Το εκλογικό σώμα των ΗΠΑ στις ενδιάμεσες εκλογές ψήφισε συντριπτικά υπέρ της αλλαγής. Οι κάλπες έδειξαν πως τα οικονομικά ζητήματα βρίσκονταν στην κορυφή των ανησυχιών των ψηφοφόρων. Με άλλα λόγια, το εκλογικό σώμα δεν ψήφισε απλώς για αλλαγή, αλλά συγκεκριμένα για οικονομική αλλαγή.
Αλλά οι ψηφοφόροι μάλλον θα απογοητευτούν. Μια αλλαγή στην κομματική σύνθεση του Κογκρέσου θα έχει ελάχιστη επίπτωση στη διαδικασία χάραξης πολιτικής η οποία καθορίζεται από εκτελεστικές εντολές, για τις οποίες οι Ρεπουμπλικάνοι αντιπρόσωποι καθοδηγούνται από τον πρόεδρό τους και οι Δημοκρατικοί δεν προσφέρουν κάποια ουσιαστική λύση στα πιο πιεστικά οικονομικά προβλήματα της χώρας.
Πρώτο στη λίστα των ανησυχιών των πολιτών είναι το κόστος διαβίωσης, ξεκινώντας με την επίπτωση των δασμών του Ντόναλντ Τραμπ και του πολέμου στη Μέση Ανατολή στο επίπεδο τιμών. Το Κογκρέσο θα επιχειρήσει να ανακτήσει την εξουσία ως προς τον ορισμό δασμών, την οποία εκχώρησε στον εκτελεστικό κλάδο πριν από εννέα δεκαετίες. Αλλά ο Τραμπ θα ασκήσει βέτο σε μια τέτοια νομοθεσία.
Ομοίως, το Κογκρέσο θα μπορούσε να περάσει μια απόφαση για τις πολεμικές εξουσίες που θα απαιτεί τον τερματισμό των εχθροπραξιών στη Μέση Ανατολή. Με τον καιρό, αυτό θα οδηγήσει σε μείωση των τιμών της βενζίνης και του ντίζελ. Και πάλι, όμως, ένας πρόεδρος που προστατεύει με ζήλο τα προνόμιά του θα ασκούσε βέτο σε αυτό το νομοσχέδιο, και εκεί θα τελείωνε η υπόθεση.
Η υγεία είναι άλλο ένα πιεστικό ζήτημα. Οι ασφαλιστικές έχουν προτείνει μέση αύξηση 15% στην τιμή των ασφαλίστρων που διατίθενται μέσω των προγραμμάτων της αγοράς του Obamacare -επισήμως γνωστού ως Affordable Care Act.
Οι προσωρινές επιδοτήσεις για τους ασφαλισμένους της μεσαίας τάξης έχουν λήξει. Τα υγιή άτομα επιλέγουν να αποχωρήσουν, γεγονός που προκαλεί περαιτέρω αύξηση των ασφαλίστρων για όσους παραμένουν ασφαλισμένοι.
Η κατάργηση του προστίμου για τα άτομα που επέλεγαν να μένουν ανασφάλιστα -μιας διάταξης που είχε σχεδιαστεί για την αντιμετώπιση του προβλήματος της οικειοθελούς αποχώρησης- ήταν μέτρο-σταθμός της πρώτης θητείας του Τραμπ. Καλή τύχη αν προσπαθήσετε να το επαναφέρετε πριν από τη λήξη της δεύτερης θητείας του.
Ένα άλλο σημείο ανάφλεξης ήταν οι ανησυχίες για τα data centers της τεχνητής νοημοσύνης. Το Κογκρέσο θα μπορούσε να περάσει νομοθεσία που θα απαιτεί αυστηρές αξιολογήσεις και τη γνώμη των τοπικών κοινοτήτων για τα σχέδια δημιουργίας data centers. Θα απαιτούσε να πληρώσουν για πρόσθετη χωρητικότητα των συστημάτων ηλεκτροδότησης και ύδρευσης. Αλλά ο Τραμπ, με το βέτο στο χέρι, θεωρεί πως η θέση της Αμερικής στην κούρσα της τεχνητής νοημοσύνης είναι πιο σημαντική από τις ανησυχίες του κόσμου.
Για να το θέσουμε ωμά, οι κλάδοι της τεχνητής νοημοσύνης και των ημιαγωγών τον έχουν στο τσεπάκι τους. Πιο πιθανό είναι οι αλλαγές να έρθουν από αξιωματούχους σε πολιτειακό επίπεδο.
Το άλλο ζήτημα που διαμόρφωσε το αποτέλεσμα των ενδιάμεσων εκλογών ήταν η επιβολή της μεταναστευτικής νομοθεσίας. Η αυθαίρετη κράτηση και η απέλαση αποτελούν ιδιαίτερη πηγή ανησυχίας, για προφανείς λόγους, για τις κοινότητες των Λατινοαμερικάνων και των Ασιατών Αμερικάνων.
Το Κογκρέσο μπορεί να πει ό,τι θέλει, αλλά τη μεταναστευτική πολιτική τη διαχειρίζεται η εκτελεστική εξουσία της οποίας ηγούνται διορισμένοι από τον Τραμπ. Όταν η κοινή γνώμη στράφηκε κατά της επιθετικής εφαρμογής της μεταναστευτικής νομοθεσίας, η ICE πολύ απλά στράφηκε σε λιγότερο ορατές τακτικές.
Και έπειτα υπάρχει ο οικονομικός ελέφαντας στο δωμάτιο, δηλαδή η δημοσιονομική πολιτική. Οι χρηματαγορές εκφράζουν ανησυχία για το δημόσιο χρέος, που υπερβαίνει το 100% του ΑΕΠ, και για τα δημοσιονομικά ελλείμματα, που ξεπερνούν το 6%.Τα νοικοκυριά νοιώθουν την επίπτωση υπό τη μορφή υψηλότερων τόκων στα στεγαστικά τους δάνεια. Θα νοιώσουν της συνέπειες ακόμα πιο έντονα όταν τα ανεξέλεγκτα ελλείμματα οδηγήσουν σε χρηματοπιστωτική αστάθεια, κάτι που θα συμβεί εάν δεν ληφθούν μέτρα.
Η πολιτική τάξη εξακολουθεί να είναι ιδιαιτέρως απρόθυμη να αντιμετωπίσει το δημοσιονομικό ζήτημα. Το πάγιο «γιατροσόφι» των Ρεπουμπλικάνων, ότι ο προϋπολογισμός μπορεί να ισοσκελιστεί με εξάλειψη της σπατάλης και της απάτης, έχει αποδειχθεί ψευδαίσθηση. Μπορούμε να ευχαριστήσουμε το βραχύβιο Doge –το λεγόμενο Υπουργείο Κυβερνητικής Αποτελεσματικότητας- για αυτό.
Αλλά οι Δημοκρατικοί είναι εξίσου κακοί με τους Ρεπουμπλικάνους στα δημοσιονομικά ζητήματα. Είναι απρόθυμοι να προωθήσουν ουσιαστικές προτάσεις για ενίσχυση των εσόδων –δηλαδή μέτρα που θα αύξαναν σημαντικά τα φορολογικά έσοδα.
Ένας φόρος στον πλούτο είναι ελκυστικός, αλλά η αναμενόμενη ήττα του φόρου της Καλιφόρνια στους δισεκατομμυριούχους σε ψηφοφορία την Τρίτη, δεν θα τους ενθαρρύνει. Μπορεί να υποστηριχθεί πως το μέτρο της Καλιφόρνια απέτυχε λόγω των φόβων πως οι δισεκατομμυριούχοι θα φύγουν από τη Χρυσή Πολιτεία και θα πάνε αλλού στις ΗΠΑ, ένα πρόβλημα που δεν θα επηρέαζε ένα ομοσπονδιακό μέτρο.
Η εφαρμογή ενός φόρου στον πλούτο, όμως, είναι προβληματική και τα επιπλέον έσοδα από τη φορολόγηση των δισεκατομμυριούχων δεν θα μείωναν σημαντικά το έλλειμμα το προϋπολογισμού.
Το γεγονός είναι πως οι ΗΠΑ είναι μια χώρα χαμηλής φορολόγησης, με βάση τα πρότυπα των προηγμένων οικονομιών. Το πρόβλημα του ελλείμματος μπορεί να διευθετηθεί μέσω μιας ολοκληρωμένης φορολογικής μεταρρύθμισης που θα κλείνει τα «παραθυράκια» και θα αυξάνει τους οριακούς συντελεστές προοδευτικά. Αλλά για να γίνει αυτό προϋποθέτει πως στον Λευκό Οίκο θα είναι ένας Δημοκρατικός, και μάλιστα ένας Δημοκρατικός με όραμα.
Απαιτεί επίσης ένα Κογκρέσο του οποίου θα ηγούνται οι Δημοκρατικοί και που θα κινείται πέρα από τα εύκολα συνθήματα, ξεπερνώντας τον φόβο πως μια ολοκληρωμένη φορολογική μεταρρύθμιση είναι πολιτικό ναρκοπέδιο.
* Ο συγγραφέας του άρθρου είναι καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια, Μπέρκλεϊ, και συγγραφέας του ‘Money Beyond Borders: Global Currencies from Croesus to Crypto’
© The Financial Times Limited 2026. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation