Αντ. Κεφαλάς: Το Χ.Α. ”ανήκει” στις τράπεζες...

Η έκθεση του διοικητή της Τραπέζης της Ελλάδος, κ. Ν. Γκαργκάνα, για τη νομισματική πολιτική περιέχει μερικά ενδιαφέροντα και αποκαλυπτικά στοιχεία σχετικά με το ελληνικό χρηματιστήριο. Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι όσον αφορά στη λειτουργία του ως πηγή άντλησης κεφαλαίων υστερεί πάρα πολύ. Η κρίση είναι πάντα εδώ, κι ας ανεβαίνει το ελληνικό χρηματιστήριο στις 5.200 μονάδες. Γράφει ο Αντώνης Κεφαλάς.

Δημοσιεύθηκε: 19 Οκτωβρίου 2007 - 08:44

Αντ. Κεφαλάς: Το Χ.Α. ”ανήκει” στις τράπεζες...

του Αντώνη Κεφαλά

Η έκθεση του διοικητή της Τραπέζης της Ελλάδος, κ. Ν. Γκαργκάνα, για τη νομισματική πολιτική περιέχει μερικά ενδιαφέροντα και αποκαλυπτικά στοιχεία σχετικά με το ελληνικό χρηματιστήριο. Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι όσον αφορά στη λειτουργία του ως πηγή άντλησης κεφαλαίων υστερεί πάρα πολύ.

Στην πράξη αυτή η συγκεκριμένη λειτουργία του είναι τρομακτικά περιορισμένη και βρίσκεται στα χέρια του τραπεζικού τομέα. Εννέα δισεκατομμύρια ευρώ σήκωσαν οι επιχειρήσεις από τη Σοφοκλέους το 2007 (στο πρώτο εννεάμηνο) σε σύγκριση με 3,4 δισ. την ίδια περίοδο του 2006. Και στις δύο χρονιές, όμως, οι τράπεζες τράβηξαν το 89% το 2006 και το 86% το 2007. Οι νέες εταιρείες πήραν μόλις 86 εκατ. το 2006 και 146,6 εκατ. φέτος.

Τέλος, ο τομέας της διαχείρισης ακίνητης περιουσίας σήκωσε κάτι παραπάνω από 920 εκατ. φέτος, για τη δεύτερη θέση στην κατάταξη. Είναι σαφές ότι το Χρηματιστήριο Αθηνών λειτουργεί πλέον βασικά ως καθαρά κερδοσκοπικός χώρος και ελάχιστα συνεισφέρει στην πραγματική ανάπτυξη.

Ο δανεισμός, εξάλλου, από τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα είναι επικερδής για τις επιχειρήσεις. Το spread που πληρώνει μία ελληνική εταιρεία σε σύγκριση με τον ευρωπαϊκό μέσο σταθμικό όρο κόστους δανεισμού μειώθηκε φέτος σε σχέση με πέρυσι από 0,36 έως 0,42 της μονάδας, γεγονός που εξομοιώνει ακόμη περισσότερο τα ελληνικά επιτόκια με τον μέσο όρο της ζώνης του ευρώ. Πολύ απλά, ενώ το κόστος δανεισμού στην Ευρώπη αυξήθηκε κατά περίπου μισή εκατοστιαία μονάδα, στην Ελλάδα αυξήθηκε κατά μόλις 0,14 της μονάδας.

Αλλαγή στάσης

Ενώ, όμως, επιχειρηματίες και παίκτες του χρηματιστηρίου χαίρονται για τη χαλαρότητα των αγορών γενικά και την καλή εικόνα του Χ.Α. ειδικά, στο περιθώριο ελλοχεύουν κίνδυνοι. Και αυτοί δεν αφορούν μόνο στα περισσότερα από 300 δισ. δολ. στεγαστικά που θεωρούνται οριακά (sub prime), η εξυπηρέτηση των οποίων απαιτεί μεγαλύτερα τοκοχρεολύσια από τώρα και μετά.

Αφορούν και στα 330 δισ. δολ. που είναι τα κεφάλαια τα οποία έχουν υποσχεθεί οι τράπεζες στις εταιρείες ιδιωτικού κεφαλαίου, προκειμένου αυτές να χρηματοδοτήσουν τις εξαγορές και συγχωνεύσεις τις οποίες διενεργούν.

Ήδη, πολλές τράπεζες κάνουν πίσω - ακόμη κι αν αυτό συνεπάγεται την καταβολή ποινικών ρητρών. Το ποσό αυτό είναι χαμηλότερο από αυτό που θα χάσουν αν χρηματοδοτήσουν μερικά από τα επιχειρηματικά σχέδια τα οποία τους έχουν υποβληθεί και τα έχουν εγκρίνει. Σε μία περίπτωση -της Acxiom- οι υποψήφιοι αγοραστές της για 2,25 δισ. δολ. βρέθηκαν αντιμέτωποι με την άρνηση των τραπεζών να δανείσουν τα χρήματα. Τα συμβόλαια είχαν ήδη υπογραφεί, όμως, και έτσι οι τράπεζες όφειλαν να καταβάλουν ρήτρες ύψους 65 εκατ. δολ. - το μισό από το συμφωνηθέν για τις προμήθειες ποσό.

Το 50% των 65 εκατ. θα το πληρώσουν η Morgan Stanley και η UBS και το υπόλοιπο 50% η Bank of America.

Εκτός από τις υποχωρήσεις, υπάρχει και η τάση να μειώνουν οι τράπεζες τα αρχικά ποσά που είχαν συμφωνήσει να δώσουν. Στην περίπτωση της εξαγοράς του Home Depot, το ύψος του δανεισμού μειώθηκε από 10,3 δισ. δολ. σε 8,5 δισ. - και με άλλες σημαντικές υποχωρήσεις ως προς τις απαιτήσεις των τραπεζών για εγγυήσεις, ποινικές ρήτρες κ.λπ.

Οι νέοι παράγοντες ρίσκου

Η αγορά δυστυχώς, ή ευτυχώς για πολλούς, αρχίζει να κατανοεί την ύπαρξη παραγόντων ρίσκου που δεν είχαν εκτιμηθεί σωστά μέχρι σήμερα. Για παράδειγμα, σύμφωνα με μια ειδική μελέτη καθηγητή του ΜΙΤ, η ταυτόσημη και ταυτόχρονη συμπεριφορά των hedge funds σε περιόδους πτώσης των αξιών επιτείνει την κρίση και αυξάνει τα ρίσκα, ακριβώς επειδή όλοι κάνουν το ίδιο πράγμα με βάση δεδομένες και κοινές προδιαγραφές.

Είναι τεράστια τα κέρδη που έχουν αποκομίσει οι εταιρείες ιδιωτικού κεφαλαίου και τα επενδυτικά τμήματα των εμπορικών τραπεζών. Ειδική μελέτη, όμως, έδειξε ότι τα πράγματα δεν είναι τόσο ρόδινα ως προς τις εταιρείες που εξαγοράζονται ή και συγχωνεύονται. Κατά κανόνα τα μικρά deals -από 2 έως 20 δισ. δολ.- είναι πιο πετυχημένα από τα μεγάλα.

Σε πολλές περιπτώσεις -όπου η εξαγορά ήταν της τάξης των 2 - 5 δισ. δολ.- είχαμε ακόμη και διπλασιασμό της αξίας μέσα σε 18 μήνες. Γενικά τα μικρά deals πήγαν πολύ καλύτερα από την απόδοση της χρηματιστηριακής αγοράς. Αυτό δεν συνέβη σχεδόν σε καμία περίπτωση όπου το deal ήταν από 10 δισ. δολ. και πάνω.

Η πλειονότητα είτε κινήθηκε στα πλαίσια της ίδιας της αγοράς είτε σημείωσε απόδοση που υπολειπόταν της αγοράς γενικά - πάλι 18 μήνες μετά τη συμφωνία.

Σε τεντωμένο σκοινί

Η κρίση είναι πάντα εδώ, κι ας ανεβαίνει το ελληνικό χρηματιστήριο στις 5.200 μονάδες, κι ας φωνασκούν οι ειδικοί των παιγνίων πως δεν έχουμε τίποτα να φοβηθούμε. Και όλος αυτός ο ενθουσιασμός παραμένει ισχυρός μολονότι η σύνδεση της πραγματικής οικονομίας με τη νομισματική παραμένει ισχνή και διόλου αντιπροσωπευτική.

Η αγορά των εξαγορών και συγχωνεύσεων έφτασε σε αξία, στους πρώτους εννέα μήνες της φετινής χρονιάς, τα 3,85 τρισεκατομμύρια δολάρια, σε σύγκριση με τα 2,81 τρισ. στην ίδια περυσινή περίοδο.

Το πρόβλημα είναι ότι η μικρή και ρηχή ελληνική αγορά είχε άνοδο της τάξης του 17% σχεδόν μέσα στο 2007, ενώ στην Ευρώπη η άνοδος περιορίστηκε στο 6%. Ακόμη χειρότερα, η μικρή κεφαλαιοποίηση γνώρισε άνοδο της τάξης του 28% σχεδόν και οι εταιρείες της μεσαίας κεφαλαιοποίησης ωφελήθηκαν από άνοδο 26%.

Η υψηλή κεφαλαιοποίηση μόλις που έπιασε το 13,5%. Επιβεβαιώθηκε, έτσι, ότι η στρατηγική των λεγόμενων ”ποσοτικών hedge funds” καθώς και των λεγόμενων ”long/short equity funds” αποδεικνύεται ορθή, δηλαδή, να αγοράζουν μετοχές μικρής και μεσαίας κεφαλαιοποίησης και να πωλούν μετοχές υψηλής κεφαλαιοποίησης.

Αυτά είναι, όμως, τα ίδια τα hedge funds που λειτουργούν με τον ίδιο τρόπο ταυτόχρονα και έτσι, με την άθελά τους συντονισμένη πράξη τους αυξάνουν τα ρίσκα στην αγορά.

Το ερώτημα για τη μελλοντική πορεία μπορεί ίσως να απαντηθεί εν μέρει από ορισμένα στοιχεία τα οποία παραθέτει η έκθεση του διοικητή της κεντρικής τράπεζας. Η σχέση τιμής προς κέρδη στην Ελλάδα έχει διαμορφωθεί κατά μέσο όρο στο 20. Στον Dow Jones Euro Stoxx βρίσκεται στο 14. Αν η σχέση αυτή βασίζεται σε προοπτική κερδοφορίας, τότε έχει καλώς.

Αν όχι -και πολλές ενδείξεις μάλλον προς αυτήν την κατεύθυνση κινούνται- τότε η κρίση θα ξαναχτυπήσει. Τούτη τη φορά και πιο βαθιά θα είναι και περισσότερο θα διαρκέσει.

Oι απόψεις που διατυπώνονται σε ενυπόγραφο άρθρο γνώμης ανήκουν στον συγγραφέα και δεν αντιπροσωπεύουν αναγκαστικά, μερικώς ή στο σύνολο, απόψεις του Euro2day.gr.