Φίλτατοι, καλή σας ημέρα!
Είμαστε ή δεν είμαστε ανεξάρτητο και κυρίαρχο κράτος; Μπορούμε ή δεν μπορούμε να ασκήσουμε τα κυριαρχικά μας δικαιώματα χωρίς τη μεσολάβηση τρίτων;
Αυτά είναι τα ερωτήματα που ανακύπτουν από τις τελευταίες εξελίξεις γύρω από το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας - Κύπρου, γνωστό ως Great Sea Interconnector (GSI).
Και δεν πρόκειται για θεωρητική συζήτηση.
Η Ελλάδα εξέδωσε NAVTEX για τις έρευνες του γαλλικού Abeille Marengo. Η Τουρκία απάντησε με αντι-NAVTEX, αμφισβητώντας την ελληνική δικαιοδοσία. Παράλληλα, υπήρξαν γαλλικές διπλωματικές επαφές με την Άγκυρα και, αίφνης, ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν δήλωσε στην Καθημερινή ότι «όλα είναι φυσιολογικά, όλα είναι καλά».
Τουρκικές διπλωματικές πηγές υποστήριξαν, μάλιστα, ότι το ζήτημα των NAVTEX επιλύθηκε.
Τι ακριβώς επιλύθηκε; Από ποιον; Και με ποιους όρους;
Σύμφωνα με το in.gr, η Γαλλία απέστειλε στην Τουρκία ρηματική διακοίνωση για το έργο, διευκρινίζοντας ότι η ενημέρωση δεν συνιστά αναγνώριση δικαιοδοσίας.
Χρήσιμη η διευκρίνιση. Δεν απαντά, όμως, στο ερώτημα γιατί χρειάστηκε επίσημη γαλλική διπλωματική παρέμβαση για εργασίες που η Ελλάδα θεωρεί ότι δικαιούται να αδειοδοτεί αυτοτελώς.
Η ελληνική κυβέρνηση διαβεβαιώνει ότι δεν απαιτείται τουρκική άδεια. Ορθώς. Η Αθήνα επικαλείται το διεθνές δίκαιο και υποστηρίζει ότι μόνη αρμόδια για την αδειοδότηση των εργασιών στην περιοχή ελληνικής δικαιοδοσίας είναι η Ελλάδα. Υποστηρίζει επίσης ότι δεν συζήτησε με το Παρίσι κάποια φόρμουλα συνεννόησης με την Άγκυρα και ότι είχε καταστήσει σαφές πως οποιαδήποτε γαλλική επικοινωνία δεν πρέπει να έχει χαρακτήρα αίτησης άδειας.
Ας δεχθούμε ότι έτσι έχουν τα πράγματα. Τότε γιατί χρειάστηκε η γαλλική διπλωματική κινητοποίηση; Και τι ακριβώς ειπώθηκε μεταξύ Παρισιού και Άγκυρας;
Δεν αμφισβητεί κανείς τη χρησιμότητα των συμμαχιών. Ούτε την αξία της γαλλικής συμμετοχής στο έργο. Η διεθνής διπλωματία υπάρχει, μεταξύ άλλων, για να αποτρέπει κρίσεις και να διευκολύνει την επίλυση διαφορών. Άλλο, όμως, η συμμαχική υποστήριξη και άλλο η εξάρτηση από αυτήν.
Εάν η Ελλάδα χρειάζεται κάθε φορά τη μεσολάβηση μιας τρίτης χώρας για να ασκήσει δικαιώματα που της αναγνωρίζει το διεθνές δίκαιο, τότε υπονομεύεται στην πράξη η ανεξάρτητη άσκησή τους. Όχι κατ' ανάγκην η νομική τους υπόσταση, αλλά η δυνατότητα της χώρας να τα ασκεί χωρίς την παρέμβαση άλλων.
Το προηγούμενο της Κάσου, το καλοκαίρι του 2024, όταν οι έρευνες του Ievoli Relume διακόπηκαν εν μέσω τουρκικής παρέμβασης, καθιστά το ερώτημα ακόμη πιο επιτακτικό.
Δύο χρόνια αργότερα, βρισκόμαστε ξανά αντιμέτωποι με τουρκικές αμφισβητήσεις, διπλωματικές επαφές και ερωτήματα για τους όρους υπό τους οποίους θα διεξαχθούν οι έρευνες.
Μόνον που αυτή τη φορά υπάρχει και μια πρόσθετη διάσταση: η αδιαφάνεια.
Ο ελληνικός λαός δεν γνωρίζει τι συζητήθηκε μεταξύ Γάλλων και Τούρκων. Δεν γνωρίζει το περιεχόμενο της ρηματικής διακοίνωσης που, σύμφωνα με δημοσιογραφικές πληροφορίες, απέστειλε το Παρίσι στην Άγκυρα. Δεν γνωρίζει εάν υπήρξε κάποια “διευθέτηση”. Ούτε τι ακριβώς εννοούν οι τουρκικές διπλωματικές πηγές όταν διαβεβαιώνουν ότι το πρόβλημα λύθηκε.
Σκοτάδι βαθύ. Και όλα αυτά για την άσκηση κυριαρχικών δικαιωμάτων της χώρας μας.
Η Αθήνα αποδίδει τις δηλώσεις Φιντάν στην εσωτερική διαχείριση της Τουρκίας. Ενδεχομένως να έχει δίκιο. Δεν αρκεί, όμως, η απόδοση μιας δήλωσης σε επικοινωνιακούς σκοπούς για να απαντηθούν τα ερωτήματα που δημιουργεί. Και ασφαλώς δεν αρκεί η επανάληψη ότι η Ελλάδα ασκεί τα δικαιώματά της σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο.
Το γνωρίζουμε ότι έχει δικαιώματα. Το ερώτημα είναι εάν μπορεί να τα ασκεί ανεμπόδιστα.
Σήμερα ή όποτε αποπλεύσει το γαλλικό ερευνητικό, ενδέχεται οι εργασίες να πραγματοποιηθούν κανονικά. Μακάρι.
Αυτό, όμως, δεν θα απαντήσει αυτομάτως στο ερώτημα εάν η πραγματοποίησή τους προϋπέθεσε κάποια διπλωματική διευθέτηση με την Τουρκία. Ούτε θα εξηγήσει ποια πρακτική θα ακολουθηθεί την επόμενη φορά. Όταν δεν θα υπάρχει γαλλικό πλοίο. Όταν δεν θα εμπλέκονται γαλλικές εταιρείες. Όταν το Παρίσι δεν θα έχει λόγο να παρέμβει.
Η κυβέρνηση οφείλει, λοιπόν, μια σαφή απάντηση. Όχι μόνον εάν ζητήθηκε τουρκική άδεια —διαβεβαιώνει ότι δεν ζητήθηκε— αλλά τι γνωρίζει για τις γαλλοτουρκικές επαφές, ποιο είναι το περιεχόμενο της φερόμενης ρηματικής διακοίνωσης και τι ακριβώς θεωρεί η Άγκυρα ότι επιλύθηκε.
Διότι το ζητούμενο δεν είναι να περάσει ένα καλώδιο επειδή παρενέβη η Γαλλία. Είναι να μπορεί να περάσει και το επόμενο, χωρίς να χρειαστεί να παρέμβει κανείς.
Oι απόψεις που διατυπώνονται σε ενυπόγραφο άρθρο γνώμης ανήκουν στον συγγραφέα και δεν αντιπροσωπεύουν αναγκαστικά, μερικώς ή στο σύνολο, απόψεις του Euro2day.gr.