Η Fed θα αναγκάσει και την ΕΚΤ να δράσει

Αυτή την φορά, δεν μπορούμε να κατηγορήσουμε την ευρωζώνη. Την πρόσφατη αναστάτωση στις διεθνείς αγορές, όπου εκδηλώθηκε ξεπούλημα σε όλο το φάσμα προηγμένων και αναπτυσσόμενων οικονομιών, δεν προκάλεσε η ένταση στην ευρωζώνη, όπως συχνά συμβαίνει τα τελευταία χρόνια. Πιθανότατα όμως η περιφέρεια θα είναι ένα από τα μεγάλα θύματά της.

Οι προσδοκίες των επενδυτών για αντίδραση από την ΕΚΤ αυξάνονται –και δικαίως. Ωστόσο, καθώς οι επιλογές της είναι περιορισμένες και ο διοικητής της ΕΚΤ Mario Draghi, ίσως δεν καταφέρει παρά να αυξήσει την μεταβλητότητα που προκάλεσε ο ομόλογός του από την αμερικανική Federal Reserve.

Είναι σαφές ότι ο αντίκτυπος στην ευρωζώνη δεν ήταν η βασική ανησυχία του Ben Bernanke όταν ανακοίνωσε την προηγούμενη εβδομάδα, τα σχέδιά του για επιβράδυνση της ποσοτικής χαλάρωσης της Fed προς τα τέλη του έτους.

Όπως δήλωσε και ο Richard Fisher, ο πρόεδρος της Fed, Dallas, στους Financial Times στην αρχή της εβδομάδας, ακόμη και οι κεντρικές τράπεζες οι οποίες επηρεάζουν αγορές που επεκτείνονται πολύ πέρα των συνόρων τους, παραμένουν υπόλογες στο δικό τους εθνικό σώμα. « Είναι μία ιδιορρυθμία για την πραγματικότητα της παγκοσμιοποίησης» δήλωσε.

Η αντίδραση των αγορών ανά την Ευρώπη ήταν σκληρή. Οι αποδόσεις των 10ετών ισπανικών και ιταλικών κρατικών ομολόγων – που κινούνται αντίθετα από τις τιμές – αναρριχήθηκαν σε επίπεδα που δεν είχαμε δει από τον προηγούμενο Φεβρουάριο, όταν επικρατούσε η νευρικότητα από τις άκαρπες ιταλικές εκλογές που είχαν δημιουργήσει κίνδυνο πολιτικής κρίσης στη χώρα.

Τα καλά νέα είναι πως τα spread ανάμεσα στις αποδόσεις των ιταλικών και ισπανικών τίτλων με τα γερμανικά Bund παραμένουν σε επίπεδα κατώτερα από ό,τι είδαμε στην πιο έντονη φάση της κρίσης χρέους στην ευρωζώνη. Αυτό επιβεβαιώνει ότι οι επενδυτές βλέπουν πιο ψύχραιμα τους κινδύνους στην περιφέρεια της ευρωζώνης – ειδικότερα σε σύγκριση με τους τίτλους των αναπτυσσόμενων αγορών. Οι διαδηλώσεις στην Τουρκία και τη Βραζιλία έβαλαν σε νέο πλαίσιο την κοινωνική αναταραχή στη δυτική Ευρώπη. Πιο κρίσιμο ακόμη είναι ότι παραμένει αξιόπιστη η δέσμευση που διατύπωσε από τον περασμένο Ιούλιο ο Mario Draghi να πράξει «ό,τι χρειάζεται» προκειμένου να διατηρήσει την ενότητα της ευρωζώνης. Τα ισπανικά και τα ιταλικά ομόλογα κατά συνέπεια, κινούνται πλέον περισσότερο σαν κρατικοί τίτλοι και λιγότερο σαν πιστωτικά χαρτιά που κινδυνεύουν με χρεοκοπία.

Επίσης, οι περισσότεροι αδέσμευτοι επενδυτές έχουν εδώ και καιρό αποτραβηχτεί από τα πιο ριψοκίνδυνα ομόλογα. Είναι γεγονός ότι η Πορτογαλία θα δυσκολευθεί περισσότερο να επιστρέψει στις αγορές από ότι πιστεύαμε μέχρι πριν μερικές εβδομάδας. Απέχουμε όμως, πολύ από το σημείο όπου οι αγορές ομολόγων της περιφέρειας κινδυνεύουν με βουτιά σε ένα σπιράλ θανάτου, σημείο στο οποίο βρίσκονταν τον προηγούμενο χρόνο.

Τα κακά νέα είναι πως οι αποδόσεις των ομολόγων έχουν ενισχυθεί σημαντικά, εξέλιξη που ασκεί πιέσεις στη δημοσιονομική εικόνα καθώς ισοδυναμεί με σημαντική σύσφιξη της νομισματικής πολιτικής. Οι αποδόσεις των 10ετών γερμανικών Bund ενισχύθηκαν περισσότερο από 60 μονάδες βάσης σε λιγότερο από ένα μήνα.

Τέτοια σύσφιξη θα μπορούσε να αποδειχθεί καταστροφική για την οικονομία της ευρωζώνης η οποία – σε αντίθεση με τις ΗΠΑ – παραμένει σε ύφεση με ενίσχυση της ανεργίας και στις χώρες του «πυρήνα» όπως η Ολλανδία. Τα επιτόκια σε μακροπρόθεσμο δανεισμό που χρειάζεται για κεφαλαιακές επενδύσεις που να δημιουργούν θέσεις απασχόλησης καθορίζονται από τις αγορές, όχι την κεντρική τράπεζα. Αυτά τα επιτόκια ενισχύθηκαν πολύ πριν αρχίσει ο Ben Bernanke να αναφέρεται σε επιβράδυνση της ποσοτικής χαλάρωσης.

Με τη νότια Ευρώπη να διανύει περίοδο βαθιάς αναδιάρθρωσης, ο κίνδυνος αποπληθωρισμού είναι πολύ μεγαλύτερος στην ευρωζώνη από ότι στις ΗΠΑ. Ο πληθωρισμός στην ευρωζώνη βρίσκεται κοντά στο 1%, σε μεγάλη απόσταση από τον στόχο του 2% που έχει θέσει η ΕΚΤ. Όλα δείχνουν ότι χρειάζεται σοβαρή χαλάρωση πολιτικής.
Μία διέξοδος διαφυγής για την ΕΚΤ θα ήταν η σημαντική αποδυνάμωση του ευρώ. Προς το παρόν όμως, κάτι τέτοιο δεν έχει συμβεί. Αντιθέτως, τα trade διαφοροποίησης ενίσχυσαν το ενιαίο νόμισμα.

Από τότε που ανέλαβε τα ηνία της ΕΚΤ, το Νοέμβριο του 2011, ο Mario Draghi ακολούθησε τεχνική «stop-start». Σε στιγμές έντονης κρίσης, ώθησε το ισχυρό 23μελές διοικητικό συμβούλιο της ΕΚΤ σε  προσφέροντας φτηνή τριετή ρευστότητα το 2011 και την υπόσχεση να πράξει «ότι χρειαστεί» το 2012. Στη συνέχεια όμως, ακολούθησε πιο διστακτική στάση, προσέχοντας να καθησυχάσει το νευρικό γερμανικό κοινό. Στις αρχές του μήνα για παράδειγμα, τόνισε ότι οι υψηλότερες αποδόσεις ομολόγων ήταν «ένα πολύ σημαντικό σημάδι» εξομάλυνσης για τους Γερμανούς αποταμιευτές. 

Ενώ ο κ. Draghi δηλώνει ότι βρίσκονται επί τάπητος επιλογές για περαιτέρω δράση, προς το παρόν διστάζει να προχωρήσει – ελπίζοντας ότι η οικονομική ανάκαμψη θα εξαλείψει την ανάγκη παρέμβασης. Στα πιθανά σενάρια περιλαμβάνονται: νέα προσφορά για τριετή ρευστότητα ίσως με ακόμη πιο ευνοϊκούς όρους, αρνητικά επιτόκια στις καταθέσεις των τραπεζών στην ΕΚΤ, μία ποικιλία προγραμμάτων για αγορές τίτλων και μάλιστα με προδιαγραφές για συγκεκριμένες αγορές και σε μεγάλη κλίμακα.

Με το περίπλοκο πολιτικό και οικονομικό σύστημα της ευρωζώνης, όλα τα παραπάνω έχουν πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα. Η δράση της Fed όμως, μπορεί σύντομα να αναγκάσει την ΕΚΤ να αποφασίσει.

© The Financial Times Limited 2013. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation