ΗΠΑ - Ιράν
Ο πόλεμος του Ντόναλντ Τραμπ με το Ιράν δεν επιβαρύνει μόνο τον αμερικανικό προϋπολογισμό, αλλά διαχέεται πλέον σε μεγάλο μέρος της οικονομίας των ΗΠΑ, με κόστος που οι οικονομολόγοι εκτιμούν ότι φτάνει σε εκατοντάδες δισ. δολάρια χαμένου προϊόντος.
Σύμφωνα με ρεπορτάζ των Financial Times, η άνοδος των καυσίμων, οι υψηλότερες αποδόσεις δανεισμού, οι νέες δυσλειτουργίες στις αλυσίδες εφοδιασμού και οι πιέσεις στα τρόφιμα διαβρώνουν το διαθέσιμο εισόδημα των αμερικανικών νοικοκυριών.
Η κυβέρνηση Τραμπ έχει τοποθετήσει το άμεσο κόστος για τους φορολογουμένους στα 25 δισ. δολάρια. Ωστόσο, οικονομολόγοι που μίλησαν στους FT θεωρούν ότι αυτό είναι μόνο ένα μικρό μέρος του λογαριασμού, αν υπολογιστούν πλήρως οι στρατιωτικές δαπάνες και το αυξημένο κόστος χρηματοδότησης.
Η Linda Bilmes, καθηγήτρια στο Χάρβαρντ και ειδική στο κόστος των αμερικανικών συγκρούσεων, τονίζει ότι οι προϋπολογιστικές επιβαρύνσεις που έχουν ανακοινωθεί είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου.
Η σύγκρουση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η δημοτικότητα του Τραμπ κινείται ήδη κοντά σε ιστορικά χαμηλά, εν μέσω κρίσης κόστους ζωής. Ο Justin Wolfers, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν, σημειώνει στους Financial Times ότι ο πόλεμος αλλάζει την οικονομία με βαθύ και δαπανηρό τρόπο. Αν ο στόχος είναι φθηνότερη βενζίνη και περισσότερα τρόφιμα στο καλάθι των νοικοκυριών, προσθέτει, αυτή είναι η λάθος κατεύθυνση.
Το άμεσο κόστος του πολέμου
Το Πεντάγωνο αποδίδει μεγάλο μέρος της εκτίμησης των 25 δισ. δολαρίων στην ταχεία κατανάλωση ακριβών πυραύλων και συστημάτων αντιαεροπορικής άμυνας. Η αμερικανική αμυντική δαπάνη είχε ήδη πάρει ανοδική τροχιά πριν από την κρίση, με σχέδια αύξησής της περίπου κατά 50%, στο 1,5 τρισ. δολάρια έως το 2027, χωρίς να περιλαμβάνονται οι επιπτώσεις του πολέμου.
Το Πεντάγωνο σχεδιάζει να ζητήσει συμπληρωματική χρηματοδότηση από το Κογκρέσο, χωρίς να έχει ακόμη οριστικοποιηθεί το ύψος της. Η αμυντική βιομηχανία μπορεί να δει αυξημένες παραγγελίες, αλλά αυτό δεν σημαίνει άμεση παραγωγική ώθηση. Ο Carlton Haelig, του Center for a New American Security, επισημαίνει ότι θα χρειαστούν χρόνια για να μετατραπούν οι νέες παραγγελίες σε οπλικά συστήματα στην κλίμακα που προβλέπει ο προϋπολογισμός.
Παράλληλα, οικονομολόγοι σημειώνουν ότι οι ίδιες δαπάνες θα είχαν μεγαλύτερο αναπτυξιακό αποτέλεσμα αν κατευθύνονταν σε εκπαίδευση ή υποδομές, που έχουν ισχυρότερο αποτύπωμα στην παραγωγικότητα και την ευημερία των νοικοκυριών.
Καύσιμα, νοικοκυριά και πετρελαϊκές
Το πιο άμεσο πλήγμα για τους καταναλωτές έρχεται από τα καύσιμα. Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, από όπου πριν από τον πόλεμο περνούσε περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου, έχει αυξήσει την τιμή της βενζίνης στις ΗΠΑ πάνω από 50%, στα 4,55 δολάρια το γαλόνι.
Το ντίζελ, κρίσιμο για τη βιομηχανία και τις μεταφορές, έχει ανέβει στα 5,66 δολάρια, πολύ κοντά στο ιστορικό υψηλό των 5,82 δολαρίων. Σύμφωνα με το Watson School of Public Affairs του Brown University, οι Αμερικανοί καταναλωτές είχαν ήδη πληρώσει επιπλέον 35 δισ. δολάρια για βενζίνη και ντίζελ από την έναρξη του πολέμου έως την Παρασκευή που επικαλούνται οι FT.
Το ποσό αντιστοιχεί σε περίπου 268 δολάρια ανά νοικοκυριό, δηλαδή περίπου όσο το κόστος των τροφίμων μιας εβδομάδας. Η επιβάρυνση, όμως, δεν κατανέμεται ισότιμα. Ερευνα της Fed της Νέας Υόρκης δείχνει ότι τα νοικοκυριά στο ανώτερο τρίτο της εισοδηματικής κλίμακας έχουν περιορίσει ελάχιστα τη χρήση βενζίνης. Αντίθετα, τα νοικοκυριά στο χαμηλότερο τρίτο καταναλώνουν πλέον 7% λιγότερη βενζίνη, καταφεύγοντας σε συνεπιβατισμό ή δημόσιες συγκοινωνίες για να απορροφήσουν το πλήγμα.
Υπάρχουν και κερδισμένοι. Οι αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες επωφελούνται από τις υψηλότερες τιμές, ενώ οι εξαγωγές έχουν φτάσει σε επίπεδα-ρεκόρ. Οι Financial Times αναφέρουν ότι οι εξαγωγείς είχαν έσοδα 214 δισ. δολαρίων τον Μάρτιο. Ο Joseph Gagnon, του Peterson Institute for International Economics, σημειώνει ότι οι ωφελημένοι είναι κυρίως οι ιδιοκτήτες κοιτασμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου, όχι τα χαμηλότερα εισοδήματα.
Σημαντική είναι και η πίεση στις αερομεταφορές. Τα αεροπορικά καύσιμα έχουν αυξηθεί πάνω από 70%, ανεβάζοντας το κόστος των εισιτηρίων και επιβαρύνοντας έναν κλάδο ήδη ευάλωτο. Κατά τους FT, ο πόλεμος επιτάχυνε και την κατάρρευση της χαμηλού κόστους Spirit Airlines.
Το μπλόκο στις μειώσεις επιτοκίων
Το δεύτερο μεγάλο κανάλι μετάδοσης είναι τα επιτόκια. Πριν ξεσπάσει η σύγκρουση, οι αγορές περίμεναν δύο μειώσεις επιτοκίων από τη Fed μέσα στο έτος, κατά 25 μονάδες βάσης η καθεμία. Πλέον, αυτή η στήριξη δείχνει να έχει απομακρυνθεί, καθώς οι υψηλότερες τιμές καυσίμων έχουν ανεβάσει τον πληθωρισμό στο 3,5%, αρκετά πάνω από τον στόχο του 2%.
Ο Wolfers εκτιμά ότι μόνο η αδυναμία της Fed να μειώσει τα επιτόκια κατά μισή ποσοστιαία μονάδα συνεπάγεται απώλειες περίπου 200 δισ. δολαρίων στο προϊόν. Το υψηλότερο κόστος χρήματος πλήττει και την αγορά κατοικίας: το μέσο επιτόκιο για στεγαστικό δάνειο 30 ετών έχει ανέβει στο 6,37%, από 5,98% πριν από την έναρξη της σύγκρουσης.
Η Bilmes προειδοποιεί ότι ο τελικός λογαριασμός μπορεί να αποδειχθεί αποσταθεροποιητικός για τους φορολογουμένους, καθώς το κόστος εξυπηρέτησης του αμερικανικού χρέους είναι ήδη πολύ υψηλότερο σε σχέση με την περίοδο του πολέμου στο Ιράκ. Το 2003 οι ΗΠΑ δαπανούσαν περίπου 4% του προϋπολογισμού για τόκους. Σήμερα, το ποσοστό έχει φτάσει στο 15%.
Νέες πιέσεις στις εφοδιαστικές αλυσίδες
Η τρίτη πίεση έρχεται από τις αλυσίδες εφοδιασμού. Ο μηνιαίος δείκτης της Fed της Νέας Υόρκης για τις παγκόσμιες πιέσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα βρίσκεται στο υψηλότερο σημείο από την πανδημία. Ελλείψεις σε πρώτες ύλες έχουν αρχίσει να εμφανίζονται, ενώ το κόστος μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων με σύντομη προθεσμία έχει αυξηθεί αισθητά.
Ακόμη και τα υπερατλαντικά ναύλα από τη Βόρεια Ευρώπη προς την ανατολική ακτή των ΗΠΑ έχουν ανέβει 56% από τα τέλη Φεβρουαρίου, σύμφωνα με τη Xeneta. Ο Austan Goolsbee, πρόεδρος της Fed του Σικάγου, σημειώνει ότι πολλές βιομηχανίες εξακολουθούν να στηρίζονται στη λογική της παράδοσης ακριβώς όταν χρειάζεται, χωρίς μεγάλα αποθέματα σε αποθήκες.
Αυτό σημαίνει ότι κάθε άνοδος στο κόστος καυσίμων περνά απευθείας στο κόστος μεταφοράς εξαρτημάτων, υλικών και προμηθειών.
Ο επόμενος κρίκος είναι τα τρόφιμα
Το επόμενο κύμα αναμένεται στα τρόφιμα. Οικονομολόγοι εκτιμούν ότι χρειάζονται περίπου έξι μήνες για να περάσει πλήρως η άνοδος του ντίζελ στις τιμές των τροφίμων. Πιο εκτεθειμένα θεωρούνται τα ευπαθή προϊόντα, όπως φρούτα, λαχανικά, κρέας και θαλασσινά, που απαιτούν ψύξη και γρήγορη διανομή.
Η Bank of America έχει ήδη καταγράψει αύξηση 7,9% στο κόστος που αντιμετωπίζουν οι εταιρείες συσκευασμένων τροφίμων και ποτών τον Μάρτιο. Η πίεση ενισχύεται και από τα λιπάσματα. Η τιμή των αζωτούχων λιπασμάτων, μεγάλο μέρος των οποίων παράγεται στη Μέση Ανατολή, έχει αυξηθεί πάνω από 30% από την έναρξη του πολέμου.
Αυτό μπορεί να οδηγήσει αγρότες σε περιορισμένη χρήση λιπασμάτων, με χαμηλότερες αποδόσεις στις καλλιέργειες και ακριβότερη προσφορά τροφίμων την επόμενη περίοδο.
Οι FT σημειώνουν ότι οι επιπτώσεις στα τρόφιμα δεν αναμένεται να φτάσουν την ένταση που είχε προκαλέσει η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, όταν ο πληθωρισμός στα είδη παντοπωλείου ξεπέρασε το 13% τον Αύγουστο του 2022. Ωστόσο, το νέο σοκ προστίθεται σε μια ήδη επιβαρυμένη αλυσίδα, μετά την πανδημία, τον πόλεμο Ρωσίας-Ουκρανίας, τους δασμούς και τις επιπτώσεις της μεταναστευτικής πολιτικής στην προσφορά εργασίας.
Οι τιμές των τροφίμων έχουν ήδη αυξηθεί περίπου 30% την τελευταία εξαετία, ενώ οι Financial Times μεταφέρουν την εκτίμηση ότι το αγροδιατροφικό σύστημα βρίσκεται μπροστά σε ακόμη ένα σοβαρό σοκ, σε μια συγκυρία όπου οι πιέσεις συσσωρεύονται.
Η πλειονότητα των Αμερικανών θεωρεί ότι ο πόλεμος με το Ιράν δεν άξιζε το κόστος του, σύμφωνα με δημοσκόπηση των Financial Times. Πτώση δημοτικότητας Τραμπ και προβάδισμα Δημοκρατικών ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών.06 Ιουλ 2026 - 08:16
Αμερικανοί αξιωματούχοι εκτιμούσαν ότι το Ισραήλ εξέταζε τη δολοφονία Ιρανών διαπραγματευτών. Οι ΗΠΑ προχώρησαν σε έμμεσες προειδοποιήσεις προς την Τεχεράνη.05 Ιουλ 2026 - 09:40
Ο Τούρκος πρόεδρος κάλεσε σε στήριξη των ειρηνευτικών προσπαθειών στη Μέση Ανατολή από τις χώρες της περιοχής. Παράλληλα έθεσε στόχο την ενίσχυση των οικονομικών και ενεργειακών δεσμών της Τουρκίας με το Πακιστάν.04 Ιουλ 2026 - 23:02
Λονδίνο και Παρίσι δηλώνουν έτοιμα να αναπτύξουν πολυεθνική ναυτική δύναμη για την προστασία της ναυσιπλοΐας. Η Τεχεράνη προειδοποιεί ότι η ασφάλεια των Στενών αποτελεί ευθύνη των παράκτιων κρατών.04 Ιουλ 2026 - 18:54
Η ιρανική πλευρά επιμένει ότι τα πλοία πρέπει να συμμορφώνονται με τους δικούς της κανόνες δρομολόγησης, ενώ η Ουάσινγκτον και σύμμαχοι στον Περσικό Κόλπο απορρίπτουν το ενδεχόμενο επιβολής τελών διέλευσης.03 Ιουλ 2026 - 06:47
Η προοπτική να επιβληθεί κάποιου είδους τέλος μετά τον πόλεμο θεωρείται δεδομένη από κάποιες ισχυρές ευρωπαϊκές χώρες, σύμφωνα με πηγές του Bloomberg.02 Ιουλ 2026 - 20:32
Στα χαμηλότερα επίπεδα από τα τέλη Φεβρουαρίου οι πετρελαϊκές τιμές, κάτω από τα 68 δολάρια το αμερικανικό αργό, καθώς αποκλιμακώνεται η ανησυχία για τα Στενά του Ορμούζ.02 Ιουλ 2026 - 09:16
Στις τελευταίες συζητήσεις τους, οι αντιπροσωπείες των δύο πλευρών επικεντρώθηκαν στην αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ και την αποδέσμευση ιρανικών κεφαλαίων, τα οποία αποτελούν βασικούς πυλώνες της αρχικής συμφωνίας.02 Ιουλ 2026 - 06:47
«Τα αίτια του συμβάντος διερευνώνται», σύμφωνα με την ενημέρωση, στην οποία υπογραμμίζεται πως δεν υπάρχουν ενδείξεις που να υποδηλώνουν ότι οφείλεται σε εχθρική ενέργεια.01 Ιουλ 2026 - 22:26
Επιχείρησε να διέλθει από μη εξουσιοδοτημένη διαδρομή, αναφέρουν σε ανακοίνωσή τους οι Φρουροί της Επανάστασης. Νέες προειδοποιήσεις προς τις ναυτιλιακές εταιρείες για τη διέλευση από το στρατηγικής σημασίας πέρασμα.01 Ιουλ 2026 - 18:54
Η αποπυρηνικοποίηση του Ιράν προχωράει καλά, δήλωσε ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ.01 Ιουλ 2026 - 17:00
Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν απάντησε με σκληρή γλώσσα στις απειλές του Ισραηλινού υπουργού Άμυνας κατά της ιρανικής ηγεσίας, προειδοποιώντας για «άμεση και ισχυρή απάντηση».01 Ιουλ 2026 - 14:34
Συνομιλίες μέσω διαμεσολαβητών πραγματοποιούνται σήμερα, Τετάρτη, στη Ντόχα του Κατάρ. Η ένταση γύρω από το Στενό του Ορμούζ παραμένει. Δημοσίευμα της Wall Street Journal αναφέρει ότι ο Τραμπ εξετάζει όλα τα ενδεχόμενα.01 Ιουλ 2026 - 10:32
Η Τεχεράνη επιμένει ότι δεν έχουν προγραμματιστεί διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ, ενώ ο Αμερικανός πρόεδρος υποστηρίζει ότι η συνάντηση θα πραγματοποιηθεί στη Ντόχα σήμερα. Εύθραυστη παραμένει η εκεχειρία στο Ορμούζ.30 Ιουν 2026 - 12:47
Η Τεχεράνη δεν έχει ακόμη ξεκινήσει διαπραγματεύσεις για την επίτευξη οριστικής συμφωνίας, τόνισε ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών. 29 Ιουν 2026 - 21:14
Ο ειδικός απεσταλμένος Γουίτκοφ και ο Τζάρεντ Κούσνερ θα μεταβούν στην Ντόχα για υψηλού επιπέδου συναντήσεις αυτή την εβδομάδα σε σχέση με το μνημόνιο κατανόησης με το Ιράν, δήλωσε η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου.29 Ιουν 2026 - 16:59
Ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι η Τεχεράνη ζήτησε τη συνάντηση στην πρωτεύουσα του Κατάρ. Στην Ντόχα, Γουίτκοφ και Κούσνερ. Τί λέει η Τεχεράνη. Η συμφωνία με Ιράν για τερματισμό των εκατέρωθεν επιθέσεων.29 Ιουν 2026 - 15:09
Οι δύο χώρες προγραμματίζουν συνομιλίες την Τρίτη στο Κατάρ, με επίκεντρο το Ορμούζ. Οι διαφωνίες για την εφαρμογή του Μνημονίου Κατανόησης αναζωπυρώνουν την ένταση.28 Ιουν 2026 - 23:57
Ο αθέατος ρόλος Μόσχας και Πεκίνου στη σύγκρουση της Μέσης Ανατολής και γιατί ανησυχεί τις ΗΠΑ. Το νέο μοντέλο proxy warfare που αφήνει τη Δύση με λιγότερα εργαλεία αντίδρασης.28 Ιουν 2026 - 08:30
Ο αμερικανικός στρατός επικαλείται νέες επιθέσεις κατά πλοίων στα Στενά του Ορμούζ. Οι Φρουροί της Επανάστασης δηλώνουν πως απάντησαν χτυπώντας Κουβέιτ και Μπαχρέιν. Το μήνυμα Τραμπ.28 Ιουν 2026 - 08:15