Πονοκέφαλοι Μητσοτάκη μέχρι την κάλπη

Φίλτατοι, καλή σας ημέρα!

Οι πρώτες δημοσκοπήσεις μετά την εμφάνιση των νέων κομμάτων του Αλέξη Τσίπρα και της Μαρίας Καρυστιανού περιέχουν ένα εύρημα που προκαλεί ενδιαφέρον: η Νέα Δημοκρατία εμφανίζεται να παραμένει σχεδόν ανεπηρέαστη από τις ανακατατάξεις στην αντιπολίτευση.

Εφόσον επιβεβαιωθεί και στις επόμενες μετρήσεις, το συμπέρασμα δεν είναι αμελητέο. Δεν είναι όμως και το σημαντικότερο. Διότι οι εκλογές δεν θα γίνουν με τις σημερινές δημοσκοπήσεις αλλά με τα πολιτικά δεδομένα που θα έχουν διαμορφωθεί την ημέρα της κάλπης. Και μέχρι τότε ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα χρειαστεί να περάσει μέσα από μια διαδρομή γεμάτη πολιτικές νάρκες, θεσμικές συγκρούσεις και εσωκομματικές δοκιμασίες.

Το πρώτο μέτωπο παραμένει η ακρίβεια. Η κυβέρνηση μπορεί να επικαλείται την ανάπτυξη, τις επενδύσεις και τις αναβαθμίσεις της οικονομίας, όμως η πολιτική έχει μια αδυσώπητη ιδιότητα: τελικά μετριέται στο πορτοφόλι. Όσο η καθημερινότητα παραμένει δύσκολη και το διαθέσιμο εισόδημα πιέζεται, τόσο η κοινωνική δυσαρέσκεια θα συσσωρεύεται κάτω από την επιφάνεια των δημοσκοπήσεων. Και η ιστορία διδάσκει ότι οι εκλογές συχνά κρίνονται όχι από την ένταση της δυσαρέσκειας αλλά από τη στιγμή που αυτή βρίσκει τρόπο να εκφραστεί.

Πέρα όμως από την οικονομία, ο πρωθυπουργός έχει μπροστά του τρία αμιγώς πολιτικά μέτωπα. Το πρώτο ακούει στο όνομα Αντώνης Σαμαράς.  Η πιθανότητα δημιουργίας νέου κόμματος από τον πρώην πρωθυπουργό δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως πολιτική φημολογία αλλά ως ένα σενάριο με πραγματικές πιθανότητες υλοποίησης. Και ανεξαρτήτως του τελικού ποσοστού που θα μπορούσε να καταγράψει, ένα είναι βέβαιο: οι ψήφοι του δεν θα προέλθουν από το ΠΑΣΟΚ, ούτε από τον Αλέξη Τσίπρα, ούτε από τη Μαρία Καρυστιανού.

Θα προέλθουν κυρίως από τη Νέα Δημοκρατία.

Σε ένα πολιτικό σύστημα όπου η αυτοδυναμία μοιάζει ολοένα και δυσκολότερη, ακόμη και μια περιορισμένη διαρροή μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική. Πολύ περισσότερο αν η κριτική Σαμαρά αποκτήσει μόνιμα χαρακτηριστικά πολιτικής αντιπολίτευσης εκ των έσω.

Το δεύτερο μέτωπο είναι ο παράγοντας Καραμανλής. Ο Κώστας Καραμανλής δεν εμφανίζεται διατεθειμένος να ηγηθεί κάποιου εσωκομματικού μετώπου. Η δημόσια στάση του όμως δείχνει μια σταθερή και προσεκτικά διατυπωμένη απόσταση από κεντρικές κυβερνητικές επιλογές.

Σε συνδυασμό με την παρουσία σαμαρικών και καραμανλικών βουλευτών που κατά καιρούς εκπέμπουν διαφορετικά πολιτικά μηνύματα, διαμορφώνεται μια εικόνα εσωτερικής πολυφωνίας η οποία δεν είναι αμελητέα.

Οι κυβερνήσεις αντέχουν συνήθως την πίεση των αντιπάλων τους. Πολύ δυσκολότερα αντέχουν την αμφισβήτηση από το ίδιο τους το πολιτικό ακροατήριο. Και η Νέα Δημοκρατία είναι ιστορικά μια παράταξη που όταν αρχίζει να συζητά δημόσια τις εσωτερικές της διαφορές, δημιουργεί εξελίξεις που ξεπερνούν τα κομματικά της όρια.

Το τρίτο μέτωπο βρίσκεται στο πεδίο των θεσμών. Η αντιπαράθεση με την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία για την υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ, οι συζητήσεις γύρω από τη διερεύνηση πολιτικών ευθυνών και οι πρωτοβουλίες για την επιτάχυνση της εκδίκασης υποθέσεων που αφορούν πολιτικά πρόσωπα συνθέτουν ένα σκηνικό το οποίο η κυβέρνηση θα δυσκολευτεί να κρατήσει αποκλειστικά στο νομικό επίπεδο.

Διότι η πολιτική δεν λειτουργεί με τους κανόνες των δικαστηρίων. Λειτουργεί με τις εντυπώσεις, την αξιοπιστία και την εμπιστοσύνη. Και κάθε φορά που μια κυβέρνηση εμφανίζεται να βρίσκεται σε διαφωνία με ελεγκτικούς ή δικαστικούς θεσμούς, το πολιτικό κόστος δεν προκύπτει μόνο από τα γεγονότα αλλά και από την εικόνα που σχηματίζουν οι πολίτες για αυτά.

Ιδίως σε μια περίοδο κατά την οποία η υπόθεση των Τεμπών εξακολουθεί να βαραίνει το δημόσιο κλίμα και να τροφοδοτεί ένα ευρύτερο αίτημα λογοδοσίας.

Όλα τα παραπάνω οδηγούν σε ένα συμπέρασμα που ίσως διαφεύγει μέσα στον θόρυβο των δημοσκοπήσεων. Ο μεγαλύτερος αντίπαλος του Κυριάκου Μητσοτάκη μέχρι τις εκλογές ενδέχεται να μην είναι ούτε ο Τσίπρας, ούτε η Καρυστιανού, ούτε ο Ανδρουλάκης.

Ενδέχεται να είναι η συσσώρευση πολλών διαφορετικών μετώπων τα οποία, εξεταζόμενα μεμονωμένα, δεν φαίνονται ικανά να ανατρέψουν τους πολιτικούς συσχετισμούς αλλά αθροιστικά μπορούν να διαμορφώσουν ένα εντελώς διαφορετικό κλίμα.

Διότι οι κυβερνήσεις σπανίως χάνουν την εξουσία εξαιτίας ενός και μόνο γεγονότος. Συνήθως τη χάνουν όταν μια σειρά από μικρότερα προβλήματα αρχίζουν να συνδέονται μεταξύ τους στο μυαλό των πολιτών και να σχηματίζουν μια ενιαία αφήγηση φθοράς.

Αυτό είναι το πραγματικό διακύβευμα για τον πρωθυπουργό. Και αυτός είναι ο λόγος που οι πιο δύσκολοι αντίπαλοί του μέχρι την κάλπη ίσως να μην βρίσκονται απέναντί του, αλλά γύρω του.