ΗΠΑ - Ιράν
Ο πόλεμος του Ντόναλντ Τραμπ με το Ιράν δεν επιβαρύνει μόνο τον αμερικανικό προϋπολογισμό, αλλά διαχέεται πλέον σε μεγάλο μέρος της οικονομίας των ΗΠΑ, με κόστος που οι οικονομολόγοι εκτιμούν ότι φτάνει σε εκατοντάδες δισ. δολάρια χαμένου προϊόντος.
Σύμφωνα με ρεπορτάζ των Financial Times, η άνοδος των καυσίμων, οι υψηλότερες αποδόσεις δανεισμού, οι νέες δυσλειτουργίες στις αλυσίδες εφοδιασμού και οι πιέσεις στα τρόφιμα διαβρώνουν το διαθέσιμο εισόδημα των αμερικανικών νοικοκυριών.
Η κυβέρνηση Τραμπ έχει τοποθετήσει το άμεσο κόστος για τους φορολογουμένους στα 25 δισ. δολάρια. Ωστόσο, οικονομολόγοι που μίλησαν στους FT θεωρούν ότι αυτό είναι μόνο ένα μικρό μέρος του λογαριασμού, αν υπολογιστούν πλήρως οι στρατιωτικές δαπάνες και το αυξημένο κόστος χρηματοδότησης.
Η Linda Bilmes, καθηγήτρια στο Χάρβαρντ και ειδική στο κόστος των αμερικανικών συγκρούσεων, τονίζει ότι οι προϋπολογιστικές επιβαρύνσεις που έχουν ανακοινωθεί είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου.
Η σύγκρουση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η δημοτικότητα του Τραμπ κινείται ήδη κοντά σε ιστορικά χαμηλά, εν μέσω κρίσης κόστους ζωής. Ο Justin Wolfers, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν, σημειώνει στους Financial Times ότι ο πόλεμος αλλάζει την οικονομία με βαθύ και δαπανηρό τρόπο. Αν ο στόχος είναι φθηνότερη βενζίνη και περισσότερα τρόφιμα στο καλάθι των νοικοκυριών, προσθέτει, αυτή είναι η λάθος κατεύθυνση.
Το άμεσο κόστος του πολέμου
Το Πεντάγωνο αποδίδει μεγάλο μέρος της εκτίμησης των 25 δισ. δολαρίων στην ταχεία κατανάλωση ακριβών πυραύλων και συστημάτων αντιαεροπορικής άμυνας. Η αμερικανική αμυντική δαπάνη είχε ήδη πάρει ανοδική τροχιά πριν από την κρίση, με σχέδια αύξησής της περίπου κατά 50%, στο 1,5 τρισ. δολάρια έως το 2027, χωρίς να περιλαμβάνονται οι επιπτώσεις του πολέμου.
Το Πεντάγωνο σχεδιάζει να ζητήσει συμπληρωματική χρηματοδότηση από το Κογκρέσο, χωρίς να έχει ακόμη οριστικοποιηθεί το ύψος της. Η αμυντική βιομηχανία μπορεί να δει αυξημένες παραγγελίες, αλλά αυτό δεν σημαίνει άμεση παραγωγική ώθηση. Ο Carlton Haelig, του Center for a New American Security, επισημαίνει ότι θα χρειαστούν χρόνια για να μετατραπούν οι νέες παραγγελίες σε οπλικά συστήματα στην κλίμακα που προβλέπει ο προϋπολογισμός.
Παράλληλα, οικονομολόγοι σημειώνουν ότι οι ίδιες δαπάνες θα είχαν μεγαλύτερο αναπτυξιακό αποτέλεσμα αν κατευθύνονταν σε εκπαίδευση ή υποδομές, που έχουν ισχυρότερο αποτύπωμα στην παραγωγικότητα και την ευημερία των νοικοκυριών.
Καύσιμα, νοικοκυριά και πετρελαϊκές
Το πιο άμεσο πλήγμα για τους καταναλωτές έρχεται από τα καύσιμα. Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, από όπου πριν από τον πόλεμο περνούσε περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου, έχει αυξήσει την τιμή της βενζίνης στις ΗΠΑ πάνω από 50%, στα 4,55 δολάρια το γαλόνι.
Το ντίζελ, κρίσιμο για τη βιομηχανία και τις μεταφορές, έχει ανέβει στα 5,66 δολάρια, πολύ κοντά στο ιστορικό υψηλό των 5,82 δολαρίων. Σύμφωνα με το Watson School of Public Affairs του Brown University, οι Αμερικανοί καταναλωτές είχαν ήδη πληρώσει επιπλέον 35 δισ. δολάρια για βενζίνη και ντίζελ από την έναρξη του πολέμου έως την Παρασκευή που επικαλούνται οι FT.
Το ποσό αντιστοιχεί σε περίπου 268 δολάρια ανά νοικοκυριό, δηλαδή περίπου όσο το κόστος των τροφίμων μιας εβδομάδας. Η επιβάρυνση, όμως, δεν κατανέμεται ισότιμα. Ερευνα της Fed της Νέας Υόρκης δείχνει ότι τα νοικοκυριά στο ανώτερο τρίτο της εισοδηματικής κλίμακας έχουν περιορίσει ελάχιστα τη χρήση βενζίνης. Αντίθετα, τα νοικοκυριά στο χαμηλότερο τρίτο καταναλώνουν πλέον 7% λιγότερη βενζίνη, καταφεύγοντας σε συνεπιβατισμό ή δημόσιες συγκοινωνίες για να απορροφήσουν το πλήγμα.
Υπάρχουν και κερδισμένοι. Οι αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες επωφελούνται από τις υψηλότερες τιμές, ενώ οι εξαγωγές έχουν φτάσει σε επίπεδα-ρεκόρ. Οι Financial Times αναφέρουν ότι οι εξαγωγείς είχαν έσοδα 214 δισ. δολαρίων τον Μάρτιο. Ο Joseph Gagnon, του Peterson Institute for International Economics, σημειώνει ότι οι ωφελημένοι είναι κυρίως οι ιδιοκτήτες κοιτασμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου, όχι τα χαμηλότερα εισοδήματα.
Σημαντική είναι και η πίεση στις αερομεταφορές. Τα αεροπορικά καύσιμα έχουν αυξηθεί πάνω από 70%, ανεβάζοντας το κόστος των εισιτηρίων και επιβαρύνοντας έναν κλάδο ήδη ευάλωτο. Κατά τους FT, ο πόλεμος επιτάχυνε και την κατάρρευση της χαμηλού κόστους Spirit Airlines.
Το μπλόκο στις μειώσεις επιτοκίων
Το δεύτερο μεγάλο κανάλι μετάδοσης είναι τα επιτόκια. Πριν ξεσπάσει η σύγκρουση, οι αγορές περίμεναν δύο μειώσεις επιτοκίων από τη Fed μέσα στο έτος, κατά 25 μονάδες βάσης η καθεμία. Πλέον, αυτή η στήριξη δείχνει να έχει απομακρυνθεί, καθώς οι υψηλότερες τιμές καυσίμων έχουν ανεβάσει τον πληθωρισμό στο 3,5%, αρκετά πάνω από τον στόχο του 2%.
Ο Wolfers εκτιμά ότι μόνο η αδυναμία της Fed να μειώσει τα επιτόκια κατά μισή ποσοστιαία μονάδα συνεπάγεται απώλειες περίπου 200 δισ. δολαρίων στο προϊόν. Το υψηλότερο κόστος χρήματος πλήττει και την αγορά κατοικίας: το μέσο επιτόκιο για στεγαστικό δάνειο 30 ετών έχει ανέβει στο 6,37%, από 5,98% πριν από την έναρξη της σύγκρουσης.
Η Bilmes προειδοποιεί ότι ο τελικός λογαριασμός μπορεί να αποδειχθεί αποσταθεροποιητικός για τους φορολογουμένους, καθώς το κόστος εξυπηρέτησης του αμερικανικού χρέους είναι ήδη πολύ υψηλότερο σε σχέση με την περίοδο του πολέμου στο Ιράκ. Το 2003 οι ΗΠΑ δαπανούσαν περίπου 4% του προϋπολογισμού για τόκους. Σήμερα, το ποσοστό έχει φτάσει στο 15%.
Νέες πιέσεις στις εφοδιαστικές αλυσίδες
Η τρίτη πίεση έρχεται από τις αλυσίδες εφοδιασμού. Ο μηνιαίος δείκτης της Fed της Νέας Υόρκης για τις παγκόσμιες πιέσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα βρίσκεται στο υψηλότερο σημείο από την πανδημία. Ελλείψεις σε πρώτες ύλες έχουν αρχίσει να εμφανίζονται, ενώ το κόστος μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων με σύντομη προθεσμία έχει αυξηθεί αισθητά.
Ακόμη και τα υπερατλαντικά ναύλα από τη Βόρεια Ευρώπη προς την ανατολική ακτή των ΗΠΑ έχουν ανέβει 56% από τα τέλη Φεβρουαρίου, σύμφωνα με τη Xeneta. Ο Austan Goolsbee, πρόεδρος της Fed του Σικάγου, σημειώνει ότι πολλές βιομηχανίες εξακολουθούν να στηρίζονται στη λογική της παράδοσης ακριβώς όταν χρειάζεται, χωρίς μεγάλα αποθέματα σε αποθήκες.
Αυτό σημαίνει ότι κάθε άνοδος στο κόστος καυσίμων περνά απευθείας στο κόστος μεταφοράς εξαρτημάτων, υλικών και προμηθειών.
Ο επόμενος κρίκος είναι τα τρόφιμα
Το επόμενο κύμα αναμένεται στα τρόφιμα. Οικονομολόγοι εκτιμούν ότι χρειάζονται περίπου έξι μήνες για να περάσει πλήρως η άνοδος του ντίζελ στις τιμές των τροφίμων. Πιο εκτεθειμένα θεωρούνται τα ευπαθή προϊόντα, όπως φρούτα, λαχανικά, κρέας και θαλασσινά, που απαιτούν ψύξη και γρήγορη διανομή.
Η Bank of America έχει ήδη καταγράψει αύξηση 7,9% στο κόστος που αντιμετωπίζουν οι εταιρείες συσκευασμένων τροφίμων και ποτών τον Μάρτιο. Η πίεση ενισχύεται και από τα λιπάσματα. Η τιμή των αζωτούχων λιπασμάτων, μεγάλο μέρος των οποίων παράγεται στη Μέση Ανατολή, έχει αυξηθεί πάνω από 30% από την έναρξη του πολέμου.
Αυτό μπορεί να οδηγήσει αγρότες σε περιορισμένη χρήση λιπασμάτων, με χαμηλότερες αποδόσεις στις καλλιέργειες και ακριβότερη προσφορά τροφίμων την επόμενη περίοδο.
Οι FT σημειώνουν ότι οι επιπτώσεις στα τρόφιμα δεν αναμένεται να φτάσουν την ένταση που είχε προκαλέσει η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, όταν ο πληθωρισμός στα είδη παντοπωλείου ξεπέρασε το 13% τον Αύγουστο του 2022. Ωστόσο, το νέο σοκ προστίθεται σε μια ήδη επιβαρυμένη αλυσίδα, μετά την πανδημία, τον πόλεμο Ρωσίας-Ουκρανίας, τους δασμούς και τις επιπτώσεις της μεταναστευτικής πολιτικής στην προσφορά εργασίας.
Οι τιμές των τροφίμων έχουν ήδη αυξηθεί περίπου 30% την τελευταία εξαετία, ενώ οι Financial Times μεταφέρουν την εκτίμηση ότι το αγροδιατροφικό σύστημα βρίσκεται μπροστά σε ακόμη ένα σοβαρό σοκ, σε μια συγκυρία όπου οι πιέσεις συσσωρεύονται.
Η χώρα επικαλείται πως η ουδετερότητά της δεν επιτρέπει τέτοιες εξαγωγές όσο διαρκεί η σύγκρουση. «Οι εξαγωγές πολεμικού υλικού στις ΗΠΑ δεν μπορούν να εγκριθούν προς το παρόν», διευκρινίζει η ανακοίνωση της κυβέρνησης.20 Μαρ 2026 - 14:32
Νέα δύναμη πεζοναυτών ξεκίνησε από τη Δυτική Ακτή των ΗΠΑ, σήμα κλιμάκωσης, σύμφωνα με αναλυτές. Εξετάζονται σενάρια κατάληψης ή ναυτικού αποκλεισμού της νήσου Kharg για να ανοίξουν τα Στενά. 20 Μαρ 2026 - 13:40
Έγινε «μάρτυρας στην δειλή, τρομοκρατική, αμερικανο-σιωνιστική επίθεση» που έλαβε χώρα σήμερα τα ξημερώματα, επιβεβαίωσε η ιρανική οργάνωση. Οι εχθροί του Ιράν δεν θα πρέπει να νιώθουν ασφαλείς προειδοποίησε ο Μοτζταμπά Χαμενεΐ.20 Μαρ 2026 - 10:21
Τραμπ και Νετανιάχου σπεύδουν να καθησυχάσουν τους επενδυτές αλλά η σύγκρουση συνεχίζεται. Οριακά βελτιωμένη η εικόνα στο πετρέλαιο. Το παράδοξο με την τιμή του Brent και του αμερικανικού αργού.20 Μαρ 2026 - 09:51
Mόνο οι πρώτες έξι ημέρες των αμερικανικών στρατιωτικών επιχειρήσεων είχαν κόστος 11,3 δισ. δολαρίων, όπως αποκάλυψε ο οικονομικός ελεγκτής του Πενταγώνου.20 Μαρ 2026 - 09:04
Επίθεση με drones προκάλεσε πυρκαγιά σε διυλιστήριο στο Κουβέιτ, εν μέσω κλιμάκωσης των πληγμάτων σε ενεργειακές υποδομές στον Κόλπο, με χώρες της περιοχής να απαντούν σε επιθέσεις.20 Μαρ 2026 - 08:06
Δεν είναι άτρωτη η Ευρώπη στις αυξήσεις τιμών, επεσήμανε η Πρόεδρος της Κομισιόν. «Επαινώ τον Κύπριο πρόεδρο για τη διαχείριση της κατάστασης», τόνισε. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλεί την Επιτροπή να παρουσιάσει μέτρα.20 Μαρ 2026 - 07:48
«Η κυβέρνηση είναι έτοιμη να αντιμετωπίσει τις επιπτώσεις από τις αυξήσεις στα καύσιμα», δήλωσε. Η Ελλάδα δεν διαπραγματεύεται με κανέναν τη διάταξη των αμυντικών της δυνάμεων. Η αναχαίτιση ιρανικών πυραύλων από τους ελληνικούς Patriot ήταν μια αυστηρά αμυντική δράση.20 Μαρ 2026 - 07:39
Μετά το πρακτικά κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ, το ερώτημα ήταν πόσο θα διαρκέσει η σύγκρουση, για να εκτιμηθεί η τιμή του πετρελαίου. Όμως, το χτύπημα στη μεγαλύτερη εγκατάσταση φυσικού αερίου στον κόσμο άλλαξε τα δεδομένα. Για τον πληθωρισμό, τις οικονομίες και τις αγορές. 20 Μαρ 2026 - 07:08
Το πέμπτης γενιάς μαχητικό, κόστους άνω των 100 εκατ. ευρώ υποχρεώθηκε να κάνει αναγκαστική προσγείωση σε βάση της Μέσης Ανατολής. Εκτελούσε αποστολή πάνω από το Ιράν.19 Μαρ 2026 - 17:34
«Αχάριστη η Ευρώπη, θα έπρεπε να πει ένα "ευχαριστώ" στον πρόεδρο των ΗΠΑ για τη δράση κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας», τόνισε ο υπουργός Αμυνας των ΗΠΑ.19 Μαρ 2026 - 14:58
Η απάντηση της Τεχεράνης στην επίθεση στο κοίτασμα South Pars «βρίσκεται σε εξέλιξη και δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί», διαμηνύει ο στρατός, παρά την υπόσχεση-απειλή Τραμπ. Εκτοξεύτηκαν οι τιμές πετρελαίου και αερίου. 19 Μαρ 2026 - 14:52
Στο στόχαστρο ιρανικών πυραύλων και drones το λιμάνι Γιανμπού της Σαουδικής Αραβίας, από όπου ανακατευθύνονται οι εξαγωγές αργού. Νέα αναταραχή στις αγορές από την προσωρινή διακοπή φορτώσεων. 19 Μαρ 2026 - 14:23
Οι τεράστιες διαφορές που διαμορφώνονται στις τιμές φυσικού αερίου -τώρα και πετρελαίου- μεταξύ ΗΠΑ και Ευρώπης απειλούν με καταστροφή τη Γηραιά Ηπειρο. Η ώρα της αντίδρασης, μαζί με άλλες δυνάμεις, είναι τώρα.19 Μαρ 2026 - 12:19
Επίθεση με drone στο διυλιστήριο Mina Al-Ahmandi προκάλεσε μικρή πυρκαγιά που τέθηκε υπό έλεγχο, χωρίς τραυματισμούς, εν μέσω κλιμάκωσης στη Μέση Ανατολή.19 Μαρ 2026 - 09:47
Οι τιμές φυσικού αερίου στην Ευρώπη εκτινάχθηκαν 30% και του πετρελαίου πάνω από 6%, μετά την επίθεση του Ιράν σε εγκατάσταση LNG στο Κατάρ, κλιμακώνοντας τον πόλεμο και τις ανησυχίες για την παγκόσμια προσφορά.19 Μαρ 2026 - 09:34
Mια παρατεταμένη σύγκρουση θα μπορούσε να αυξήσει την πίεση στις καταθέσεις και να επιβαρύνει τα δανειακά χαρτοφυλάκια. Οι εκτιμήσεις και η προειδοποίηση της S&P.19 Μαρ 2026 - 08:48
Ποιες ελαφρύνσεις αναμένεται να ζητήσουν οι χώρες του Νότου, γιατί πατάνε φρένο οι Σκανδιναβικές. Η γκρίζα ζώνη με το ρωσικό πετρέλαιο. Πώς κινείται η Γερμανία. Τι υποστηρίζουν αξιωματούχοι της ΕΕ.19 Μαρ 2026 - 08:35
Στα 118 δολάρια το Brent, εκτόξευση 30% για το ευρωπαϊκό φυσικό αέριο στα €70. Ο Τραμπ ζητά να σταματήσουν οι εκατέρωθεν επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές.19 Μαρ 2026 - 08:29
Η εντύπωση ότι ο πόλεμος στη Μ. Ανατολή θα ήταν σύντομος πρέπει να εγκαταλειφθεί μετά τη χθεσινή κλιμάκωση. Ο πρόεδρος Τραμπ χρειάζεται μια γρήγορη νίκη αλλά αυτό δεν θα συμβεί όσο το Ιράν ελέγχει τα Στενά του Ορμούζ. Η ιστορία της περιοχής από την εποχή του Κύρου διδάσκει ότι οι παίκτες αλλάζουν αλλά η σκηνή παραμένει ίδια.19 Μαρ 2026 - 07:29