητα, δρα με βάση τον σχεδιασμό της, αρπάζει τις ευκαιρίες και γενικά κάνει τη δουλειά της. Πού και πού μπορεί να κοιτάξει κατά κυβέρνηση μεριά και να αναρωτηθεί ”τι κάνουν αυτοί”, αλλά πάλι, αν δεν δει απάντηση, θα σηκώσει τους ώμους και θα γυρίσει στη δουλειά της.

Η κατάσταση είναι διαφορετική για τις επιχειρήσεις που κάνουν σημαντικές δουλειές με το κράτος. Μπροστά στην προεκλογική περίοδο, η ΔΕΗ, για παράδειγμα, δεν θα προχωρήσει τα έργα αύξησης της ισχύος της, απλώς διότι ο επιβλέπων υπουργός δεν θέλει να αναλάβει κανένα πολιτικό -όπως το βλέπει- κόστος της όποιας απόφασής του.

Αυτό και μόνο είναι τραγικό παράδειγμα προς αποφυγήν. Ανάγεται στο βαθύτερο νόημα της διαπλοκής -με την έννοια ότι το πολιτικό κόστος υπερισχύει της τεράστιας ανάγκης και του αναφαίρετου δικαιώματος του κοινωνικού συνόλου να έχει αξιόπιστη παροχή ηλεκτρικού ρεύματος.

Ακόμη χειρότερη είναι η κατάσταση όσον αφορά στις δημόσιες επιχειρήσεις και στους οργανισμούς κοινωνικής ασφάλισης. Ο νόμος για τις ΔΕΚΟ μπορεί να έχει ψηφιστεί, αλλά η εφαρμογή του είναι επιεικώς ανεπαρκής.

Κανένας υπουργός -και πολύ περισσότερο ο κ. Μ. Λιάπης που από τη θέση του επιβλέπει τις περισσότερες, τις πιο ζημιογόνες και απείθαρχες δημόσιες επιχειρήσεις- δεν θα διακινδυνεύσει τούτη την περίοδο να βρεθεί με κρίση στα χέρια του και με τους υποψήφιους ψηφοφόρους του να του καταλογίζουν ανεπάρκεια και ανικανότητα.

Ποιες μεταρρυθμίσεις...

Στην πράξη, και παρά τις πρωθυπουργικές εξαγγελίες για το αντίθετο, οι μεταρρυθμίσεις έχουν σταματήσει. Στην ουσία, και με εξαίρεση τον οικονομικό τομέα, καλά-καλά δεν ξεκίνησαν. Αυτές που έγιναν ήταν λίγες (Παιδεία, μαθηματικός τύπος) και ανεπαρκείς (γραφειοκρατία). Ο κρατικός παρεμβατισμός συνεχίστηκε αμείωτος, με πρώτο και καλύτερο το υπουργείο Ανάπτυξης, όπου ο λαϊκισμός έμπλεξε τα μπούτια του με τον κρατισμό και όλα όσα έγιναν ήταν είτε για το θεαθήναι είτε για να διατηρήσουν αλώβητο τον ρόλο του κράτους.

Το Εθνικό Συμβούλιο Ανταγωνιστικότητας, για παράδειγμα, σπατάλησε τον χρόνο, τις ικανότητες και τις γνώσεις πολλών αξιόλογων επιστημόνων για να πετύχει ένα μεγάλο μηδενικό όσον αφορά στη διεθνή ανταγωνιστικότητα της χώρας. Θεσμοί χρησιμοποιηθήκαν -κι έτσι υπονομεύτηκαν- στο όνομα του λαϊκισμού και της κομματικής και προσωπικής σκοπιμότητας.

Σε άλλους τομείς δεν υπήρξε καμία αλλαγή και καμία πρόοδος: η γεωργία είναι σε αναταραχή και ανέτοιμη να αντιμετωπίσει τη λαίλαπα της νέας ΚΑΠ. Η Υγεία ακόμη ταλαιπωρείται από τα ράντζα, από την έλλειψη προσωπικού, από εξοπλισμό που καταρρέει (ενώ άλλος σύγχρονος σαπίζει σε αποθήκες) και από ασυνείδητους προμηθευτές που απλώς... υπερτιμολογούν.

Τα λάθη τακτικής

Μπορεί στην Οικονομία να υπήρχε λογική για την ”ήπια προσαρμογή”. Δεν υπήρχε, όμως, στις λοιπές μεταρρυθμίσεις που έπρεπε να γίνουν. Η τακτική των ”πρώτων εκατό ημερών” είναι αναγνωρισμένα επιτυχημένη πολιτική γραμμή.

Στην ουσία αυτήν εφάρμοσε και ο Ανδρέας Παπανδρέου το 1981 -άσχετα αν το οικονομικό κόστος της αποδείχτηκε τελικά δυσβάσταχτο. Στην περίπτωση της Νέας Δημοκρατίας ο διαχωρισμός της ”ήπιας οικονομικής προσαρμογής” δεν συνοδεύτηκε -ως όφειλε και ως θα αποδεικνυόταν κομματικά επωφελής- από τολμηρή μεταρρυθμιστική πολιτική που θα άγγιζε την καθημερινότητα του πολίτη.

Η Νέα Δημοκρατία ανέδειξε έτσι τις βαθιές ιδεολογικές γραμμές που την τέμνουν. Οι υποστηρικτές του κρατισμού πήραν από την πρώτη στιγμή -και πάντα με εξαίρεση την Οικονομία- το πάνω χέρι. Ο λόγος ήταν απλός: η συνεκτική γραμμή -και της Νέας Δημοκρατίας και του ΠΑΣΟΚ- είναι η κομματικοκρατία κι αυτή θα κινδύνευε με τις μεταρρυθμίσεις. Χαρακτηριστικό το παράδειγμα με τη γραφειοκρατία: από τη μία ο κ. Προκόπης Παυλόπουλος την πολεμούσε και από την άλλη αυτή αποδεικνυόταν εξαίρετη Λερναία Ύδρα. Η διαδικασία για τα νέα διαβατήρια το απέδειξε πλήρως.

Κάθε δημόσιος υπάλληλος πρέπει να δικαιολογεί την ύπαρξή του. Και επειδή οι περισσότεροι είναι και άχρηστοι και αχρείαστοι, το σύστημα εφευρίσκει τις διαδικασίες για να δικαιολογεί την ύπαρξή τους. Η ισχύς βρίσκεται στους πολλούς.

Αντί για μεταρρυθμίσεις, που ουσιαστικά δεν ξεκίνησαν και τις οποίες ουσιαστικά κανείς δεν σταμάτησε, η Νέα Δημοκρατία άφησε τους παραδοσιακούς μηχανισμούς (τους οποίους η ίδια είχε φτιάξει και ως ΕΡΕ και που αυτούς άλωσε το ΠΑΣΟΚ) στη θέση τους.

Προσπάθησε να τους οικειοποιηθεί. Δεν συνειδητοποίησε ότι η αλλαγή όφειλε να γίνει στους ίδιους τους μηχανισμούς και όχι στο ποιος τους ελέγχει. Διότι οι μηχανισμοί αυτοί έχουν αποκτήσει τη δική τους αυτόνομη ισχύ και, πλέον, πάντα καταφέρνουν να ελέγχουν αυτοί τελικά όποιον επιδιώξει να αποκτήσει τον έλεγχό τους.

Από εκεί και πέρα, τα φαινόμενα των ομολόγων, του ΟΑΕΔ, του ΙΚΑ, της αδυναμίας να προχωρήσουν μεταρρυθμίσεις όπου θίγονται μεγάλα οικονομικά συμφέροντα, της άρνησης να αντιμετωπιστούν φαινόμενα αυθαιρεσίας -ιδέ το τεράστιο θέμα της αξιοποίησης των Ολυμπιακών Εγκαταστάσεων του Ελληνικού, της χρήσης του αιγιαλού- ήταν... φυσιολογικά και αναπόφευκτα.

Η δεύτερη τετραετία δεν υπόσχεται κάτι διαφορετικό. Με μειωμένη πλειοψηφία η Νέα Δημοκρατία θα προσπαθήσει να πείσει πως έκανε και θα κάνει πράγματα. Θα δούμε έτσι τις παραδοσιακές ”μπαρούφες” επιτευγμάτων που εκδίδουν όλα τα κόμματα για να κοροϊδέψουν. Αντίθετα, θα όφειλε να πολεμήσει με βάση το τι πραγματικά έχει κάνει. Γι’ αυτό ίσως να είναι αργά. Αλλά αυτά είναι λάθη τακτικής και στρατηγικής. Κατά τα άλλα... ζήτω ο μεσαίος χώρος.

Oι απόψεις που διατυπώνονται σε ενυπόγραφο άρθρο γνώμης ανήκουν στον συγγραφέα και δεν αντιπροσωπεύουν αναγκαστικά, μερικώς ή στο σύνολο, απόψεις του Euro2day.gr.