Παραμένουν "too big to fail" οι τράπεζες

*Ο Bob Diamond, πρώην διευθύνων σύμβουλος της Barclays που βρέθηκε στο μάτι του κυκλώνα με το πολύκροτο σκάνδαλο Libor, καταθέτει τη δική του άποψη για τα δεινά του χρηματοοικονομικού κλάδου πέντε χρόνια μετά την κατάρρευση της Lehman Brothers

Προ πενταετίας, ήμουν στο κτίριο της Federal Reserve Νέας Υόρκης συζητώντας με τον Hank Paulson, τότε υπουργό Οικονομικών των ΗΠΑ, τον Tim Geithner, τότε πρόεδρο της Fed Νέας Υόρκης και άλλους. Είχαμε συναντηθεί για να συζητήσουμε το ενδεχόμενο εξαγοράς της Lehman Brothers, που τότε βρισκόταν στο χείλος της χρεοκοπίας, από την Barclays. Σύντομα έγινε σαφές ότι κανείς από τους αξιωματούχους των ρυθμιστικών αρχών, των νομοθετών ή των τραπεζιτών δεν ήταν επαρκώς εφοδιασμένος ώστε να αποτρέψει την κατάρρευση ενός παγκοσμίως ηγετικού χρηματοοικονομικού οργανισμού. 

Καθώς τα ρυθμιστικά εμπόδια απέτρεψαν την εξαγορά και η Lehman οδηγήθηκε στη χρεοκοπία, τα κύματα κλόνισαν το διεθνές χρηματοοικονομικό σύστημα. Θα είχε άραγε ηρεμήσει η αγορά εάν υπήρχε μία συμφωνία για να σωθεί η Lehman; Κανείς δεν μπορεί να είναι βέβαιος. Ακολούθησαν κάποιες τρομακτικές εβδομάδες καθώς πάγωσε η χρηματοδότηση και οι χρηματιστηριακές αγορές βυθίστηκαν. Θα πρέπει να αποτραπεί ότι θα ξανασυμβεί στο μέλλον ένα γεγονός όπως η χρεοκοπία της Lehman και η αναταραχή που ακολούθησε.

Πέντε χρόνια αργότερα, νομοθέτες και ρυθμιστικές αρχές έχουν κάνει άλματα για να σταθεροποιηθεί το χρηματοοικονομικό σύστημα. Υπάρχουν αυστηρότεροι κανόνες για κεφαλαιοποίηση και ρευστότητα. Στις 18 μεγαλύτερες εταιρείες holding αμερικανικών τραπεζών, ο μέσος όρος κεφαλαιακής επάρκειας Tier 1 διαμορφώθηκε στο 11,3% στα τέλη του 2012, επίπεδο υπερδιπλάσιο από ό,τι ίσχυε στα τέλη του 2008.

Η τραπεζική μόχλευση -που τώρα μπορούμε να δούμε ότι ήταν πολύ υψηλή στα χρόνια της φούσκας- τώρα είναι 50% χαμηλότερη από τα προ της κρίσης επίπεδα. Υπάρχει επίσης μεγαλύτερη διαφάνεια και ενιαίοι κανόνες στην αγορά παραγώγων, ενισχυμένη προστασία των καταναλωτών και αυστηρότεροι κανόνες στην αναδοχή και τιτλοποίηση ενυπόθηκων δανείων. 

Κι ενώ αυτή η πρόοδος είναι ευπρόσδεκτη, αποδεικνύεται ανεπαρκής για να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα των «too big to fail» οργανισμών (πολύ μεγάλων για να χρεοκοπήσουν). Πολιτικοί ηγέτες, ρυθμιστικές αρχές και τράπεζες χρειάζεται να συνεργαστούν σε βασικά θέματα σε μία διεθνώς συντονισμένη προσπάθεια για να δημιουργηθεί ένα ισχυρό καθεστώς εκκαθαρίσεων.

Γιατί είναι τόσο σημαντικό να βρεθεί λύση σε αυτό το πρόβλημα;

Χωρίς ένα διεθνές σχέδιο για την εκκαθάριση των σημαντικών τραπεζών με έναν ελεγχόμενο τρόπο, οι πολιτικοί ηγέτες και οι ρυθμιστικές αναγκάζονται να δημιουργούν όλο και περισσότερους κανόνες - συχνά για να προστατεύσουν την εθνική και τοπική αγορά και οικονομία.

Έτσι, το πρώτο και πιο σημαντικό είναι να ιδρύσουμε ένα διεθνές σύστημα εκκαθαρίσεων που θα δοκιμαστεί σκληρά - θωρακισμένο από πρωτόκολλα και συμφωνίες εφαρμογής. Οι ρυθμιστικές αρχές ανά τα κράτη θα πρέπει να έχουν σαφείς ευθύνες και να είναι προετοιμασμένες να δράσουν. Αυτήν τη στιγμή διεξάγονται εκτεταμένες εργασίες σε ΗΠΑ, Βρετανία και Ε.Ε.

To Federal Deposit Insurance Corporation, η Federal Reserve στις ΗΠΑ και η Τράπεζα της Αγγλίας έχουν πετύχει σημαντική πρόοδο, η οποία είναι κρίσιμη δεδομένης της συγκέντρωσης των τραπεζικών περιουσιακών στοιχείων σε αυτές τις χώρες. Δεδομένου ότι το καθεστώς εκκαθάρισης είναι το πιο σημαντικό για την αντιμετώπιση του προβλήματος των «too big to fail» τραπεζών, η ολοκλήρωσή του θα πρέπει να είναι η βασική προτεραιότητα για τις ρυθμιστικές αρχές. 

Δεύτερον, οι μεγάλες τράπεζες θα πρέπει να υπόκεινται στους ίδιους κανόνες για κεφαλαιοποίηση, ρευστότητα και μόχλευση σε όλες τις μεγάλες αγορές - με τους ίδιους όρους, υπολογισμούς και χρονοδιαγράμματα εφαρμογής. Είναι ουσιώδες να υπάρξει ένα πεδίο δράσης με διεθνείς κανόνες που θα έχει καθορίσει η Επιτροπή της Βασιλείας ώστε να εξασφαλιστεί πως οι τράπεζες θα έχουν συνεπείς και προβλέψιμους χρηματοοικονομικούς στόχους. Απαιτείται ένα διεθνές πλαίσιο για να αποφύγουμε το νομοθετικό αρμπιτράζ που αποδυναμώνει το χρηματοοικονομικό σύστημα και συμβάλλει στη δημιουργία των συνθηκών που οδήγησαν στην πιστωτική κρίση. Όλες οι ρυθμιστικές αρχές και οι τράπεζες ανά τον κόσμο θα πρέπει να υπόκεινται στους ίδιους διαφανείς κανόνες.

Τρίτον, οι κανόνες πρέπει να είναι συνεπείς και συντονισμένοι. Μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα των «too big to fail» τραπεζών είναι πως οι ανταγωνιστικοί κανόνες μειώνουν την εμπιστοσύνη στο νομοθετικό πλαίσιο. Οι ρυθμιστικές αρχές στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη κινδυνεύουν να εφαρμόσουν διαφορετικούς κανόνες κεφαλαιοποίησης και μόχλευσης και να επιδιώξουν διαφορετικά σχέδια δομής της αγοράς.

Ο αμερικανικός κανόνας Volcker, ο οποίος σχεδιάστηκε για να μειωθεί ο κίνδυνος απαγόρευσης του proprietary trading (οι πράξεις που διενεργεί η τράπεζα για λογαριασμό της και όχι για λογαριασμό των πελατών της) στις μεγάλες τράπεζες δεν έγινε συντονισμένα με άλλες χώρες. Η Ευρώπη ακολουθεί εντελώς διαφορετική προσέγγιση για τον διαχωρισμό των δραστηριοτήτων trading και τραπεζικής. Εν τω μεταξύ, η Βρετανία ενέκρινε σχέδιο για τον διαχωρισμό της λιανικής από την εμπορική τραπεζική.

Τέλος, οι ρυθμιστικές αρχές θα πρέπει να εφαρμόσουν τους τελικούς κανόνες - και η αποτελεσματικότητά τους θα πρέπει να αξιολογηθεί προτού παρουσιαστούν νέες προτάσεις. Η κοινοποίηση νέων προτάσεων μπορεί να έρχεται σε σύγκρουση με τους υφιστάμενους κανόνες και να υπονομεύσει την προβλεψιμότητα που χρειάζεται για να αυξήσουν οι τράπεζες τη χρηματοδότηση και να στηριχθεί η ανάπτυξη.

Μπορούμε να αποφύγουμε μία νέα Lehman και να λύσουμε το πρόβλημα των πολύ μεγάλων πιστωτικών ιδρυμάτων εάν θέσουμε ένα ισχυρό σύστημα εκκαθαρίσεων, αυστηρούς κανόνες κεφαλαιοποίησης, ρευστότητας και μόχλευσης και εξασφαλίσουμε τη συνέπεια με άλλους ρυθμιστικούς κανόνες όπως εκείνους που ισχύουν για τη διακρατική αγορά παραγώγων και τους κανόνες που επικρατούν για τη δομή των τραπεζών και των αγορών. Η εφαρμογή αυτών των μέτρων θα εμπνεύσει εμπιστοσύνη για την ισχύ των κανόνων και θα ενισχύσει την άποψη ότι οι ρυθμιστικές αρχές δρουν συντονισμένα και θα είναι επαρκώς εφοδιασμένες για να διευκολύνουν την εκκαθάριση των χρεοκοπημένων τραπεζών με ελεγχόμενο τρόπο. 

Εάν τα πράξουμε αυτά, θα εξασφαλίσουμε ότι κανένας χρηματοοικονομικός οργανισμός δεν είναι πολύ μεγάλος για να καταρρεύσει και πως δεν θα χρησιμοποιηθούν εκ νέου χρήματα των φορολογούμενων πολιτών για να στηριχθούν οι χρηματοοικονομικοί μας οργανισμοί. Θα εξασφαλίσουμε επίσης ότι οι τράπεζες είναι ασφαλέστερες και πιο υγιείς και θα είναι τοποθετημένες για να επιδιώξουν τη χρηματοδότηση που χρειάζεται για να στηριχθεί η ανάπτυξη και η δημιουργία θέσεων εργασίας.

© The Financial Times Limited 2013. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation