AI και πληθωρισμός: Το μεγάλο δίλημμα για τις κεντρικές τράπεζες

Οι επενδύσεις δημιουργούν πληθωριστική πίεση, ενώ παραμένει αβέβαιο αν και πότε η τεχνητή νοημοσύνη θα αποδώσει οφέλη στην παραγωγικότητα. Τι πρέπει να ζυγίσουν οι κεντρικές τράπεζες.

AI και πληθωρισμός: Το μεγάλο δίλημμα για τις κεντρικές τράπεζες
  • της Soumaya Keynes

Δεν μου αρέσει να πληρώνω περισσότερα για ενοχλητικά χαρακτηριστικά λογισμικού. Δεν θέλω η τεχνητή νοημοσύνη να μου δημιουργήσει περίληψη ενός μεγάλου εγγράφου, ιδιαίτερα αν αυτό το έγγραφο είναι ένα βιβλίο το οποίο κατέβαλα σημαντική προσπάθεια για να γράψω.

Για να καταλάβω το πώς απενεργοποιούνται οι βοηθοί ΑΙ μού κοστίζει χρόνο από τη ζωή μου που δεν θα τον πάρω ποτέ πίσω. Ας λυπηθούμε τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής, τους οποίους κυριεύει ο φόβος για ένα παρόμοιο φαινόμενο, που όμως αφορά ολόκληρη την οικονομία: θα μπορούσε η τεχνητή νοημοσύνη να προκαλέσει πληθωρισμό χωρίς να προσφέρει οφέλη στην παραγωγικότητα;

Για τώρα τουλάχιστον, η τεχνητή νοημοσύνη δεν φαίνεται να είναι ο πρωταρχικός παράγοντας που καθοδηγεί τη συνολική δυναμική του πληθωρισμού. Τα στοιχεία της Capital Economics δείχνουν ότι ο ετήσιος πληθωρισμός στις μεγάλες ανεπτυγμένες αγορές διαμορφώθηκε γύρω στο 3% τον Αύγουστο, ένα ποσοστό ανησυχητικά υψηλό.

Από αυτό το ποσοστό όμως, οι τιμές της ενέργειας συνέβαλαν κατά σχεδόν μία ποσοστιαία μονάδα. Αυτό μπορεί να οφείλεται εν μέρει στην ενέργεια που χρειάζεται για την επεξεργασία αιτημάτων στο ChatGPT για «εύκολα cupcakes με μπανάνες γιαούρτι χωρίς αυγά», αλλά ο πόλεμος στο Ιράν πιθανότατα παίζει μεγαλύτερο ρόλο.

Αν και υπάρχουν ορισμένες ενδείξεις μιας περιορισμένης πίεσης στις τιμές που σχετίζεται με την τεχνητή νοημοσύνη, αυτές δεν είναι πάντα ιδιαίτερα ισχυρές. Παρά την τεράστια παγκόσμια ζήτηση για τσιπ, οι τιμές στο Ηνωμένο Βασίλειο για εξαρτήματα εξοπλισμού επεξεργασίας πληροφοριών και για κινητά τηλέφωνα δεν έχουν αυξηθεί τον τελευταίο χρόνο.

Ο επικεφαλής οικονομολόγος της ΕΚΤ Φίλιπ Λέιν σημείωνε πρόσφατα πως ο πληθωρισμός στην ευρωζώνη επηρεάζεται λιγότερο καθώς τα τηλέφωνα, τα laptops και τα αυτοκίνητα που επηρεάζονται αποτελούν ένα πολύ μικρότερο μερίδιο των δαπανών.

 

 

Οι επιπτώσεις της τεχνητής νοημοσύνης είναι πιο εμφανείς στις ΗΠΑ, όπου οι τιμές παραγωγού για τα τσιπ στα data centers εκτινάσσονται στα ύψη. Οι τιμές στις ΗΠΑ για λογισμικό υπολογιστών και εξαρτήματα επίσης αυξάνονται, αλλά και πάλι, η κατηγορία αυτή συνιστά μικρό μερίδιο των δαπανών. Και μέρος της αύξησης τιμών θα μπορούσε να αντανακλά λάθος μετρήσεις, αν η αύξηση αυτή αντανακλά πράγματι τη βελτίωση του λογισμικού.

Νωρίτερα αυτόν τον μήνα, οι οικονομολόγοι της Goldman Sachs ακολούθησαν μια πιο συστηματική προσέγγιση, αθροίζοντας εκτιμήσεις για τις επιπτώσεις της τεχνητής νοημοσύνης σε διάφορα στοιχεία δαπανών στις ΗΠΑ, τόσο άμεσες όσο και έμμεσες.

Εξέτασαν τέσσερις κατηγορίες δαπανών: στα εξαρτήματα και το λογισμικό που σχετίζεται άμεσα με την τεχνητή νοημοσύνη, στα ηλεκτρονικά που ανταγωνίζονται για αυτά τα εξαρτήματα, στον ηλεκτρισμό και στα υλικά κατασκευών για τα data centers.

Συνολικά, εκτίμησαν πως οι πιέσεις στις τιμές που σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη προσθέτουν περίπου 0,5 ποσοστιαίες μονάδες στον ετήσιο πληθωρισμό. Το ποσοστό μειώθηκε σε περίπου 0,3 ποσοστιαίες μονάδες μετά την αφαίρεση ορισμένων λανθασμένων μετρήσεων που σχετίζονται με τον τρόπο που στις επίσημες στατιστικές διάφορες κατηγορίες δαπανών. Αυτό έχει σημασία, αλλά όχι τεράστια. Και οι αναλυτές σημείωσαν πως αφού δεν μπορούν να αφαιρέσουν όλες τις επιπτώσεις των δασμών, η πραγματική επίπτωση θα μπορούσε να είναι ακόμα χαμηλότερη.

Η πραγματική επίπτωση της τεχνητής νοημοσύνης στον πληθωρισμό μπορεί να είναι ακόμα μικρότερη, αν η τεχνολογική επανάσταση συντρίβει εμμέσως τις τιμές, μέσω των επιπτώσεών της στα επιτόκια και στις δαπάνες.

Σκεφτείτε για παράδειγμα μια μανία με την πρωτεΐνη που οδηγεί προς τα πάνω την τιμή ορισμένων σνακ σε σύγκριση με άλλα. Αν τα νοικοκυριά κάνουν κράτει σε άλλα τρόφιμα, οι λιανέμποροι μπορεί να μειώσουν τις τιμές τους, αφήνοντας αμετάβλητη τη γενικότερη τιμή των τροφίμων. Ομοίως, η τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να επηρεάσει τις σχετικές τιμές χωρίς να αυξάνει το συνολικό επίπεδο τιμών.

Αλλά μην νιώθετε και πολύ ανακουφισμένοι. Θεωρητικά, τα σοκ που σχετίζονται με συγκεκριμένους κλάδους μπορούν να αυξήσουν το συνολικό επίπεδο του πληθωρισμού, αν οι κλάδοι που βιώνουν μια αύξηση στη ζήτηση δεν μπορούν να αυξήσουν την παραγωγή αρκετά γρήγορα ώστε να ανταποκριθούν στη ζήτηση με αποτέλεσμα να αναγκάζονται να αυξήσουν πολύ τις τιμές.

Μια μελέτη υποδεικνύει πως αυτό είναι σχετικά σύνηθες. Η Ελίζα Ρούμπο του Πανεπιστημίου του Σικάγο εκτιμά πως από το 2000 μέχρι το 2019, σχεδόν οι μισές διακυμάνσεις του πληθωρισμού εξηγούνταν από τις μεταβολές στις σχετικές τιμές.

Επομένως, θα υπήρχε προηγούμενο για την αύξηση του πληθωρισμού λόγω της τεχνητής νοημοσύνης, κάνοντας δύσκολη τη ζωή των κεντρικών τραπεζιτών που προσπαθούν να κρατήσουν υπό έλεγχο τις τιμές. Δεν θέλουν να αυξήσουν τα επιτόκια υπερβολικά, μόνο και μόνο για να καθυστερήσουν την υιοθέτηση μιας τεχνολογίας που θα μπορούσε να είναι επωφελής για την παραγωγικότητα –και τις μειώσεις τιμών.

Μια άλλη έρευνα υποδεικνύει ότι, εντός κλάδων, ο πληθωρισμός τείνει να αυξάνεται κατά την περίοδο που προηγείται των εξάρσεων της παραγωγικότητας, αλλά στη συνέχεια μειώνεται αμέσως μετά (ανυπομονώ το λογισμικό να γίνει φθηνότερο ή να αποκτήσω έναν ικανό βοηθό τεχνητής νοημοσύνης).

Άρα, το πόσο θα πρέπει να ανησυχούν οι κεντρικοί τραπεζίτες εξαρτάται από την απάντηση στο ερώτημα του ενός τρισεκατομμυρίου δολαρίων: θα προσφέρει πράγματι η τεχνητή νοημοσύνη την πολυπόθητη αύξηση παραγωγικότητας;

Τα στελέχη των επιχειρήσεων εμφανίζονται όλο και πιο αισιόδοξα, αν και αυτό θα μπορούσε να ανοίξει έναν ακόμα δίαυλο μέσω του οποίου η τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να αυξήσει τις τιμές.

Θεωρητικά, τα νοικοκυριά και τα στελέχη των επιχειρήσεων μπορεί να ενθουσιαστούν τόσο πολύ για μια έκρηξη της παραγωγικότητας που θα τροφοδοτηθεί από την τεχνητή νοημοσύνη, που θα αυξήσουν τις δαπάνες τους και τις επενδύσεις τους εν αναμονή της έκρηξης αυτής, θερμαίνοντας την οικονομία και ενισχύοντας τον πληθωρισμό με αυτόν τον τρόπο.

Αυτό θα ήταν προσωρινό –εκτός και αν τα αναμενόμενα κέρδη στην παραγωγικότητα δεν υλοποιηθούν ποτέ. Στην περίπτωση αυτή, η οικονομία θα μπορούσε να καταλήξει υποτονική, με πληθωριστικές επιπτώσεις ούτως ή άλλως. Και με ορδές ενοχλητικών βοηθών τεχνητής νοημοσύνης που μας αποσπούν την προσοχή από τα βιβλία.

© The Financial Times Limited 2026. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation

ΣΧΟΛΙΑ ΧΡΗΣΤΩΝ

blog comments powered by Disqus
v
Απόρρητο