Το μανιφέστο κατά του... σύγχρονου ρουσφετιού

Τη δεκαετία του 1980, στην ταινία επιστημονικής φαντασίας Blade Runner, τα ανδροειδή καλούνταν να μιλήσουν δυνατά σε ένα μόνιτορ που παρακολουθούσε τις συναισθηματικές τους αντιδράσεις. Έτσι επιβεβαιωνόταν ότι ήταν ρομπότ. Πριν από έναν μήνα, επιβεβαιώθηκε και η δική μου ανθρώπινη φύση όταν διάβασα το email που μου έστειλε ένα υψηλό στέλεχος στη δουλειά: «Μπορείς να βοηθήσεις την επόμενη εβδομάδα την (το όνομα της νεαρής συγγενούς) που θέλει να αποκτήσει εργασιακή εμπειρία; Θα ήθελε πολύ να σε γνωρίσει και να μάθει πώς προσεγγίζεις τα πράγματα…. Η βοηθός μου έχει το πρόγραμμα».

Βγήκε ατμός από τα αφτιά μου. Αντιλαμβάνομαι ότι δυσκολεύομαι να δεχθώ το νεποτισμό, ακόμη και σε τόσο μικρές δόσεις. Η εργασιακή εμπειρία οδηγεί σε πρακτική άσκηση και η πρακτική άσκηση σε λαμπρή σταδιοδρομία. Και προτιμώ να δαπανήσω τον χρόνο μου με όσους πέρασαν από κάποια ανταγωνιστική διαδικασία για να τα πετύχουν όλα αυτά, με ανθρώπους με τους οποίους μπορώ να συσχετιστώ.

Δεδομένου, όμως, ότι ο αποστολέας αυτού του προσβλητικού email ήταν υψηλά ιστάμενος, μελέτησα προσεκτικά την αντίδρασή του. Θα έπρεπε να είναι κάτι πιο μετρημένο από το απλό «όχι» που ήθελα να πω με όσα... βρετανικά γνωρίζω. Μπορεί να είμαι Αμερικανίδα, αλλά ζω περισσότερα από 12 χρόνια στη Βρετανία και θέλω να πιστεύω ότι έχω μάθει μερικά πράγματα για το πώς να διαφωνώ παραγωγικά με τους ντόπιους.

«Είμαι η πιο εκκεντρική δημοσιογράφος στον όροφο. Είστε σίγουρος ότι δεν θέλετε να πάει με κάποιον πιο…αντιπροσωπευτικό;» απάντησα και αναστέναξα με ανακούφιση. Δεν έπρεπε όμως. «Το μέλλον θα είναι εκκεντρικό» ήταν η απάντηση. Απέτυχα. Η κατάσταση ήταν πλέον πολύ άβολη.

Ενδεχομένως να έπρεπε να απαντήσω απλά «όχι» με βάση τον αμερικανικό ενθουσιασμό μου. «Λυπάμαι. Θα ήθελα πολύ, αλλά δεν μπορώ. Είμαι κλεισμένη για όλη την επόμενη εβδομάδα. Ελπίζω να περάσει φανταστικά».

Ήταν όμως πολύ αργά για κάτι τέτοιο. Στράφηκα στους συναδέλφους μου για συμβουλές. Σίγουρα θα μπορούσαν να με καταλάβουν, καθώς γνωρίζουν ότι κάνω συμβουλευτική εργασία σε ένα τοπικό σχολείο του Southwark όπως έκανα και στη Νέα Υόρκη όταν ζούσα εκεί. Γιατί να επιτρέψω το νεποτισμό, ενώ παράλληλα προσπαθώ να βοηθήσω τους μαθητές που δεν έχουν το προνόμιο των οικογενειακών διασυνδέσεων; Είναι σαν να παραδέχομαι την ήττα μου.

Άρχισα, όμως, να παρατηρώ ότι η αντίδραση των ανθρώπων στην εκμετάλλευση των κοινωνικών και των οικογενειακών δικτύων εξαρτιόταν από την ηλικία. Οι συνάδελφοι μεγαλύτερης ηλικίας απαντούσαν: «Μα είναι μόνο εργασιακή εμπειρία…». Η μόνη τους ένσταση ήταν ότι ο χρόνος που θα έχαναν κρατώντας το χεράκι μίας εφήβου που ενδεχομένως να μην ήθελε καν να είναι εκεί.  Οι νεότεροι, όμως, ταυτίστηκαν με μένα.

Σχεδόν όλοι αναγνώρισαν ότι ο τρόπος που αντιδρά κανείς σε τέτοια ρουσφέτια εξαρτάται από το εάν έχεις ο ίδιος παιδιά και βεβαίως από το πολιτιστικό σου υπόβαθρο. Σε γενικές γραμμές, όμως, καταλήγω στο ότι η απέχθεια του καθενός στο νεποτισμό εξαρτάται από το πόσα χρόνια έχουν περάσει από τη δική του πρώτη απόπειρα να βρει εργασία. Οι μνήμες των ατελείωτων βιογραφικών και συνεντεύξεων που έπεφταν στο κενό δημιουργούν μεγαλύτερη ευαισθησία στα βήματα που απαιτείται να κάνει κανείς για να ανέβει τη σκάλα της ιεραρχίας.

Στη δική μου περίπτωση, το ανώτερο στέλεχος του ομίλου το ξανασκέφτηκε, αφού κλιμακώθηκαν οι ενστάσεις μου. Αποφάσισε ότι το «εκκεντρικό» μου στάτους το οποίο περιμένει από μένα η εφημερίδα συνεπάγεται πως έχω και ισχυρές απόψεις. Κι αυτό μεταφράζεται στην εξής απάντηση: «Δέχομαι την άρνησή του και ενδεχομένως να έκανα λάθος».

Οι συνάδελφοί μου δεν είχαν την ίδια τύχη, καθώς δεν κατάφεραν να πουν «όχι» σε οποιαδήποτε διάλεκτο της βρετανικής κι έτσι επωμίστηκαν εκείνοι το βάρος στη θέση μου. Το ειρωνικό σημείο της υπόθεσης είναι πως η νεαρά συγγενής κατέληξε να κάθεται δίπλα μου για μερικές ημέρες, ενώ δαπανούσε τον χρόνο των συναδέλφων.

Για να είμαι δίκαιη, άκουσα ορισμένα καλά σχόλια για το άτομό της. Αναρωτιέμαι εάν η ίδια απόλαυσε την εβδομάδα της εδώ και εάν έμαθε κάτι. Περισσότερο, όμως, αναρωτιέμαι εάν θα είχε εκμεταλλευθεί περισσότερο αυτήν την εμπειρία εάν είχε καταφέρει μόνη της να φτάσει εδώ. Δεν θα μάθουμε ποτέ. 

*Η Lisa Pollack είναι επικεφαλής του τμήματος νέων project των Financial Times.

© The Financial Times Limited 2014. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation