Δώστε τα ηνία της ΕΕ στις γυναίκες

Φανταστείτε την Ε.Ε. σε 12 μήνες να ηγείται από την Άγκελα Μέρκελ και την Κριστίν Λαγκάρντ. Σίγουρα αυτό θα συγκέντρωνε την προσοχή όλων. Αμερικανοί και Ασιάτες θα αναρωτιούνταν: μήπως τελικά η Ευρώπη αρχίζει να συμμαζεύεται;

Δυστυχώς κάτι τέτοιο δεν θα γίνει. Βάσει των εκκεντρικών μεθόδων της Ε.Ε. για τη διανομή των ανώτατων θέσεων, αυτό το σενάριο δεν μπορεί να συμβεί. Με δεδομένες τις ασαφείς και αντιφατικές αντιλήψεις για τον διεθνή ρόλο της Ε.Ε., εύλογα θα μπορούσε να στοιχηματίσει κανείς ότι οι 28 ηγέτες της δεν θα ήθελαν καν να γίνει κάτι τέτοιο.

Είναι πραγματικά μία χαμένη ευκαιρία. Η Α. Μέρκελ, που μόλις κατάφερε νέα νίκη στη Γερμανία και αναλαμβάνει με ευχαρίστηση τον ρόλο του ισχυρότερου αξιωματούχου στην ευρωζώνη, θα μπορούσε να είναι υποψήφιος με υπεραρκετά προσόντα για να αντικαταστήσει το Χέρμαν Βαν Ρομπάι στην προεδρία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, της ομάδας δηλαδή των επικεφαλής κυβερνήσεων της Ε.Ε.

Η Κρ. Λαγκάρντ, η γενική διευθύντρια του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και πρώην υπουργός Οικονομικών της Γαλλίας, είναι μία εξαιρετική επιλογή για τη διαδοχή του Ζοζέ Μανουέλ Μπαρόζο στην προεδρία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, του εκτελεστικού βραχίονα της Ε.Ε.

Θα ήταν αριστοτεχνική κίνηση να αναλάβει το δίδυμο Μέρκελ – Λαγκάρντ τα ηνία. Πρόκειται άλλωστε, για δύο αξιωματούχους που χαίρουν μέγιστης διεθνούς εκτίμησης. Θα ήταν επίσης ένα ηχηρό μήνυμα για την αντιμετώπιση των γυναικών στη δημόσια ζωή της Ε.Ε. Τέλος, θα ήταν σύμβολο γαλλογερμανικής συνεργασίας, που είναι απολύτως κρίσιμη για την καθοδήγηση της Ε.Ε.

Ας αναλογιστούμε, όμως, τα λόγια του ίδιου του Χέρμαν Βαν Ρομπάι για να καταλάβουμε ότι πρόκειται για άπιαστο όνειρο. Σε μία στιγμή απροσεξίας, δήλωσε κάποτε ότι τα χαρίσματά του «συχνά υποτιμώνται». Εκ των υστέρων, δήλωσε ότι ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου δεν πρέπει να είναι κάποιος που φιλοδοξεί να επισκιάσει τους εθνικούς ηγέτες της ένωσης. Κάτι τέτοιο θα είχε οδηγήσει στη λήξη της θητείας του πριν καν τελειώσει το δεύτερο πιάτο σε ένα γεύμα εργασίας ευρωπαϊκής συνόδου. Αντιθέτως, ο πρόεδρος της Ε.Ε. «πρέπει να αναζητά λύσεις και συμβιβασμούς, να διευκολύνει και να γεφυρώνει αποστάσεις».

Επ’ αυτού του θέματος, ο κ. Βαν Ρομπάι, ένας φιλοσοφημένος Βέλγος Χριστιανοδημοκράτης, γνωρίζει τι λέει. Είναι ο μόνος που κατάφερε να ολοκληρώσει τη θητεία του στην προεδρία της Ε.Ε., θέση που δημιουργήθηκε το 2009. Οι ηγέτες της Ε.Ε. τον διόρισαν επειδή ήθελαν έναν πρόεδρο και όχι έναν διευθύνοντα σύμβουλο. Προτίμησαν επίσης κάποιον από μία μάλλον μικρή χώρα που δεν θα είχε πολύ μεγάλες φιλοδοξίες. Δεν είχαν στον νου τους μία διεθνώς αναγνωρισμένη προσωπικότητα όπως ο πρώην πρωθυπουργός της Βρετανίας Τόνι Μπλερ. Για τον ίδιο λόγο δεν θα είναι υποψήφια η Α. Μέρκελ - όχι πως άφησε ποτέ η ίδια να εννοηθεί ότι θα ενδιαφερόταν. 

Θέματα γεωγραφικών, εθνικών, πολιτικών και φυλετικών ισορροπιών είναι υψίστης σημασίας όταν αλλάζουν χέρια οι ανώτατες θέσεις στην Ε.Ε., περίπου κάθε 5 χρόνια. Για παράδειγμα, με τον Ιταλό Μάριο Ντράγκι να καταλαμβάνει την προεδρία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράεπζας, δύσκολα μπορεί να δει κανείς πώς ο Μάριο Μόντι, πρώην πρωθυπουργός της Ιταλίας και επίτροπος της Ε.Ε. θα μπορούσε να αντικαταστήσει τον κ. Βαν Ρομπάι, ή πώς ο Φράνκο Φρατίνι, πρώην υπουργός Εξωτερικών της Ιταλίας και επίσης πρώην επίτροπος, θα μπορούσε να αντικαταστήσει το Δανό Άντερς Φογκ Ρασμούσεν, στη γενική γραμματεία του ΝΑΤΟ (μία ακόμη θέση που ανοίγει τον επόμενο χρόνο και πάντα ανατίθεται σε Ευρωπαίο). Σε κάθε περίπτωση, θα ήταν άραγε πραγματικά σοφό για την Ε.Ε. να ορίσει τον κ. Μόντι -έναν λαμπρό γραφειοκράτη του οποίου όμως η πολιτική καριέρα συνετρίβη- ή να προχωρήσει με τον κ. Φρατίνι - μέχρι πρότινος στενό συνεργάτη του καταδικασμένου Σίλβιο Μπερλουσκόνι;

Οι εθνικοί ηγέτες θα έχουν τον έλεγχο στη διαδικασία αντικατάστασης του κ. Βαν Ρομπάι, αλλά μπορεί να δυσκολευτούν περισσότερο να επιβάλουν τις επιλογές τους για το δίδυμο της προεδρίας της Κομισιόν και του επικεφαλής εξωτερικής πολιτικής της Ε.Ε., μία θέση η οποία το 2009 ανατέθηκε στη Λαίδη Άστον. Σύμφωνα με την ισχύουσα συνθήκη της Ε.Ε., οι θέσεις αυτές πρέπει να επικυρωθούν και από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Κατά συνέπεια, οι Ευρωπαίοι ηγέτες θα πρέπει να συνεργαστούν με τα κόμματα που θα εκπροσωπούνται στο ευρωκοινοβούλιο μετά τις εκλογές του Μαΐου.

Αυτό μπορεί να είναι αρκετά δημοκρατικό, αλλά υπάρχει ο κίνδυνος να προκληθεί σύγχυση και να καταλήξουμε σε άστοχους διορισμούς. Κάθε ένα από τα τέσσερα διασυνοριακά μεγάλα πολιτικά κόμματα -κεντροδεξιά, κεντροαριστερά, φιλελεύθεροι και πράσινοι- σκοπεύει το προσεχές διάστημα να παρουσιάσει έναν υποψήφιο για την προεδρία της Κομισιόν. Το κόμμα που θα προκύψει ισχυρότερο από τις εκλογές του Μαΐου θα καλέσει τους εθνικούς ηγέτες να δεχθούν το δικό του υποψήφιο. Με το καλά διαμορφωμένο ρουσφετικό σύστημα της Ε.Ε., το τιμόνι της εξωτερικής πολιτικής θα ανατεθεί στο κόμμα που ήρθε δεύτερο στις ευρωεκλογές ή ακόμη και στο τρίτο. Η προεδρία του ευρωπαϊκού κοινοβουλίου (είναι σαφές ότι η Ε.Ε. έχει υπερβολικά πολλούς προέδρους) θα δοθεί με παρόμοιο τρόπο..

Είναι πιθανό, βεβαίως, οι εθνικοί ηγέτες να μη θέλουν τον υποψήφιο που θα προτείνει το ισχυρότερο κόμμα. Το αποτέλεσμα θα είναι μία ζημιογόνος αναμέτρηση μεταξύ των αρχηγών κρατών και του ευρωκοινοβουλίου, που ενδέχεται να αποξενώσει περαιτέρω τους Ευρωπαίους από τους θεσμούς της Ε.Ε., οι οποίοι ήδη θεωρούνται ναρκισιστές και εκτός πραγματικότητας. Είναι εξίσου πιθανό ο υποψήφιος για το τιμόνι της εξωτερικής πολιτικής να απορρίψει την πρόταση, εποφθαλμιώντας μεγαλύτερες θέσεις στην εθνική πολιτική. Το 2009, οι σοσιαλιστές πρότειναν για το τιμόνι της εξωτερικής πολιτικής της Ε.Ε., τον τότε υπουργό Εξωτερικών της Βρετανίας Ντέιβιντ Μίλιμπαντ. Θα ήταν ομολογουμένως μία εξαιρετική επιλογή. Ο ίδιος, όμως, απάντησε «όχι, ευχαριστώ». Με βάση αυτήν τη διαδικασία λήψης αποφάσεων, όμως, οι ηγέτες της Ε.Ε. επέλεξαν τη Λαίδη Άστον , η οποία δεν έχει καμία πείρα σε θέματα εξωτερικής πολιτικής και δεν είχε καν σκεφτεί το ενδεχόμενο να θέσει υποψηφιότητα για τη θέση.

Ενόσω οι εθνικοί ηγέτες ποθούν τα φώτα της δημοσιότητας και τα παζάρια θα ορίζουν τη διαδικασία ανάθεσης των ανώτατων θέσεων, η Ε.Ε. θα συνεχίσει να κάνει περίεργες επιλογές. Ενδεχομένως οι ηγέτες της να το προτιμούν έτσι. Αλλά δεν είναι αυτός ο τρόπος να κυβερνάται το καράβι.

© The Financial Times Limited 2013. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation