Οι κάλπες, η τσέπη και το «timing»

Φίλτατοι, καλή σας ημέρα

Στο Μέγαρο Μαξίμου γνωρίζουν ότι ο μεγαλύτερος πολιτικός αντίπαλος της κυβέρνησης δεν είναι σήμερα η αντιπολίτευση αλλά ο πληθωρισμός. Γιατί μπορεί οι διεθνείς αγορές να αναγνωρίζουν τη δημοσιονομική σταθερότητα της ελληνικής οικονομίας, όμως ο ψηφοφόρος συνεχίζει να μετρά την πραγματικότητα στο ράφι του σούπερ μάρκετ, στον λογαριασμό του ρεύματος, στα ενοίκια και στο κόστος της καθημερινότητας.

Η παλιά διαπίστωση ότι «ο Έλληνας ψηφίζει με την τσέπη» εξακολουθεί να αποτελεί ίσως τον πιο ασφαλή οδηγό πολιτικής ανάλυσης. Και αυτό ακριβώς είναι που κάνει το εκλογικό timing κρίσιμο για την κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη.

Η συνεχιζόμενη πίεση των τιμών λειτουργεί αθροιστικά και πολιτικά διαβρωτικά.

Όλα, δε, δείχνουν ότι οι ανατιμήσεις θα συνεχιστούν, όχι μόνον όσο διαρκεί η αναταραχή στην Μέση Ανατολή αλλά και μετά από αυτήν για μήνες, έως ότου αποκατασταθεί η ροή της εφοδιαστικής αλυσίδας.

Όσο η ακρίβεια παγιώνεται ως μόνιμη συνθήκη, τόσο δυσκολότερο γίνεται για την κυβέρνηση να διατηρήσει το βασικό της πλεονέκτημα: την εικόνα αποτελεσματικότητας και ελέγχου της κατάστασης. Ένας «έλεγχος» που δείχνει να έχει ξεφύγει. Οι πολίτες μπορεί να ακούν για ανάπτυξη, επενδύσεις και αναβαθμίσεις της οικονομίας, αλλά ένα μεγάλο μέρος της μεσαίας τάξης αισθάνεται ότι η αγοραστική του δύναμη συρρικνώνεται. Αντιμετωπίζουν, δε, τα διάφορα «pass», ως «ψίχουλα» και βλέπουν ότι η κατάσταση τίθεται εκτός ελέγχου.

Και στην πολιτική, η ψυχολογία της καθημερινότητας συνήθως αποδεικνύεται ισχυρότερη από τους μακροοικονομικούς δείκτες.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, το φθινόπωρο συγκεντρώνει ολοένα και περισσότερες πιθανότητες ως χρόνος εκλογών. Όχι τυχαία.

Η Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης παραμένει παραδοσιακά το κεντρικό βήμα οικονομικών εξαγγελιών κάθε κυβέρνησης. Το νέο πακέτο παροχών που σχεδιάζεται να παρουσιαστεί εκεί αναμένεται να έχει σαφή πολιτικά χαρακτηριστικά: φοροελαφρύνσεις, ενισχύσεις εισοδημάτων και μέτρα στήριξης με στόχο να περιοριστεί η κοινωνική δυσαρέσκεια.

Κάπως έτσι εξηγούνται και οι πληροφορίες (διαρροές ενόψει της πρόσφατης ΚΟ της ΝΔ) που θέλουν να εξετάζεται ως πιθανή ημερομηνία εκλογών η 27η Σεπτεμβρίου. Ανεξαρτήτως, όμως, της τελικής ημερομηνίας, το σενάριο μόνο τυχαίο δεν δείχνει. Μία προσφυγή στις κάλπες λίγες εβδομάδες μετά τη ΔΕΘ θα επέτρεπε στην κυβέρνηση να κεφαλαιοποιήσει πολιτικά τις εξαγγελίες της πριν αυτές «ξεθωριάσουν» μέσα στην πίεση της καθημερινότητας ή πριν εμφανιστούν νέες οικονομικές δυσκολίες.

Με απλά λόγια, το κυβερνητικό επιτελείο φαίνεται να αναζητά το σημείο όπου η πολιτική επίδραση των παροχών θα είναι ακόμη ισχυρή, αλλά η φθορά της ακρίβειας δεν θα έχει κορυφωθεί εκ νέου.

Την ίδια στιγμή, οι δημοσκοπήσεις συνεχίζουν να δείχνουν προβάδισμα της Νέας Δημοκρατίας, αλλά και σαφή σημάδια κόπωσης. Η εικόνα πολιτικής κυριαρχίας παραμένει, όμως δεν είναι πλέον αδιαμφισβήτητη. Η δε αυτοδυναμία, «άπιαστο όνειρο».  Η μακρά παραμονή στην εξουσία, η αίσθηση αλαζονείας που καταλογίζει μέρος της κοινής γνώμης στην κυβέρνηση αλλά και η καθημερινή οικονομική πίεση δημιουργούν σαφείς διαρροές.

Και σε αυτό έρχεται να προστεθεί η παράμετρος των πιθανών νέων πολιτικών σχηματισμών.

Τα σενάρια για πολιτική επιστροφή του Αλέξη Τσίπρα, για ενδεχόμενη πολιτική έκφραση της Μαρίας Καρυστιανού ή ακόμη και για πρωτοβουλίες από τον Αντώνη Σαμαρά δημιουργούν ήδη κινητικότητα στο πολιτικό σκηνικό. Ακόμη κι αν κάποια από αυτά δεν υλοποιηθούν ποτέ, η ίδια η συζήτηση αρκεί για να ενισχύσει την αβεβαιότητα και να τροφοδοτήσει τάσεις κατακερματισμού.

Για το Μέγαρο Μαξίμου, αυτό σημαίνει ότι ο χρόνος ενδέχεται να λειτουργεί εις βάρος του. Όσο παρατείνεται η προεκλογική περίοδος, τόσο αυξάνονται οι πιθανότητες να αποκτήσουν δυναμική νέες πολιτικές κινήσεις ή να βαθύνει η κοινωνική δυσαρέσκεια λόγω της οικονομίας.

Στην πραγματικότητα, το φθινόπωρο ίσως δεν είναι η ιδανική στιγμή για εκλογές. Μπορεί όμως να είναι η τελευταία σχετικά ασφαλής στιγμή, για την ΝΔ.