Ράχμαν: Ο Ρούμπιο και το ρήγμα που δεν γεφυρώνεται

Καθόλου. Για την ώρα, είναι προς το συμφέρον τόσο της Ευρώπης όσο και των ΗΠΑ να αποφύγουν νέες κρίσεις. Αυτό εξηγεί σε μεγάλο βαθμό τον μαλακό τόνο της ομιλίας του υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ και την θερμή υποδοχή που έτυχε εντός της αίθουσας.

Αλλά οι ομιλίες που παρέθεσαν οι Ευρωπαίοι ηγέτες στο Μόναχο -και οι συζητήσεις με τους συμβούλους- καθιστούν σαφές πως ο Ρούμπιο δεν έχει θεραπεύσει το διατλαντικό ρήγμα. Αυτό το ρήγμα αναμένεται τώρα να ανοίξει και να βαθύνει περισσότερο -καθώς οι ευρωπαϊκές χώρες λαμβάνουν μέτρα για να ετοιμάσουν τις άμυνές τους ενάντια στην κυβέρνηση Τραμπ, προετοιμαζόμενοι για τις επερχόμενες κρίσεις.

Μια και μόνο ομιλία δεν μπορεί να διορθώσει τη βλάβη που έχει γίνει τον τελευταίο χρόνο. Η προσβλητική και επιθετική ομιλία του Τζ. Ντ. Βανς στην περυσινή Διάσκεψη του Μονάχου για την Ασφάλεια έδωσε τον τόνο για μια σταθερή επιδείνωση των διατλαντικών σχέσεων. Οι πρόσφατες απειλές του Τραμπ να προσαρτήσει τη Γροιλανδία όξυναν το αίσθημα στην Ευρώπη πως η νυν κυβέρνηση των ΗΠΑ είναι τόσο αντίπαλος όσο και σύμμαχος.

Ενώ η ομιλία του Ρούμπιο έβριθε γλυκανάλατων εγκωμίων για τον Μιχαήλ Άγγελο και τους Beatles -καθώς και μια περίεργη νοσταλγία για τον ευρωπαϊκό ιμπεριαλισμό- το υποβόσκον μήνυμα δεν διέφερε και πολύ από αυτό του Βανς. Η έκκληση του Ρούμπιο για μια ανανεωμένη συνεργασία με την Ευρώπη ήταν υπό όρους -και ο όρος ήταν οι Ευρωπαίοι ηγέτες να ενστερνιστούν τον εθνικισμό του αίματος και γης που υποστηρίζει το κίνημα Maga.

Είναι ξεκάθαρο πως η κυβέρνηση Τραμπ βλέπει τους φυσικούς εταίρους της στην Ευρώπη ως ακροδεξιά και εθνικιστικά κόμματα -την Εναλλακτική για τη Γερμανία, την Εθνική Συσπείρωση στη Γαλλία, το Reform UK στη Βρετανία και το κόμμα Fidesz του Βίκτορ Ορμπάν στην Ουγγαρία. Αυτά τα κόμματα είναι άμεσες απειλές για τις νυν κυβερνήσεις στην Ευρώπη – και ίσως για την ίδια την ευρωπαϊκή δημοκρατία.

Οι εμπειρίες του περασμένου έτους έχουν επίσης τονίσει δυο βασικά μηνύματα στην Ευρώπη. Το πρώτο είναι ότι, στην εποχή Τραμπ, οι διατλαντικές σχέσεις αναπόφευκτα θα σέρνονται από κρίση σε κρίση. Η επόμενη θα μπορούσε να αφορά τη Γροιλανδία ή το εμπόριο ή την Ουκρανία ή κάτι άλλο. Αλλά οπωσδήποτε θα υπάρξει.

Το δεύτερο μήνυμα είναι πως το να κατευνάζεται ο Τραμπ είναι λάθος. Οι Ευρωπαίοι το δοκίμασαν στο εμπόριο -αποδεχόμενοι αμερικανικούς δασμούς χωρίς να προβούν σε αντίποινα. Αλλά αυτή η απόφαση έστειλε σήμα αδυναμίας και προκάλεσε περαιτέρω επιθέσεις. Για τη Γροιλανδία, ακολούθησαν διαφορετική προσέγγιση -στάθηκαν ενωμένοι και κατέστησαν σαφές πως είναι έτοιμοι να αντεπιτεθούν. Ο Τραμπ έκανε πίσω.

Αυτές οι εμπειρίες δεν σημαίνουν πως οι Ευρωπαίοι έχουν αποδεχθεί μοιρολατρικά μια ξεκάθαρα συγκρουσιακή σχέση με τις ΗΠΑ. Η συμμαχία του ΝΑΤΟ παραμένει κεντρικός άξονας της ευρωπαϊκής ασφάλειας. Αν υπάρχουν ευκαιρίες για εποικοδομητική συνεργασία με την κυβέρνηση Τραμπ για την Ουκρανία ή άλλα ζητήματα, θα τις αδράξουν. Αλλά οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις προσπαθούν επίσης τώρα ενεργά να μειώσουν την ευπάθειά τους στις αμερικανικές πιέσεις.  

Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, δήλωσε πως «η Ευρώπη πρέπει να γίνει πιο ανεξάρτητη… σε κάθε διάσταση που επηρεάζει την ασφάλεια και την ευημερία μας». Ο Φρίντριχ Μερτς, Καγκελάριος της Γερμανίας, κατέστησε σαφές πως η χώρα του αρχίζει να σκέφτεται τη δημιουργία ευρωπαϊκής πυρηνικής αποτροπής -σε συνεργασία με τη Γαλλία και τη Βρετανία- για την περίπτωση που οι ΗΠΑ μαζέψουν την πυρηνική ομπρέλα που κρατούσαν πάνω από την Ευρώπη για δεκαετίες.

Ο Γάλλος πρόεδρος Εμμανουέλ Μακρόν ζήτησε μια βιομηχανική πολιτική «ευρωπαϊκής προτίμησης» στα πάντα, από την τεχνητή νοημοσύνη μέχρι το cloud computing. Ο Κιρ Στάρμερ της Βρετανίας έδωσε έμφαση στην επιθυμία της κυβέρνησής του να έρθει πιο κοντά στην ενιαία αγορά της ΕΕ και σημείωσε σιωπηρά πως η Βρετανία απορρίπτει την ιδέα πως οι άνθρωποι που «έχουν διαφορετική εμφάνιση» δεν μπορούν να συνυπάρξουν ειρηνικά.

Μαζί με την προετοιμασία της άμυνάς τους έναντι της κυβέρνησης Τραμπ, οι Ευρωπαίοι αρχίζουν να σκέφτονται να προχωρήσουν και στην επίθεση. Εδώ αυτό που θα πρέπει να παρακολουθούμε είναι οι ψηφιακές υπηρεσίες -με το X του Ίλον Μασκ να είναι προφανής πιθανός στόχος.

Το πρώτο βήμα μπορεί να είναι η επιβολή ηλικιακού ορίου στη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, αντίστοιχη με αυτήν της Αυστραλίας. Το επόμενο στάδιο -πιο δύσκολο και αμφιλεγόμενο- θα ήταν να απαιτηθεί πρόσβαση στους αλγόριθμους που στηρίζουν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Προφανώς υπάρχουν λόγοι να αμφιβάλλουμε πως οι Ευρωπαίοι θα μπορέσουν να ενεργήσουν γρήγορα και αποτελεσματικά -ιδιαίτερα δεδομένης της τρομακτικής αμερικανικής αντίδρασης που μπορεί να αναμένεται αν η ΕΕ τα βάλει με τους αμερικανικούς τεχνολογικούς γίγαντες.

Πολλές από τις νυν εθνικές κυβερνήσεις της Ευρώπης αντιμετωπίζουν σοβαρά πολιτικά και οικονομικά προβλήματα. Ο Μακρόν μπορεί ακόμα να παραθέτει καλές ομιλίες, αλλά στο εσωτερικό της χώρας είναι εύκολος στόχος. Η θέση του Στάρμερ ως επικεφαλής του Κόμματος των Εργατικών και πρωθυπουργού απειλείται. Ούτε η Βρετανία ούτε η Γαλλία έχουν πολύ χρήμα για να υποστηρίξουν τους στρατιωτικούς και βιομηχανικούς τους στόχους. Ο Μερτς ηγείται ενός άβολου και ολοένα πιο αντιδημοφιλούς συνασπισμού.

Η διαδικασία λήψης αποφάσεων σε πανευρωπαϊκό επίπεδο είναι διάσημα δυσκίνητη. Τα διαρθρωτικά εμπόδια που δημιούργησε το Brexit καθιστούν πού δυσκολότερο για το Ηνωμένο Βασίλειο και την ΕΕ να συνεργαστούν. Οι σχέσεις μεταξύ των κυβερνήσεων της Γαλλίας και της Γερμανίας δεν είναι καλές. Η Ουγγαρία του Ορμπάν μπορεί συχνά να εμποδίζει την ευρωπαϊκή συλλογική δράση.

Όλα αυτά τα προβλήματα είναι πολύ πραγματικά. Αλλά η Ευρώπη έχει τρομερούς οικονομικούς, πνευματικούς και τεχνικούς πόρους στη διάθεσή της, αν μπορεί να βρει τρόπο να τους κινητοποιήσει. Συχνά χρειάζεται μια κρίση για να αναγκαστούν οι Ευρωπαίοι να λάβουν δύσκολες αποφάσεις. Ο Τραμπ έχει δημιουργήσει αυτή την αίσθηση της κρίσης -και ο Ρούμπιο δεν έκανε τίποτα για να τη διαλύσει.

© The Financial Times Limited 2026. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation