Η κρίση του ευρωπαϊκού ΦΠΑ

Ο ΦΠΑ είναι από τα πλέον επιτυχημένα ευρήματα της Ευρώπης, που επεκτάθηκε σε πάνω από 130 χώρες κατά τα τελευταία 50 χρόνια, αλλά έχει πλέον περιέλθει σε κατάσταση κρίσης. Η φοροδιαφυγή και άλλες παραβάσεις του ΦΠΑ στερούν από τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ένα ευρώ για κάθε 10 που εισπράττουν.

Δημοσιεύθηκε: 26 Οκτωβρίου 2006 - 13:27

της Vanessa Houlder

Ο φόρος προστιθέμενης αξίας είναι ένα από τα πλέον επιτυχημένα ευρήματα της Ευρώπης, που επεκτάθηκε σε πάνω από 130 χώρες κατά τα τελευταία 50 χρόνια.

Γι’αυτό και είναι ιδιαίτερα προβληματικό το γεγονός ότι το ευρωπαϊκό σύστημα ΦΠΑ έχει περιέλθει σε κατάσταση κρίσης. Η φοροδιαφυγή και άλλες παραβάσεις του ΦΠΑ στερούν από τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ένα ευρώ για κάθε 10 που εισπράττουν.

Οι κυβερνήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης πλήττονται ιδιαίτερα από τους απατεώνες που εκμεταλλεύονται την απουσία συνοριακών ελέγχων και το φοροαπαλλαγμένο καθεστώς που διέπει το διακρατικό εμπόριο. Αυτές οι απάτες, που αποκαλούνται ”χαμένος στόχος” ή ”καρουσέλ” ευθύνονται για την απώλεια πολλών δισεκατομμυρίων ευρώ κάθε χρόνο.

Η αναπτυσσόμενη εξειδίκευση και επιμονή των εν λόγω φοροφυγάδων απαιτεί τη δραστική απάντηση των κυβερνήσεων, που έχουν τρεις επιλογές στη διάθεσή τους:

Πρώτον, βελτίωση της προσπάθειας ανίχνευσης. Αυτή η μέθοδος έχει δουλέψει στο παρελθόν, ειδικά στην Ολλανδία όπου οι απάτες έχουν μειωθεί κατά το 10πλάσιο από τις αρχές του 1990. Μια ενθαρρυντική ένδειξη είναι η αυξημένη συνεργασία μεταξύ των κυβερνήσεων, ειδικά της Γερμανίας και της Βρετανίας.

Καθώς όμως οι χώρες βελτιώνουν τις άμυνές τους, υπάρχει ο κίνδυνος οι απατεώνες απλώς να στραφούν σε πιο αδύναμα κράτη. Παράλληλα, οι καθυστερήσεις που παρατηρούνται εξαιτίας των ελέγχων για τον ΦΠΑ κάνουν τη ζωή πιο δυσκολη για τις ”αθώες” επιχειρήσεις.

Δεύτερον, μετατροπή του συστήματος ΦΠΑ, ώστε οι έμποροι να σταματήσουν να λαμβάνουν τον φόρο σε ρευστό. Η Βρετανία εκτιμά ότι σύντομα θα λάβει το πράσινο φως για έναν ”μηχανισμό αντίστροφης χρέωσης” όπου ο ΦΠΑ θα μεταβληθεί σε ένα είδος φόρου πωλήσεων όσον αφορά στα κινητά τηλέφωνα και άλλα ηλεκτρονικά προϊόντα.

Το πρόβλημα με αυτή την προσέγγιση είναι ότι η απάτη ίσως περάσει σε άλλα αγαθά. Αυτός ο κινδυνος θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί με τη δραστική πρόταση που κατέθεσαν η Γερμανία και η Αυστρία για την επιβολή ”ανάστροφης χρέωσης” σε όλα τα αγαθά και τις υπηρεσίες. Αυτή η ιδέα πάντως ήταν πολύ ”προχωρημένη” για την Κομισιόν, η οποία και την απέρριψε τον περασμένο μήνα.

Η τρίτη επιλογή –την οποία και υποστηρίζει ενθέρμως η Κομισιόν- είναι η αλλαγή του συστήματος ΦΠΑ ώστε όλα τα αγαθά να φορολογούνται στη χώρα από την οποία προσφέρονται και όχι εκεί όπου καταναλώνονται.

Το βασικό πρόβλημα με αυτή την πρόταση είναι ότι θα προκαλέσει περισσότερη σύγχυση εάν δεν υπάρχει μεγαλύτερη φορολογική εναρμόνιση.

Για την ώρα αυτό το επιχείρημα λειτουργεί ανασταλτικά και οι πολιτικές δυνάμεις είναι εντελώς απρόθυμες να εγκαταλείψουν τις απαλλαγές και τα διάφορα επίπεδα φόρων. Το τελευταίο διάστημα η διαμάχη έχει επικεντρωθεί όχι στην απλοποίηση του ΦΠΑ αλλά στην αδύναμη ιδέα να χρησιμοποιηθούν μειωμένα επίπεδα για να βοηθηθούν κλάδοι όπως οι Πολωνοί υδραυλικοί και οι Γάλλοι σερβιτόροι.

Αντί να επιτρέπουν τον πολλαπλασιασμό ειδικών καθεστώτων, οι Ευρωπαίοι καλύτερα θα ήταν να εμπνευστούν από χώρες που υιοθέτησαν τον ΦΠΑ σχετικά πρόσφατα, όπως η Νέα Ζηλανδία, και οι οποίες εφάρμοσαν χαμηλά ποσοστά και λίγες εξαιρέσεις.

Η κατάργηση των ”παραθύρων” στον ΦΠΑ είναι πολιτικά δυσάρεστη, αλλά θα καταργούσε τις στρεβλώσεις και θα έδινε στην Ευρώπη μια καλή ευκαιρία να καταπολεμήσει την απάτη.

© The Financial Times Limited 2006. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation