Ράχμαν: Πως ο Τραμπ θα γίνει… παρένθεση

Σύνοψη

«Είναι μόνο τέσσερα χρόνια», στέναξε ανώτερος Βρετανός αξιωματούχος λίγο μετά τη νίκη του Ντόναλντ Τραμπ στις προεδρικές εκλογές του 2024. Το σκεπτικό ήταν σαφές. Οι σύμμαχοι της Αμερικής πρέπει να κρατήσουν την αναπνοή τους μέχρι να λήξει η δεύτερη θητεία Τραμπ στην προεδρία. Στο τέλος, η παλιά Αμερική θα επιστρέψει.

Έναν χρόνο μετά και η διάθεση έχει αλλάξει δραματικά. Στη διάσημη πλέον ομιλία στο Νταβός (το ετήσιο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ όπου συναντώνται παγκόσμιοι ηγέτες και επιχειρηματίες), ο Μαρκ Κάρνεϊ, πρωθυπουργός του Καναδά, βεβαίωσε: «Γνωρίζουμε πως η παλιά τάξη δεν θα επιστρέψει».

Αυτή η άποψη είναι όλο και πιο κοινή. Η νέα επικρατούσα άποψη είναι πως η προεδρία Τραμπ δεν είναι μια προσωρινή παρέκκλιση. Αντιθέτως, ο Τραμπ αντιπροσωπεύει βαθιές δυνάμεις στην Αμερική που δεν θα εξαφανιστούν όταν φύγει από τον Λευκό Οίκο. Δεν θα υπάρξει επιστροφή στο status quo ante —στην κατάσταση που υπήρχε πριν την εκλογή του.

Διεθνής και εγχώρια αντίδραση

Αλλά, όπως οποιαδήποτε επικρατούσα άποψη, αυτή η άποψη πρέπει να εξεταστεί προσεκτικά. Καθώς η συμπεριφορά του Τραμπ όλο και περισσότερο γίνεται τέτοια που δεν μπορεί να την υπερασπιστεί κανείς, τόσο στο εσωτερικό, όσο και στο εξωτερικό, επιτέλους υπάρχει μια πραγματική αντίδραση. Η αντίδραση θα μπορούσε να γίνει πιο δυναμική —και τελικά να καταλήξει σε μια ολοκληρωτική αποκήρυξη του κινήματος MAGA (Make America Great Again, το πολιτικό κίνημα του Τραμπ).

Οι σύμμαχοι της Αμερικής αρχίζουν να βρίσκουν τη φωνή τους και να ανακαλύπτουν εκ νέου το θάρρος τους. Η ομιλία του Κάρνεϊ ήταν ένα παράδειγμα. Το ίδιο και η καταδίκη από τον σερ Κιρ Στάρμερ της υποτίμησης από τον Τραμπ των θυσιών των Βρετανικών και συμμαχικών στρατευμάτων στο Αφγανιστάν.

Την περασμένη εβδομάδα, ο πρόεδρος του πολωνικού κοινοβουλίου αρνήθηκε να υπογράψει αίτημα να βραβευθεί ο Τραμπ με το Νόμπελ Ειρήνης· ένας άλλος Πολωνός βουλευτής σημείωσε πως «η εποχή που ο Νέρων, υπό την απειλή της τιμωρίας, απαιτούσε αναγνώριση για τα μουσικά του ταλέντα έχει θεωρηθεί ως η αρχή της πτώσης της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας».

Αντίδραση εντός των ΗΠΑ

Η αντίδραση που θα έχει πραγματικά σημασία θα πρέπει να λάβει χώρα στις ίδιες τις ΗΠΑ. Και εδώ, επίσης, υπάρχει επιτέλους κάποια δυναμική. Οι απλοί Αμερικάνοι βγήκαν στους δρόμους της Μινεάπολης κατά χιλιάδες για να διαδηλώσουν κατά των βίαιων τακτικών της ICE (Immigration and Customs Enforcement, η υπηρεσία ελέγχου μετανάστευσης των ΗΠΑ), που είχαν ως αποτέλεσμα δυο πολίτες να πληρώσουν με τη ζωή τους. Υψηλόβαθμα στελέχη του κόμματος του ίδιου του προέδρου έχουν μιλήσει αρνητικά για τα γεγονότα στη Μινεσότα και έχουν αποκηρύξει τις απειλές του Τραμπ για τη Γροιλανδία.

Πολλοί Ρεπουμπλικάνοι εξέφρασαν ανοικτά τον αποτροπιασμό τους για το ρατσιστικό meme που ανάρτησε ο πρόεδρος για το ζεύγος Ομπάμα —και ο Λευκός Οίκος αναγκάστηκε να το κατεβάσει.

Κορυφαίοι επιχειρηματίες επίσης αρχίζουν να βρίσκουν τη φωνή τους. Την περασμένη εβδομάδα ο Ken Griffin της Citadel, δωρητής των Ρεπουμπλικάνων και διαχειριστής αμοιβαίου κεφαλαίου αντιστάθμισης κινδύνου (hedge fund manager), σημείωσε πως οι αποφάσεις της κυβέρνησης Τραμπ υπήρξαν «πολύ, πολύ επικερδείς» για την οικογένειά του.

Εκλογικές εξελίξεις και προοπτικές

Τίποτα από αυτά δεν θα έχει μεγάλη σημασία αν ο Αμερικανικός λαός συνεχίσει να ψηφίζει τον Τραμπ και τα τσιράκια του. Αλλά οι πρόσφατες ειδικές εκλογές δεν πήγαν καλά για τους Ρεπουμπλικάνους MAGA —ακόμα και σε παραδοσιακά προπύργια όπως το Τέξας, η Λουιζιάνα και η Φλόριντα. Υψηλόβαθμα στελέχη του κόμματος Τραμπ ανησυχούν πως οι Ρεπουμπλικάνοι θα μπορούσαν να χάσουν και τη Βουλή και τη Γερουσία στις ενδιάμεσες εκλογές (midterm elections, οι εκλογές που διεξάγονται στη μέση της προεδρικής θητείας) του Νοεμβρίου.

Η αυξανόμενη αντίδραση κατά του Τραμπ αυξάνει σταθερά τις πιθανότητες η προεδρία του τελικά να θεωρηθεί ως μια τερατώδης παρέκκλιση —αντί για μια αλλαγή με διάρκεια.

Ιστορικά προηγούμενα αποκατάστασης

Η ιδέα πως οι ΗΠΑ δεν θα μπορέσουν ποτέ να επιστρέψουν στην πολιτική και τις πολιτικές της προ-Τραμπ εποχής ακούγεται κοσμική και ρεαλιστική. Αλλά οι χώρες μπορούν να γυρίσουν τον χρόνο πίσω. Η Ελλάδα αποκατέστησε τη δημοκρατία της το 1975, μετά από πέντε χρόνια διακυβέρνησης των συνταγματαρχών.

Η Ινδία έζησε υπό κατάσταση έκτακτης ανάγκης για 21 μήνες τη δεκαετία του 1970 —με ευρείες παραβιάσεις των πολιτικών ελευθεριών— μέχρι που το κυβερνών Κόμμα του Κογκρέσου υπέστη αποφασιστική ήττα στις επόμενες εκλογές. Πηγαίνοντας λίγο πιο πίσω, η Αγγλία πέρασε έναν εμφύλιο πόλεμο και μια ενδεκαετή δημοκρατία, προτού αποκατασταθεί η μοναρχία το 1660.

Γιατί να απορρίψουμε την ιδέα μιας Αμερικανικής αποκατάστασης;

Το παράδειγμα του Kennedy Center

Αν αυτό ακούγεται υπεραισιόδοξο, σκεφτείτε το Kennedy Center —που τώρα έχει μετονομαστεί σε Trump-Kennedy Center από τα τσιράκια του προέδρου. Ποιος πραγματικά πιστεύει ότι το κορυφαίο κέντρο της Ουάσινγκτον για τις τέχνες θα ονομάζεται αενάως Trump-Kennedy Center; Κάποια στιγμή μελλοντικά, το όνομα του Τραμπ θα αφαιρεθεί από το κτήριο —και το όλο ντροπιαστικό επεισόδιο θα αποτελεί παρελθόν.

Υπάρχει όμως μια ανατροπή. Όταν έγινε εμφανές πως καλλιτέχνες και κοινό μποϊκοτάριζαν το νέο Trump-Kennedy Center, η διοίκησή του ανακοίνωσε πως θα κλείσει για δυο χρόνια για «ανακαίνιση». Κρίνοντας από την τύχη της Ανατολικής Πτέρυγας του Λευκού Οίκου, ποιος ξέρει πώς θα μοιάζει το κτίριο το 2028; Ο Τραμπ έχει ακόμα τρία χρόνια στην εξουσία και μπορεί και πάλι να κάνει πολλή ζημιά —στο Kennedy Center και, το σημαντικότερο, στις ίδιες τις ΗΠΑ.

Κίνδυνοι και προοπτικές

Τα αντιδημοκρατικά ένστικτα του προέδρου είναι ο μεγαλύτερος κίνδυνος. Η Αμερική μπορεί να αποφασίσει να αποκηρύξει τον Τραμπ —αλλά είναι απίθανο να αποδεχθεί την ετυμηγορία. Ο Τραμπ έδειξε την ανικανότητά του να ανεχθεί τη ήττα όταν έχασε τις εκλογές του 2020. Δεν θα φύγει ήσυχα. Είναι τώρα περικυκλωμένος από πιστούς ακόλουθους και φαίνεται πως έχει έναν σκληρό πυρήνα υποστήριξης έως και 40% της χώρας. Αυτό υποδηλώνει πως μπορεί να υπάρξει περισσότερη βία και κοινωνική αταξία προτού μπορεί πραγματικά να υπάρξει μια αμερικανική αποκατάσταση.

Δεδομένων όλων αυτών των αβεβαιοτήτων, είναι λογικό οι χώρες να μειώσουν την εξάρτησή τους από την Αμερική. Αλλά, ακόμα και καθώς διαφοροποιούν τις σχέσεις τους και αντισταθμίζουν τα μακροχρόνια στοιχήματά τους στις ΗΠΑ, οι σύμμαχοι της Αμερικής πρέπει να παραμείνουν ανοιχτόμυαλοι.

Τα κράτη, όπως και οι άνθρωποι, μπορεί κάποιες φορές να αποκηρύξουν τα λάθη τους και να αποκαταστήσουν τη μοίρα τους. Μετά τον Τραμπ, η παλιά Αμερική μπορεί να κάνει comeback.

© The Financial Times Limited 2026. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation