Όταν οι αποδόσεις των ομολόγων εκτινάχθηκαν τους τελευταίους μήνες, οι αναλυτές απλά σήκωσαν αδιάφορα τους ώμους τους, λέγοντας πως η έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης θα συνεχιστεί παρά ταύτα. Πρόκειται για την κλασική λογική της φούσκας. Η τιμή του χρήματος πάντα έχει σημασία και υπάρχει λόγος να πιστεύουμε πως αυτό ισχύει τώρα περισσότερο από ποτέ.Το παγκόσμιο χρέος βρίσκεται σε επίπεδα ρεκόρ, μεγάλο μέρος του συσσωρεύεται στα κρατικά βιβλία. Αυτό είναι καλό βραχυπρόθεσμα (οι κυβερνήσεις συνήθως είναι το τελευταίο οχυρό που πέφτει) αλλά στο τέλος είναι κακό νέο (οι κυβερνήσεις δεν θα είναι σε θέση να παράσχουν μέτρα τόνωσης ή διασώσεις).
Η δεξαμενή του διαθέσιμου κεφαλαίου είναι πιο περιορισμένη απ’ όσο όταν κατά τα «boom» των τελών της δεκαετίας του 1990 και της δεκαετίας του 2000 επειδή αυτή τη φορά οι επιχειρήσεις πρέπει να ανταγωνιστούν τις κυβερνήσεις για χρήμα.
Αυτό προετοιμάζει το έδαφος για μια ταχεία συμπίεση της ρευστότητας. Τα υψηλότερα επιτόκια απειλούν να εγκλωβίσουν τις επιχειρήσεις μεταξύ του ακριβότερου κόστους δανεισμού και των αυξανόμενα επιφυλακτικών δανειστών. Καθώς οι μεγάλοι τεχνολογικοί όμιλοι στρέφονται από το ρευστό στο χρέος για να χρηματοδοτήσουν την ανάπτυξη των ύψους πολλών τρισεκατομμυρίων δολαρίων data centers, η έκδοση χρέους που σχετίζεται με την τεχνητή νοημοσύνη είναι πιθανό να ξεπεράσει τα 600 δισ. δολάρια το 2026, ποσό δεκαπλάσιο σε σχέση με το 2024.
Ενώ τα επιτόκια ήταν αναμφίβολα σε παρόμοια επίπεδα κατά την περίοδο του «boom» της δεκαετίας του 1990, το story ήταν πολύ διαφορετικό. Τα επιτόκια σήμερα δεν είναι απλώς υψηλά, αλλά έχουν αυξηθεί ταχύτατα μέσα σε σύντομη χρονική περίοδο, μετά από σχεδόν 25 χρόνια ιστορικά χαμηλών επιτοκίων που «εκπαίδευσαν» τους επενδυτές να περιμένουν ατελείωτο εύκολο χρήμα.
Μια δραματική αλλαγή καθεστώτος όπως αυτή, είναι δεδομένο πως θα προκαλέσει χρηματοπιστωτική πίεση. Ήδη έχουν αρχίσει να εμφανίζονται ρωγμές, καθώς οι επενδυτές απαιτούν πολύ υψηλότερες αποδόσεις για να χρηματοδοτήσουν τους πιο αδύναμους δανειολήπτες στην εφοδιαστική αλυσίδα της τεχνητής νοημοσύνης.
Οι περισσότεροι επενδυτές, ωστόσο, βρίσκουν τρόπους να ανακουφιστούν εν μέσω αυτών των αναταράξεων. Το αμερικανικό χρηματιστήριο μοιάζει ανθεκτικό και ο ρυθμός των πτωχεύσεων παραμένει χαμηλός. Υπάρχει ακόμα άφθονη πίστωση διαθέσιμη για να χρηματοδοτηθεί η φρενήρης ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης. Αλλά το τέλος μιας «έκρηξης» είναι μια διαδικασία και όχι ένα χρονικό σημείο. Χρειάζεται χρόνος για να έχουν συστημική επίπτωση τα υψηλότερα επιτόκια.
Αναλογιστείτε τις καταρρεύσεις του 2000 και του 2008. Τα υψηλά επιτόκια πράγματι ξεφούσκωσαν στο τέλος αυτές τις φούσκες, επηρεάζοντας τους πιο αδύναμους κλάδους προτού πλήξουν την ευρύτερη αγορά και την οικονομία. Αυτή η διαδικασία διήρκεσε αρκετά χρόνια. Οι τεχνολογικές μετοχές έκαναν ένα πρώτο μεγάλο βήμα προς τα κάτω στις αρχές του 2000, αλλά πολλοί επενδυτές και πάλι έμπαιναν μαζικά στα τεχνολογικά funds στα τέλη εκείνης της χρονιάς. Ο ενθουσιασμός ξεθώριασε το 2001.
Οι «μαγικές σκέψεις» ανθίζουν στα τελικά στάδια μιας φούσκας. Ένας κεντρικός μύθος την εποχή των dotcom ήταν πως η «τεράστια» ζήτηση για προϊόντα διαδικτύου απελευθέρωσε τις τεχνολογικές εταιρείες από τις συνηθισμένες οικονομικές δυνάμεις, όπως τα επιτόκια.
Πριν το 2008, οι αναλυτές προσπάθησαν να επιχειρηματολογήσουν πως «τα αυξανόμενα επιτόκια δεν σκάνε φούσκες», ή απλά θα επιβράδυναν και όχι αντέστρεφαν τα κέρδη στις τιμές των κατοικιών και των μετοχών, ή δεν θα άγγιζαν καθόλου τις μετοχές επειδή τα εταιρικά κέρδη ήταν «τα καλύτερα των τελευταίων τριάντα ετών».
Σήμερα ακούγονται τρομακτικά παρόμοιοι ισχυρισμοί για την τεχνητή νοημοσύνη. Οι αισιόδοξοι υποστηρίζουν πως λίγες ποσοστιαίες μονάδες επιτοκίων δεν σημαίνουν και πολλά για τις εταιρείες που εμφανίζουν ιστορικά κέρδη. Ή πως οι αυξήσεις επιτοκίων της Fed κατά κάποιες μονάδες βάσης δεν μπορούν να μειώσουν τις φιλοδοξίες για δαπάνες από εταιρείες που προσπαθούν να κερδίσουν την κούρσα εξοπλισμών της τεχνητής νοημοσύνης.
Τώρα που τα υψηλότερα επιτόκια στην πραγματικότητα πλήττουν τους υποκλάδους της τεχνητής νοημοσύνης, όπως τα neoclouds, απορρίπτουν την ιδέα πως λίγες δεκάδες δισεκατομμυρίων χρέους μπορούν να συμπαρασύρουν ολόκληρο το οικοδόμημα της τεχνητής νοημοσύνης.
Θα αποτελούσε έκπληξη αν αυτή η άρνηση αποδειχθεί σωστή, αφού κάθε μεγάλο «boom» τους τελευταίους τρεις αιώνες τελείωσε εν μέσω σύσφιξης των χρηματοπιστωτικών συνθηκών. Και οι μεταστάσεις μπορούν να προκύψουν από τις πιο άγνωστες γωνιές της αγοράς: η παγκόσμια κρίση του 2008 ξεκίνησε από τα αμερικανικά στεγαστικά δάνεια υψηλού κινδύνου.
Η εύρεση σεναρίων που θα αντέστρεφαν αυτή τη διαδικασία διάβρωσης που προκαλείται από τα υψηλότερα επιτόκια, απαιτεί περισσότερες μαγικές σκέψεις. Η τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να προκαλέσει μια τεράστια ενίσχυση της παραγωγικότητας, που θα έρθει τόσο γρήγορα ώστε η οικονομία θα απογειωθεί. Ως αποτέλεσμα, θα μειωθεί το χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ, τα επιτόκια θα υποχωρήσουν και όλες οι δαπάνες θα αποδώσουν τεράστια έσοδα για τις εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης.
Αυτές οι αισιόδοξες προβλέψεις παραβλέπουν ένα νέο ευάλωτο σημείο. Σε αντίθεση με τα προηγούμενα «boom», συμπεριλαμβανομένου αυτού του τέλους της δεκαετίας του 1990, το χρήμα που ρέει στην τεχνολογία δεν ανεβάζει άλλους κλάδους: εκτός της τεχνητής νοημοσύνης, ο δανεισμός είναι ισχνός και οι επενδύσεις μειώνονται. Είναι δύσκολο να δούμε πώς οι εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης μπορούν να ακμάσουν όταν τόσοι πολλοί από τους δυνητικούς πελάτες τους δυσκολεύονται.
Η μανία για τις μετοχές τεχνητής νοημοσύνης φθίνει τις τελευταίες εβδομάδες καθώς τα υψηλότερα επιτόκια έχουν αρχίσει να πιέζουν τις πιστωτικές αγορές. Οι επενδυτές γίνονται τώρα πιο επιλεκτικοί ως προς το πώς κατανέμουν τα κεφάλαιά τους. Αυτό θα γίνει πιο εμφανές αν τα αμερικανικά επιτόκια αρχίσουν και πάλι να αυξάνονται, κάτι που είναι πιθανό δεδομένων των διαρκώς αυξανόμενων αναγκών δανεισμού της κυβέρνησης και των εταιρειών τεχνητής νοημοσύνης.
Αυτό μπορεί να είναι το πιο μετασχηματιστικό τεχνολογικό «boom» που έχει καταγραφεί ποτέ μέχρι στιγμής, αλλά δεν είναι τόσο μεγάλο ώστε να αψηφίσει το υψηλό κόστος του χρήματος.
* Ο συγγραφέας του άρθρου είναι πρόεδρος του Rockefeller International. Το τελευταίο του βιβλίο έχει τίτλο ‘What Went Wrong with Capitalism’.
© The Financial Times Limited 2026. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation